Casablanca
Krótki opis
Akcja filmu rozgrywa się podczas II wojny światowej w marokańskiej Casablance i koncentruje się na postaci Ricka Blaine’a, Amerykanina prowadzącego w mieście popularny nocny klub. Casablanca jest punktem przesiadkowym dla osób uciekających przed nazistami – łatwo do niej trafić, ale niezwykle trudno z niej wyjechać. Lokal Ricka staje się miejscem, w którym uchodźcy próbują zdobyć niezbędne dokumenty wyjazdowe. W ten świat wkraczają Victor Laszlo, ścigany przez niemieckie władze przywódca ruchu oporu, oraz jego żona Ilsa, którą Rick niegdyś kochał. Gdy Ilsa prosi go o pomoc w ucieczce męża, bohater musi rozstrzygnąć konflikt między własnymi uczuciami a sprawą, której niegdyś służył.
Reżyserem obrazu jest Michael Curtiz. Jest to szesnasty z dwudziestu pięciu pełnometrażowych filmów w jego chronologicznej filmografii, nakręcony po „Yankee Doodle Dandy” i przed „Mildred Pierce”. Scenariusz napisali Julius J. Epstein, Philip G. Epstein oraz Howard Koch, a producentem filmu dla studia Warner Bros. Pictures był Hal B. Wallis. W głównych rolach wystąpili: Humphrey Bogart jako Rick, Ingrid Bergman jako Ilsa, Paul Henreid jako Victor Laszlo, Claude Rains jako kapitan Louis Renault, Conrad Veidt jako major Heinrich Strasser oraz Sydney Greenstreet jako signor Ferrari. W napisach końcowych wymieniono około 119 aktorów i 51 członków ekipy.
Film trwa 102 minuty, a jego światowe wpływy z biletów wyniosły około 3 miliony dolarów. W serwisie IMDb uzyskał ocenę 8,5/10 na podstawie około 653 000 głosów, natomiast w TMDB oceniono go na 8,1/10 przy około 6 224 głosach. Ocena krytyków na poziomie 9,7/10 z 136 recenzji plasuje go nieco powyżej ocen widzów.
Co pozostało za kulisami
- Od 1957 roku wiele kin zaczęło wyświetlać film w czasie letnich egzaminów, początkowo w Harvardzie, a potem w innych uniwersytetach. A dwadzieścia lat później obliczono, że „Casablanca” była wyświetlana częściej w amerykańskiej telewizji niż jakikolwiek inny film. Aby jeszcze bardziej ułatwić proces zapoznawania się z filmem nowym pokoleniom widzów, Ted Turner w latach 80. sfinansował kolorowanie „Casablanki”. Ten krok wywołał ambiwalentną reakcję wśród miłośników kina: syn Bogarta, na przykład, porównał pokolorowanie filmu do dołączenia rąk do Wenus z Milo.
- Trzecim autorem scenariusza, Howard Koch, był autorem głośnej radiowej adaptacji „Wojny światów”, która wywołała panikę wśród milionów Amerykanów (uwierzyli oni, że Ziemię zaatakowali Marsjanie).
- W latach 80. scenariusz filmu, dla żartu, rozesłano do różnych hollywoodzkich studiów i firm filmowych pod jego pierwszym tytułem. Wielu nie rozpoznało w nim „Casablanki” i uznało, że ten scenariusz nie jest wystarczająco dobry, aby nakręcić na jego podstawie przyzwoity film.
- Ani Bogart, ani Bergman nie byli pierwszym wyborem reżysera. Początkowo na główną rolę planowano aktora Ronalda Reagana, będącego wtedy u szczytu sławy w Hollywood – przyszłego prezydenta USA. Natomiast wiodącą rolę kobiecą miała zagrać aktorka Michelle Morgan, która zażądała honorarium w wysokości 55 tys. dolarów. Producent odmówił zapłaty tej kwoty, gdy okazało się, że Ingrid Bergman zgadza się na sumę o połowę mniejszą.
- Podczas pracy nad scenariuszem Epsteinowie i Koch znajdowali się w różnych miejscach.
- Bracia Epstein ukończyli pracę nad scenariuszem na trzy dni przed rozpoczęciem zdjęć, które rozpoczął reżyser Michael Curtiz 25 maja 1942 roku. Howard Koch ukończył swoją wersję scenariusza dwa tygodnie po rozpoczęciu zdjęć.
- Premiera filmu została zsynchronizowana z pojawieniem się miasta Casablanka na pierwszych stronach amerykańskich gazet: w listopadzie 1942 roku wojska alianckie zajęły Casablankę, a w styczniu 1943 roku odbyło się tam spotkanie Roosevelta i Churchilla. Biorąc pod uwagę tę okoliczność, w „Warner Bros.” postanowiono nie odkładać premiery filmu. Jednak amerykańscy żołnierze w Afryce Północnej go nie zobaczyli: władze nie chciały prowokować licznych zwolenników reżimu Vichy we francuskich koloniach.
- Ironiczna formuła wypowiedziana przez kapitana Reno – „zwyczajni podejrzani” – została użyta jako tytuł kultowego filmu lat 90-tych.
- W związku z desantem aliantów w Afryce pojawiły się plany dokręcenia dodatkowej sceny z udziałem Ricka i Reno, ale zrezygnowano z nich ze względu na zajętość aktorów w innych projektach. Ponadto, wpływowy producent David O. Selznick sprzeciwił się nowemu zakończeniu.
- Większość aktorów, którzy zagrali role nazistów, pochodzi z narodowości żydowskiej.
- Scenarzystami filmu byli Juliusz i Filip Epstein – bracia bliźniacy, którzy nie pracowali razem do 1938 roku.
- Kompozytor Max Steiner napisał muzykę do filmu, przeplatając motywy dwóch głównych melodii – romantycznego tematu „As Time Goes By” (z musicalu z 1931 roku) i patriotycznej „Marsylianki”.
- Paul Henreid, któremu przypadła rola Laszlo, nie dogadywał się z innymi aktorami, Ingrid Bergman uważała go za „primadonnę”, a sam Henreid lekceważąco wypowiadał się o umiejętnościach aktorskich Humphreya Bogarta.
- Scenariusz dokończono zaledwie trzy dni przed rozpoczęciem zdjęć, a finału filmu nie potrafiono wymyślić do ostatniego dnia zdjęciowego. A kiedy Ingrid Bergman zapytała, w kogo jest zakochana jej bohaterka, reżyser Michael Curtiz zaproponował jej, aby grała tak, jakby wahała się w uczuciach między dwoma mężczyznami.
- Sztuka trafiła do działu scenariuszowego studia Warner Bros. 8 grudnia 1941 roku, a 31 grudnia producent przyszłego filmu, Hal B. Wallis, nadał jej nową nazwę – „Casablanca”.
- Słynne ostatnie zdanie Bogarta – „Myślę, że to początek pięknej przyjaźni” – zostało napisane po zakończeniu zdjęć i wypowiedziane przez Bogarta około miesiąca po zakończeniu pracy nad filmem.
- Według wspomnień Bergman, ze względu na jej wysoki wzrost, reżyser zmuszał niskiego Bogarta do stania na podestach lub siedzenia na poduszkach, gdy kręcili sceny we dwoje. Zaraz po zakończeniu zdjęć Bergman obcięła włosy na krótko do swojego następnego filmu, co uniemożliwiło ponowne nakręcenie niektórych scen.
- Finału filmu nie potrafiono wymyślić do samego końca zdjęć.
- W filmie „Czarna kotka, biały kot” (reż. Emir Kusturica, 1998) bohater filmu, Grga, kilkakrotnie ogląda końcowe ujęcia „Casablanki” z wypowiedzią, którą powtarza i cytuje: „Myślę, że to początek wielkiej przyjaźni”.
- W 1940 roku dramaturg Murray Barnett wraz z Joan Allison napisał sztukę „Wszyscy przychodzą do Ricka”, która stała się podstawą filmu. Sztuka ta nigdy nie została wystawiona w teatrze.
Auditions in India
Casting calls in USA
Castingi w Polsce
Кастинги в Україні
