Wielki sen
Krótki opis
Wielki sen to kryminał i dramat osadzony w Los Angeles, w którym prywatny detektyw Philip Marlowe zostaje wynajęty przez starszego generała Sternwooda. Generał chce, aby Marlowe rozprawił się z kimś, kto szantażuje jego młodszą córkę, Carmen. To, co początkowo wydaje się prostą sprawą wymuszenia, szybko staje się znacznie bardziej skomplikowane: szantażysta ginie, liczba ciał rośnie, a Marlowe musi odnaleźć się w świecie korupcji, hazardu, kłamstw i przemocy. Starsza siostra Carmen, Vivian, nieustannie pojawia się w centrum wydarzeń, a jej prawdziwe intencje pozostają niejasne, gdy detektyw próbuje odkryć, co tak naprawdę się dzieje.
Film wyreżyserował Howard Hawks – była to dziewiąta z dziewiętnastu jego produkcji, zrealizowana po filmie Mieć i nie mieć, a przed Rzeką Czerwoną. Scenariusz napisali Jules Furthman, Leigh Brackett i William Faulkner, a producentem był sam Hawks. W rolę Marlowe'a wcielił się Humphrey Bogart, któremu towarzyszy Lauren Bacall jako Vivian Sternwood Rutledge. W obsadzie znaleźli się również John Ridgely, Martha Vickers, Louis Jean Heydt oraz Charles Waldron, a w napisach końcowych wymieniono łącznie 48 wykonawców.
Obraz zadebiutował w 1946 roku i zarobił na całym świecie około 11 milionów USD. W serwisie IMDb uzyskał ocenę 7,9 na podstawie około 95 000 głosów, natomiast w TMDB oceniono go na 7,6 przy znacznie mniejszej liczbie głosujących. Ocena krytyków wynosząca 9/10 na podstawie 67 recenzji plasuje film wyżej niż oceny widzów w obu serwisach.
Co pozostało za kulisami
- Postać Philipa Marlowe’a w wykonaniu Bogarta była wzorem dla głównego bohatera filmu „Łowca androidów”, którego zagrał Harrison Ford.
- William Faulkner przyjechał na plan filmowy w Hollywood, aby popracować nad tym filmem, ale nie spodobało mu się tam, i zapytał reżysera Howarda Hawksa (1896-1977), czy nie mógłby pracować „z domu”. Ten zgodził się, zakładając, że Faulkner będzie pracował w swoim hollywoodzkim mieszkaniu, i dopiero z czasem dowiedział się, że Faulkner wrócił do domu w stanie Missisipi.
- W momencie, gdy praca nad filmem miała zostać już zakończona, Hawks nakręcił mniej niż połowę scenariusza. Niektóre opóźnienia były spowodowane problemami rodzinnymi Humphreya Bogarta, ale głównie opóźnienia wynikały z ciągłego przepisywania scenariusza. Kiedy studio ogłosiło wakacje świąteczne, Hawks i scenarzysta Jules Furthman (1888-1966) skróтили scenariusz, aby jak najszybciej dokończyć projekt, wycinając całe sceny. Zdjęcia ostatecznie ukończono z 34-dniowym opóźnieniem i z przekroczeniem budżetu o zaledwie 15 000 dolarów (dzięki temu, że sprzęt pomocniczych planów zdjęciowych był, w miarę możliwości, najtańszy).
- Howard Hawks i scenarzyści rozważyli wiele zakończeń filmu. W jednym z nich Carmen próbowała upozorować samobójstwo, ale okazało się, że broń była załadowana amunicją bojową, a nie ślepą. W innym Carmen miała wszystko wyznać i wpaść w zasadzkę przestępców. Ostatecznie wybrali taką wersję: Marlowe rzuca monetą, aby zdecydować, co zrobić, i na tej podstawie pozwala Carmen opuścić dom, po czym wpada ona w pułapkę. Kiedy cenzorzy zaczęli protestować przeciwko pokazowi na ekranie, jak uważali, nadmiernej przemocy, Hawks zapytał, jakie zakończenie filmu zaproponowaliby sami. Wpadli na pomysł, że Marlowe wygoni przywódcę przestępców z domu, a na zewnątrz zastrzeli go jego własni bandyci. Pomysł tak spodobał się Hawksowi, że natychmiast zaproponował autorom objęcie stanowisk scenarzystów.
- Pracując nad scenariuszem, William Faulkner i Leigh Brackett nie mogli zrozumieć z powieści, kto zabija jedną z postaci. Zadzwonili do Chandlera, ten się wściekł, powiedział, że w powieści wszystko jest napisane, i położył słuchawkę. Faulkner i Brackett wzruszyli ramionami i wrócili do pracy. Po pewnym czasie zadzwonił do nich Chandler, powiedział, że przeczytał powieść jeszcze raz i również nie zrozumiał, kto zabił, po czym kazał im rozwiązać ten problem samodzielnie.
- Pod koniec lat 90. w Archiwum Filmu i Telewizji Uniwersytetu Kalifornijskiego odkryto wersję przedpremierową filmu z 1945 roku. Hugh M. Hefner zorganizował zbiórkę pieniędzy na renowację. W 1997 roku wersja przedpremierowa była wyświetlana w kinach artystycznych wraz z filmem dokumentalnym, w którym porównywano oryginalny film Hawke’a i przerobioną „wersję gwiazdową”. Chociaż całkowity czas trwania wersji przedpremierowej jest o dwie minuty dłuższy, zawiera ona około 20 minut wyciętych materiałów.
- Po obejrzeniu Humphreya Bogarta w kryminalnym melodramacie Johna Hustona (1906-1987) „Sokół maltański” (1941), Leigh Brackett napisała swoją pierwszą powieść detektywistyczną, która zrobiła na Hawke’u tak duże wrażenie, że rozkazał swojej sekretarce skontaktować się „z tą – jak ona – Brackett”, aby „pomogła” w scenariuszu „Głębokiego snu”.
- Według Raymonda Chandlera (1888-1959), Martha Vickers (1925-1971) zagrała Carmen tak przekonująco, że całkowicie przyćmiła Lauren Bacall (1924-2014), jednak większość scen z bohaterką Vickers została wycięta podczas montażu.
- Humphrey Bogart (1899-1957) po przeczytaniu scenariusza stwierdził, że wiele kwestii jego bohatera jest zbyt wyrafinowane jak na taką postać. Aktor zwrócił się do scenarzystki Leigh Brackett (1915-1978) z prośbą o przeredagowanie dialogów, na co odpowiedziała, że pisał je William Faulkner (1897-1962). Ostatecznie jednak je zmieniła, czyniąc je bardziej twardymi i „ostrymi”.
Auditions in India
Casting calls in USA
Castingi w Polsce
Кастинги в Україні
