Rififi
Krótki opis
Właśnie po pięciu latach wyszedł z więzienia jubilerski włamywacz Tony le Stéphanois, który zamierza zerwać z przeszłością, ale nie ma pieniędzy. Dowiaduje się też, że jego była partnerka Mado związała się z właścicielem klubu nocnego zamieszanym w kontrabandę. Przyjaciel Tony'ego, Jo, proponuje drobny skok, Tony jednak zbiera ekipę do czegoś znacznie bardziej ambitnego: misternie zaplanowanego włamania do paryskiego sklepu jubilerskiego. Kradzież się udaje, ale to, co mężczyźni robią potem, ściąga uwagę konkurencyjnego gangu, a konflikt między dwiema grupami staje się śmiertelny.
Film wyreżyserował w 1955 roku Jules Dassin; ten francuski dramat kryminalny był jego piątym obrazem, powstał po Noc i miasto, a po nim przyszły Ποτέ την Κυριακή i Topkapi. Auguste Le Breton, autor powieści źródłowej, i René Wheeler napisali scenariusz, a Henri Bérard, René Bezard i Pierre Cabaud go wyprodukowali. Jean Servais gra Tony'ego, a towarzyszą mu Carl Möhner jako Jo le Suedois, Robert Manuel jako Mario Ferrati, Janine Darcey jako Louise, Pierre Grasset jako Louis Grutter, czyli Louis le Tatoué, oraz Robert Hossein jako Rémi Grutter. W napisach końcowych wymieniono 25 aktorów i 44 członków ekipy.
Film trwa 118 minut i uchodzi za jedno z najwybitniejszych osiągnięć francuskiego kina kryminalnego. Jego oceny są wysokie zarówno wśród widzów, jak i krytyków: 8,1 na 10 na IMDb na podstawie około 39 000 głosów oraz 7,8 na 10 na TMDB na podstawie znacznie mniejszej liczby głosów, podczas gdy ocena krytyków 8,9 na 10 z 53 recenzji stawia profesjonalną ocenę powyżej wyników publiczności.
Co pozostało za kulisami
- Film został nakręcony na podstawie powieści o tym samym tytule autorstwa Augusta Le Bretona.
- Jednocześnie niektóre kraje zakazały wyświetlania filmu jako swoistego podręcznika dla złodziei. Na przykład w Meksyku ogłoszono, że film wywołał falę napadów na sklepy jubilerskie.
- W 2000 roku odrestaurowana wersja filmu z sukcesem przeszła przez amerykańskie kina.
- Film zawiera kilka scen, które weszły do złotego funduszu światowego kina – półgodzinna scena napadu na sklep jubilerski na ulicy Rivoli, nakręcona z maksymalnym realizmem, w całkowitej ciszy; zmysłowy występ Magali Noël przed mężczyznami w nocnym klubie; śmiertelna agonia głównego bohatera za kierownicą samochodu.
- „Rozprawy męskie” to pierwszy od 5 lat film amerykańskiego reżysera Julesa Dassena, wygnanego w czasach makkartyzmu z Hollywood. Dassen został odsunięty od zawodu na podstawie fałszywych oskarżeń swoich kolegów. Echa jego goryczy odczuwalne są w scenie rozliczenia Toniego z Cezarem (w którego, ironicznie, zagrał sam Dassen). Scena ta, nieobecna w powieści, została wprowadzona do filmu na naleganie samego reżysera.
- Film był kręcony za niewielki budżet z aktorami drugoplanowymi. Na rolę upadłego gangstera wybrano Jeana Servesa, który zmagał się z alkoholizmem; rolę Cezara pozostawił sobie sam reżyser. Pomimo sprzeciwów producentów, Dassen nalegał na rezygnację z walk (bez których wtedy we Francji nie obył się żaden film kryminalny) i z kręcenia w świetle słonecznym („wszystko musi być szare” – tłumaczył).
- W USA film napotkał trudności cenzuralne; mówiono, że sceny przemocy przekraczają wszelkie granice. Po dodaniu do filmu moralizującego napisu z Biblii, film wszedł do amerykańskiej dystrybucji i odniósł tam duży sukces. Dassen stał się pierwszym, któremu udało się bez strat wyrwać z czarnej listy Hollywood.
- Zanim Dasssen został zatwierdzony jako reżyser, zakładano, że film wyreżyseruje Jean-Pierre Melville.
Auditions in India
Casting calls in USA
Castingi w Polsce
Кастинги в Україні
