Dotyk zła
Krótki opis
W meksykańskim mieście przy granicy dochodzi do wybuchu bomby w samochodzie, w wyniku którego ginie zamożny amerykański budowlaniec. Ramon Miguel Vargas, meksykański urzędnik ds. walki z narkotykami, który właśnie przybył na miejsce z żoną Susan, dołącza do śledztwa prowadzonego przez lokalnego kapitana policji Hanka Quinlana – weterana znanego z brutalnych metod. Dochodzenie szybko przeradza się w pojedynek między dwoma mężczyznami, z których każdy gromadzi obciążające dowody przeciwko drugiemu, podczas gdy lokalny boss przestępczy wciąga Susan w swoje intrygi.
Reżyserem filmu i autorem scenariusza był Orson Welles, a producentem Albert Zugsmith dla Universal International Pictures. W filmografii Wellesa obraz ten nastąpił po Panu Arkadinie, a przed Procesem. W rolę Vargasa wcielił się Charlton Heston, jego żonę zagrała Janet Leigh, natomiast sam Welles wystąpił jako Quinlan. Wśród trzydziestu dziewięciu osób w obsadzie znaleźli się również Joseph Calleia, Akim Tamiroff i Joanna Moore.
Film z marca 1958 roku trwa 111 minut i reprezentuje gatunki takie jak kryminał, dramat, tajemnica oraz thriller. Pod względem finansowym osiągnął skromny wynik, zarabiając w światowym box office około dwóch milionów dolarów, jednak z czasem zyskał szerokie uznanie. W serwisie IMDb otrzymał ocenę 8/10 na podstawie ponad 108 000 głosów, natomiast w TMDB nota ta wynosi 7,7/10 przy znacznie mniejszej liczbie głosujących. Ocena krytyków na poziomie 8,9/10 z osiemdziesięciu siedmiu recenzji plasuje film powyżej not widowni.
Co pozostało za kulisami
- Scenariusz został napisany na podstawie powieści Whita Mastersona „Znak zła”.
- Wielu aktorów występowało w małych rolach i za niższą niż zwykle stawkę tylko po to, aby pracować z Wellsem.
- Zdjęcia zakończyły się w terminie, Welles przedstawił studiom surowy montaż filmu i był przekonany, że jego hollywoodzka kariera wznowiła bieg. Jednak w studiu film został gruntownie zmontowany i częściowo przefilmowany. Film został sklasyfikowany jako kategoria B i wyświetlany jako drugi w ramach podwójnych seansów.
- Początkowo impresario aktorki Janet Leigh, dowiedziawszy się o niewielkim honorarium obiecanym za występy, oświadczył – nawet nie pytając o zdanie samej aktorki – że nie zagra ona w tym filmie. Reżyser i scenarzysta Orson Welles, przewidując taką odpowiedź, napisał do Leigh osobisty list, w którym przekazał, że z niecierpliwością czeka na wspólną pracę nad projektem. Aktorka rozgniewała się na swojego impresario i skarciła go, stwierdzając, że możliwość występu u Wellesa jest ważniejsza niż jakiekolwiek honoraria.
- W 1993 roku film został wpisany do National Film Registry Stanów Zjednoczonych Ameryki.
- Scenę otwierającą film kręcono przez całą noc, głównie dlatego, że aktor grający celnika nieustannie zapominał swoich kwestii. Ostatniego w tamtym momencie dubla kręcono już o świcie i Orson Welles polecił aktorowi po prostu ruszać wargami, obiecując, że jego kwestie zostaną później zdublowane i wstawione w odpowiednie miejsca. To ujęcie ostatecznie trafiło do filmu. Należy dodać, że Welles kategorycznie odmawiał rozstania się z zapominalskim aktorem, bez względu na to, jak bardzo nalegali na to obecni na planie dyrektorzy studia Universal Pictures.
- Prawie cały film nakręcono w plenerze, z wyjątkiem dziesięciominutowego epizodu w mieszkaniu urzędnika sklepu obuwniczego (ten został nakręcony w dekoracjach). Kierownictwo firmy filmowej nalegało, aby cały film nakręcono w studiu, a nie w plenerze, i zbudowano nawet wiele dekoracji, lecz Orson Welles kategorycznie oświadczył, że będzie kręcił w plenerze, na przykład w kalifornijskim mieście Venice, gdy okazało się, że kręcenie w meksykańskim mieście Tijuana nie jest możliwe.
- Kierownictwo „Universal Pictures” dowiedziało się dopiero po fakcie, że rolę Tani w filmie gra Marlene Dietrich. Wszystkie sceny z udziałem jej bohaterki nakręcono w jeden dzień, a Dietrich zgodziła się na występy wyłącznie w ramach osobistej przysługi dla Wellesa, który nikomu o tym nie powiedział. Dietrich zgodziła się nawet na minimalne honorarium zgodne z zasadami związku zawodowego, jednak kierownictwo studia postanowiło wymienić jej imię w napisach końcowych, przez co musiano zapłacić jej więcej, niż początkowo zakładano.
- Scena z bohaterami Charltona Hestona i Morta Millza w samochodzie była pierwszą w historii kinematografii, w której epizod z dialogami postaci nakręcono w jadącym samochodzie, a nie w pojeździe stojącym w miejscu z projekcją krajobrazów na szybach.
- Na początku na planie wszystko przebiegało normalnie. Orson Welles wiedział, że na zdjęciach obecna jest osoba raportująca o wszystkim bezpośrednio kierownictwu firmy filmowej, i w pierwszym dniu zdjęć zamierzał nakręcić dwa, jak mu się wydawało, proste epizody z dużymi zbliżeniami. Dzień pracy rozpoczął się punktualnie o 9 rano, a zdjęcia do pierwszego epizodu zakończyły się o 9:15. Po około 10 minutach przeszli do zdjęć do drugiego epizodu. „Szpiega” firmy filmowej wezwano gdzieś indziej, więc zdjęcia do drugiego epizodu zakończyły się o 19:40. Okazało się, że w scenariuszu drugi epizod zajmuje 11 stron tekstu. Welles zakończył pierwszy dzień zdjęciowy, wyprzedzając harmonogram o dwa dni.
- Przed rozpoczęciem zdjęć Janet Leigh złamała lewą rękę, ale odmówiła wycofania się z projektu. Wiele scen kręcono z gipsem na jej ręce, ukrywając go przed kamerą. Do nakręcenia niektórych scen (na przykład w motelu) gips trzeba było zdejmować, a następnie nakładać go ponownie.
- Podczas oglądania lokacji przed zdjęciami, Orson Welles wpadł do kanału i odniósł obrażenia, przez co, nie będąc na planie ani w roli, był zmuszony chodzić z ręką na temblaku i opierać się o laskę.
- Przed rozpoczęciem zdjęć Orson Welles przez dwa tygodnie prowadził próby z aktorami występującymi w filmie, pozwalając im improwizować i proponować zmiany w kreacjach swoich bohaterów. Charlton Heston i Janet Leigh wypowiadali się później bardzo ciepło o tym aspekcie pracy z Wellesem.
- Orson Welles znalazł w Meksyku krawca, który szył dla przedstawicieli najwyższych szczebli władzy państwowej w Meksyku, i to właśnie u niego zamówił kostiumy dla Charltona Hestona.
- Od Akima Tamiroffa wymagano zagrania sceny śmierci jego bohatera z językiem jagnięcia w ustach. Orson Welles uważał, że w ten właśnie sposób należy przedstawić przestępcę uduszonego z taką okrutnością, że jego język spuchł. Okazało się jednak, że na ekranie wygląda to tak odrażająco, iż zdecydowano się wyciąć tę scenę, co oznaczało, że Tamiroff męczył się podczas zdjęć na próżno.
Auditions in India
Casting calls in USA
Castingi w Polsce
Кастинги в Україні
