Ostatnie kuszenie Chrystusa
Krótki opis
Judejski cieśla imieniem Jezus słyszy głosy i miewa wizje, które przekonują go o byciu wybranym, choć nie potrafi rozstrzygnąć, czy powołanie to pochodzi od Boga, czy od diabła. Jego przyjaciel Judasz namawia go do zbrojnego powstania przeciwko rzymskim okupantom, podczas gdy Jezus twierdzi, że drogą do zbawienia jest miłość, a nie przemoc. Napięcie między tymi dwiema ścieżkami kształtuje jego posługę, poczucie własnej tożsamości oraz towarzyszące temu cierpienie.
Film wyreżyserował Martin Scorsese; jest to czternasta z trzydziestu ośmiu pełnometrażowych produkcji w jego dorobku, zrealizowana pomiędzy filmami Zły a Nowojorskie opowieści. Scenariusz, będący adaptacją powieści Nikosa Kazandzakisa z 1955 roku, napisali Paul Schrader i Jay Cocks, a producentką była Barbara De Fina. W roli Jezusa wystąpił Willem Dafoe, a towarzyszą mu Harvey Keitel jako Judasz, Barbara Hershey jako Maria Magdalena, Verna Bloom jako Maryja, matka Jezusa oraz Paul Greco jako Zejlot, spośród pięćdziesięciu pięciu uznanych w napisach aktorów. Produkcja kosztowała około 7 milionów USD i zarobiła w światowym box office około 8 milionów USD. Film otrzymał ocenę 7,5 na IMDb (na podstawie około 68 000 głosów) oraz 7,2 na TMDB (na podstawie 1 241 głosów), natomiast ocena krytyków wynosi 7,7 na podstawie 106 recenzji.
Co pozostało za kulisami
- Będąc doświadczonym kaskaderem, Nash Edgerton prawie wszystkie swoje sztuczki w scenie pościgu wykonał samodzielnie.
- Film oparty jest na prawdziwej historii rabusia banków Brendana Abbotta i jego wspólnika Brendana Berichona.
- Martin Scorsese najsurowiej zakazał palenia na planie zdjęciowym, ponieważ sam cierpi na astmę i żeby nikt z zewnątrz nie sfotografował aktorów i aktorek w rolach biblijnych postaci – dotyczyło to szczególnie Willema Defoe, który grał Jezusa i palił bez przerwy – z papierosem w ustach.
- „Ostatnie kuszenie Chrystusa” to adaptacja powieści o tym samym tytule Nikosa Kazandzakisa.
- Epigrafem filmu są słowa Nikosa Kazandzakisa: „Dualna natura Chrystusa – największa tęsknota człowieka do poznania Boga, tęsknota tak ludzka i jednocześnie tak nieludzka… zawsze była dla mnie niezgłębioną tajemnicą. Od wczesnej młodości moją najgłębszą udręką i źródłem wszystkich moich radości i cierpień była nieustanna i bezlitosna walka między duchem a ciałem… a moja dusza była areną, na której te dwie armie spotkały się i skrzyżowały bronie”.
- Willem Defoe przez trzy dni nic nie widział, ponieważ zakapano mu do oczu specjalne krople, które rozszerzały źrenice nawet przy jasnym słońcu.
- Martin Scorsese po raz pierwszy przeczytał powieść „Ostatnie kuszenie” (1955) Nikosa Kazandzakisa (1883-1957), kiedy książkę poleciła mu Barbara Hershey na planie drugiego filmu fabularnego Scorsese’ego (była to kryminalna melodrama z 1972 roku „Berta, zwana Wagonem”). Przeczytawszy wiele lat później o tym, że Scorsese w końcu dostał szansę nakręcenia tego filmu, zadzwoniła do niego i zaczęła dosłownie błagać reżysera, żeby zatrudnił ją do roli Marii Magdaleny. Scorsese nawet przeprowadził z nią przesłuchanie, żeby aktorka nie myślała, że zatrudnia ją w podziękowaniu za to, że wiele lat temu to ona poleciła mu powieść-źródło.
- Budżet filmu był tak niski, że trzeba było oszczędzać na wszystkim. Na planie filmowym brakowało wizażystów, a Barbarze Hershey musiało samej poprawiać sobie mendi (malarstwo ciała henną; w przeciwieństwie do tatuaży jest to tymczasowa ozdoba, ale utrzymuje się znacznie dłużej niż farba itp.), ponieważ ciągle się rozmazywały pod palącym słońcem.
- Według Martina Scorsese, ostatnia scena filmu zawdzięcza swoje istnienie przypadkowi. Z powodu jakiejś wady do kamery dostało się światło i trafiło na kliszę, co spowodowało efekt białej zasłony w momencie śmierci Jezusa.
- Budżet filmu był dość skromny, dlatego w scenie w świątyni, kiedy wydaje się, że ze wszystkich stron do Chrystusa zbliżają się Rzymianie, żołnierze we wszystkich scenach byli ci sami i było ich tylko pięciu.
- Pierwszą próbę nakręcenia filmu na podstawie książki podjął już w 1983 roku. Zdjęcia filmu z budżetem około 20 mln $ rozpoczęły się w studiu Paramount Pictures. Aidan Quinn miał grać Jezusa, Harvey Keitel – Judę, Sting – Poncjusza Piłata. Ledwie rozpoczęte, zdjęcia zostały przerwane, pomimo już wydanych 3 mln $. Stało się to po serii listów do kierownictwa wytwórni filmowej od ekstremistycznych organizacji chrześcijańskich. Twórców filmu oskarżono o antysemityzm i próbę przedstawienia własnej interpretacji biblijnego tematu z motywami homoseksualnymi. Ta historia głęboko zasmuciła reżysera i rozważał nawet przeprowadzkę do Europy i przejście na kino dokumentalne. W wywiadzie Scorsese z goryczą zauważał, że kinematografia Hollywoodu ostatecznie się skomercjalizowała i mówił: „Mam nadzieję, że kiedyś jednak nakręcę „Ostatnie kuszenie…”, ale nie w tym kraju i nie za pieniądze tego kraju. Wszystko. Zapomnijcie o tym. Ten film i amerykański przemysł filmowy nie mają ze sobą nic wspólnego.” W 1987 roku Scorsese zaczął współpracować z nowym agentem, Michaelem Ovitzem. Ovitz, cieszący się dużym autorytetem i kontaktami w świecie kinematografii, zdołał ruszyć projekt z miejsca. Przy drugiej próbie Scorsese zdołał zainteresować scenariuszem studio Universal Pictures. Kiedy jeden z szefów studia zapytał reżysera, dlaczego zdecydował się nakręcić film właśnie na taki temat, Scorsese odpowiedział, że chce lepiej zrozumieć naturę Chrystusa. Firma zgodziła się wydać pieniądze na projekt, ale tylko pod warunkiem, że kolejny film Scorsese, nakręcony dla Universal Pictures, będzie czysto komercyjny.
- Postać Brentona Thwaitesa kręci się w środowiskach przestępczych. Przygotowując się do roli, aktor nawiązał znajomość z człowiekiem, który otrzymał wyrok w bardzo młodym wieku i większość swojego życia spędził za kratkami. Wiele cech Thwaites przejął od niego.
Auditions in India
Casting calls in USA
Castingi w Polsce
Кастинги в Україні
