Żądło
Krótki opis
W Chicago lat 30. XX wieku młody uliczny kombinator Johnny Hooker wraz z partnerem nieświadomie okradają kuriera pracującego dla wpływowego gangstera Doyle'a Lonnegana. W ramach odwetu Lonnegan doprowadza do śmierci partnera Hookera, a sam Johnny musi przejść do podziemia. Pragnąc zemsty, zwraca się do Henry'ego Gondorffa – doświadczonego oszusta i dawnego znajomego zamordowanego mężczyzny. Razem opracowują misterny plan, którego celem jest finansowe zrujnowanie Lonnegana. Wykorzystują w tym jego słabość do hazardu oraz przekonanie, że jest w stanie zdobyć wyniki wyścigów, zanim zostaną one podane do publicznej wiadomości.
Reżyserem filmu został George Roy Hill, który oparł się na oryginalnym scenariuszu Davida S. Warda. Produkcja ta powstała po filmie Rzeźnia nr 5 i była kolejną współpracą Hilla z Paulem Newmanem oraz Robertem Redfordem, których wcześniej połączył Butch Cassidy i Sundance Kid. W rolach głównych wystąpili Paul Newman jako Gondorff i Robert Redford jako Hooker, a także Robert Shaw jako Lonnegan, Charles Durning jako porucznik Snyder, Ray Walston jako J.J. Singleton i Eileen Brennan jako Billie. Producentami byli Julia Phillips, Michael Phillips oraz Tony Bill.
Film, którego budżet wyniósł około 6 milionów dolarów, zarobił w światowych box office'ach w przybliżeniu 156 milionów dolarów, co stanowiło ogromny zwrot z inwestycji. W serwisie IMDb obraz otrzymał ocenę 8,2/10 na podstawie około 299 000 głosów, natomiast w TMDB ocena wynosi 8/10 przy znacznie mniejszej liczbie głosujących. Nota krytyków, wynosząca 8,5/10 na podstawie 108 recenzji, plasuje film nieco wyżej niż oceny widzów.
Co pozostało za kulisami
- Johnny Hooker spotyka Lonnegana w tej samej restauracji, w której 12 lat później Marty McFly spotka swojego ojca – w fantastycznej komedii Roberta Zemeckisa „Powrót do przyszłości” (1985).
- Podczas kręcenia Hill gorąco marzył o wyjściu poza mury planu zdjęciowego. Odradzał mu to doświadczony scenograf Henry Bumstead, który zapewniał reżysera, że będzie niezwykle trudno uzyskać pozwolenie na zablokowanie ruchu na ulicy. W rezultacie, na zdjęcia plenerowe w Los Angeles i Chicago poświęcono zaledwie kilka dni.
- Nastrój muzyczny w filmie tworzy ragtime; wykorzystano kompozycje Scotta Joplina z lat 1900-1910. Tymczasem w latach 30., kiedy rozgrywa się akcja „Afery”, ragtime praktycznie wyszedł z mody; jednak dzięki filmowi zainteresowanie tym gatunkiem muzycznym zostało odrodzone.
- Robert Shaw otrzymał rolę Lonnegana po tym, jak zrezygnowali z niej Richard Boone, Oliver Reed i Stephen Boyd. Jednak Reed zagrał Lonnegana w drugiej części filmu.
- Jak wspominała w swojej autobiografii kostiumografka filmu Edith Head, Redford i Newman o niebieskich oczach obaj żądali, aby ich bohaterowie byli ubrani w niebieskie koszule – aby podkreślić kolor oczu. Udało się dojść do kompromisu – aktorzy pojawiają się w filmie „na niebiesko” na zmianę.
- Okres produkcyjny: 22 stycznia – kwiecień 1973.
- Główną podstawą literacką, która zainspirowała Davida S. Warda, była książka Davida W. More'a „Wielki oszust”, wydana w 1940 roku. W tej książce opisano legendarne oszustwa z pierwszej ćwierci XX wieku, których imiona ożyły w postaciach filmu, takich jak Henry Gondorff, J.J. Singleton, Twist i Eddie Niles.
- Gdyby Redford nie zmienił zdania, Hookera zagrałby Jack Nicholson.
- Paul Newman, który zagrał oszusta kartowego Henry'ego Gondorffa, miał dublera – na wszystkich zbliżeniach ręce Gondorffa tasujące karty należą do technicznego konsultanta filmu Johna Scarna.
- Przez dwa lata burmistrz Chicago, Richard J. Daley, odmawiał wpuszczania filmowców do miasta, jeśli zamierzali opowiedzieć o Chicago coś negatywnego. Mimo to, zrobił wyjątek dla twórców „Afery”, pozwalając im na trzy dni.
- Scenariusz Warda przypadkowo wpadł w ręce George'a Roya Hilla. Hill natychmiast go podchwycił i od razu zaprosił do projektu Paula Newmana.
- Ward w skrócie opowiedział swoim producentom, o czym będzie film, ale odmówił ujawnienia zakończenia, dopóki nie dokończy scenariusza.
- Ward pisał scenariusz od razu z myślą o Robercie Redfordzie. Ale aktor nie bardzo polubił rolę Johnny'ego Hookera i z niej zrezygnował. I nawet kiedy zmienił zdanie, wciąż nie był pewien, czy film się uda.
- Doyle Lonnegan nie był w scenariuszu kulawy. Ale Robert Shaw przed zdjęciami skręcił kostkę; jego bohaterowi trzeba było wymyślić kulawiznę.
- Postać o imieniu Johnny Hooker zawdzięcza swoje imię legendzie bluesa Johna Lee Hookera.
- Robert Redford po raz pierwszy obejrzał film w całości dopiero w czerwcu 2004 roku.
Auditions in India
Casting calls in USA
Castingi w Polsce
Кастинги в Україні
