Strajk
Produkcja
Reżyser
Scenariusz
Valerian Pletnev
Producent
Boris Mikhin
Aktorzy
Maksim Shtraukh
Police Spy
Grigori Aleksandrow
Factory Foreman
Mikhail Gomorov
Worker
Ivan Klyukvin
Revolutionary
Aleksandr Antonov
Member of Strike Committee
Władimir Uralski
Worker
I. Ivanov
Chief of Police
Yudif Glizer
Queen of Thieves
Krótki opis
Robotnik zostaje bezpodstawnie oskarżony o kradzież i popełnia samobójstwo. W fabryce wybucha bunt.
Co pozostało za kulisami
- Film został zrekonstruowany w 1969 roku.
- „Strajk” to pierwszy pełnometrażowy obraz Eisensteina.
- W roli statystów wystąpili uczniowie studiów Proletkultu oraz robotnicza młodzież z moskiewskich fabryk.
- Gotowy scenariusz „Strajku” Eisenstein przyniósł do „Pierwszej Państwowej Fabryki Filmowej”, która mieściła się w Moskwie przy ulicy Żitnej, w byłym studiu filmowym Aleksandra Chanzhonkowa. Wyznaczono mu tam dwie próby zdjęciowe. Obie okazały się nieudane: nakręcono je zbyt „teatralnie” i zbyt długimi ujęciami. Podczas pierwszej próby Eisenstein filmował statystów, podczas drugiej – scenę przesłuchania rewolucjonisty. Kierownictwo Goskino obawiało się, że Eisenstein zmieni „Strajk” w pozbawiony fabuły „montaż atrakcji”, co mogłoby doprowadzić do klapy filmu. Dlatego po nieudanych próbach Goskino chciało szybko rozstać się z reżyserem. Wtedy Boris Michin i Eduard Tisse, w tajemnicy przed Eisensteinem, napisali list do kierownictwa fabryki z prośbą o przyznanie mu trzeciej próby pod ich odpowiedzialnością materialną, opisując Eisensteina jako „bardzo interesującego człowieka”, co do którego byli pewni. Trzecia próba okazała się sukcesem. Nagrany materiał trafił nawet do oryginalnej wersji filmu. Była to scena, w której chuligani na gwizd swojego „króla” wyłaniają się z licznych zakopanych w ziemi beczek.
- Pełny scenariusz „Strajku” zajmował dokładnie 10 stron, z czego cztery stanowił prolog. Sam prolog nie został nakręcony. W filmie pozostały z niego jedynie ostatnie słowa, wykorzystane w formie napisu: „W fabryce panuje spokój. Ale…”. Cały scenariusz został podzielony na 235 punktów (w pierwszej wersji na 146), oznaczonych numerami porządkowymi. Każdy punkt odpowiadał jednemu konkretnemu kadrowi w obrazie. Na jednej ze stron scenariusza Eisenstein napisał po francusku: „Menager les effets” (ros. Ostrożnie z efektami).
- Pierwotnie obraz był planowany jako piąta część ośmioodcinkowego cyklu filmów o walce rewolucyjnej, zatytułowanego „Ku dyktaturze”. Jednak pozostałe części nigdy nie zostały zrealizowane. Seria ta wydawała się reżyserowi „najbardziej masowa” i „skuteczna”, dlatego to właśnie ją zaczęto kręcić jako pierwszą. W swojej koncepcji „Ku dyktaturze” miał obejmować następujące tematy (każdy temat odpowiadał konkretnemu filmowi): 1) kontrabanda literatury; 2) podziemny druk książek; 3) praca w kolektywie („Praca w masach”); 4) manifestacje z okazji Pierwszego Maja; 5) strajk („Strajk”); 6) aresztowania i rewizje; 7) zesłania i więzienia; oraz 8) ucieczki z więzień. Podział ten opracował sam Eisenstein. Znane jest, że w serii miały pojawić się filmy o tytułach „Walka” i „Walka trwa”.
- Eisenstein rozpoczął zdjęcia od epilogu, który ostatecznie nie wszedł w skład filmu. Przewidywano, że zostanie w nim zawarty odcinek dokumentalny: manifestacja na Placu Czerwonym z okazji Pierwszego Maja. Tak więc tego dnia w 1924 roku Eisenstein zarejestrował swoje pierwsze kadry jako reżyser filmowy. Były to ujęcia dokumentalne, utrwalające pierwszą w historii ZSRR majową manifestację robotników. Natomiast bliżej jesieni rozpoczęto zdjęcia do scen „fabrycznych”. Jako plener wybrano zakłady w Kołomnie, do których przyjechał wówczas Lew Trocki. Eisenstein sfilmował jego wystąpienie. Te kadry również były przewidziane do epilogu. W ogromnym archiwum reżysera nie ma materiałów dotyczących zdjęć Trockiego. Według badacza twórczości Eisensteina, Władimira Zabrodina, reżyser sam zniszczył te materiały po 1929 roku, kiedy rozpoczęła się kampania antytrockistowska.
- Zdjęcia były prowadzone głównie w plenerach — w Moskwie i jej okolicach — z wyjątkiem niektórych epizodów nakręconych w pawilonach „Pierwszej Państwowej Fabryki Filmowej”. Znane jest również, że jedna z finałowych scen filmu była kręcona w domu-statku przy ulicy Pskowski.
- Dla Aleksandra Antonowa rola w filmie była debiutem kinowym.
- Film był podzielony na sześć aktów, co było typowe dla radzieckiej kinematografii lat 20. XX wieku. Wynikało to z niedostatecznego rozwoju ówczesnego przemysłu filmowego: w kinach znajdował się tylko jeden projektor, przez co mechanicy byli zmuszeni zmieniać szpule co 10 minut, przerywając seans.
- W 2008 roku „Strajk” zajął 26. miejsce na liście „100 najlepszych rosyjskich filmów”, opracowanej przez rosyjską edycję magazynu Empire na podstawie opinii 50 krytyków i dziennikarzy filmowych.
- Do jednej z najważniejszych, zdaniem Eisensteina, scen w obrazie, w której strażacy rozganiają demonstrację, polewając robotników wodą z armatek wodnych, reżyser żądał statystów w liczbie ponad tysiąca osób. Jednak dyrekcja wytwórni filmowej odmawiała zaangażowania tylu ludzi, argumentując to niemożnością ich racjonalnego wykorzystania. Wówczas Michin „poszedł na przebiegłość”, zlecając sprowadzenie na plan tylko pięciuset osób, ale mówiąc Eisensteinowi, że spełnia jego żądanie.
Auditions in India
Casting calls in USA
Castingi w Polsce
Кастинги в Україні
