Агония
Агония (1981)
Produkcja
Reżyser
Scenariusz
Ilya Nusinov
Kompozytor
Aktorzy
Aleksiej Petrenko
Rasputin
Anatoliy Romashin
Nicholas II
Leonid Bronevoy
Manasevich-Manuilov
Alisa Freyndlikh
Vyrubova
Jurij Katin-Jarciew
Purishkevich
Michaił Swietin
Terekhov
Velta Līne
Aleksandra Fyodorovna
Anatolij Solonicyn
Colonel
Krótki opis
Jako doradca cara Mikołaja II, mistyk Grigorij Rasputin cieszy się ogromnymi wpływami w imperium. Jednak wielu mieszkańców Petersburga, zrażonych jego dziwnymi praktykami i hipnotyzującą osobowością, zaczyna postrzegać Rasputina jako obciążenie i knuć w sprawie jego zabójstwa. Gdy Rasputin, znany wielu jako „szalony mnich”, skłania Mikołaja do przyjęcia błędnej strategii wojskowej, grupa zdeterminowanych spiskowców opracowuje plan jego eliminacji.
Co pozostało za kulisami
- Przez cały film Anna Wyrubowa porusza się szerokim, dostojnym krokiem, a raz nawet pcha cesarzową na wózku inwalidzkim. W rzeczywistości w 1916 roku to samą Wyrubową wożono na wózku, a samodzielnie mogła poruszać się jedynie o kulach, ponieważ rok wcześniej, w 1915 roku, uległa poważnemu wypadkowi kolejowemu, w którym odniosła tak ciężkie obrażenia, że wszyscy spodziewali się jej rychłej śmierci. Przeżyła, ale do końca życia poruszała się o kulach i z laską.
- W scenie pogrzebu Rasputina wyraźnie widać cesarskiego syna Aleksieja ze swoim „opiekunem”. Jednak według wspomnień świadków, następca tronu nie był obecny na pogrzebie.
- Na mundurze ministra wojny A.A. Polivanowa, obecnego na raporcie w Kwaterze Głównej, widnieją dwa orderowe odznaczenia — św. Stanisława III stopnia i św. Anny III stopnia, u innego generała — jeden order św. Anny III stopnia. Jednakże takie odznaczenia w armii rosyjskiej posiadali porucznicy i kapitanowie sztabowi. Zgodnie z przepisami, niższe stopnie orderów nie były noszone w przypadku posiadania stopni wyższych, a te generałowie musieli posiadać z definicji.
- Epizod, w którym duchowni zwabili Rasputina w celu „pokutowania”, a następnie go pobili, miał miejsce pięć lat przed czasem akcji filmu — w 1911 roku.
- Pod koniec filmu pokazany jest grób wypełniony mętną wodą. Gdy trumna z Rasputinem jest opuszczana do mogiły, słychać głośny plusk. W rzeczywistości Rasputina grzebano w środku mroźnej zimy — pod koniec grudnia (na początku stycznia według nowego stylu) — i sądząc po wpisie w dzienniku Mikołaja II, tego dnia panował mróz 12 stopni. W nocy i rano (czas pogrzebu) mróz zazwyczaj jest jeszcze silniejszy niż w dzień. Przy takim mrozie w mogile nie mogło być wody, a tym bardziej w takiej ilości.
- Na początku filmu głos z offu nazywa Imperium Rosyjskie „największą monarchią świata”. Nie jest to do końca precyzyjne, ponieważ w 1916 roku (czas akcji filmu) Imperium Brytyjskie przewyższało Rosję zarówno pod względem powierzchni, jak i liczby ludności.
- W filmie twierdzi się, że straty Rosji w wojnie rosyjsko-japońskiej wyniosły „ponad 400 tysięcy osób”. W rzeczywistości całkowite straty Rosji wyniosły nieco ponad 250 tysięcy osób (z czego zabitych i zmarłych było około 80 tysięcy).
- W filmie nieprawdziwy jest napis informujący, że w latach 1914-15 Rosja straciła na frontach I wojny światowej ponad 3 miliony zabitych i rannych. W rzeczywistości straty Rosji wyniosły 3 850 000 zabitych i rannych (plus 1 070 000 zmarłych i poległych cywilów) — ale w całym okresie wojny, tj. od sierpnia 1914 do marca 1918 roku.
- Mikołaj II w 1916 roku z jakiegoś powodu nie nosi na kurtce mundurowej Orderu św. Jerzego IV stopnia, który otrzymał w 1915 roku. W rzeczywistości odznaczenie to noszono na mundurze zawsze i w każdych okolicznościach, a co więcej, cesarz był z niego bardzo dumny.
- W filmie pokazano, jak słynna woda mineralna „Kuwaka” jest czerpana z jakiegoś wątpliwego dołu przez człowieka w masce przeciwgazowej. Po nalaniu do szklanki woda wydaje się wyraźnie mętna i ma odpychający zapach. Jednak w 1915 roku inżynier górnictwa A. I. Drejer opisywał tę wodę w najbardziej entuzjastycznych słowach: „Woda Kuwaka „Huczące Źródło” jest nie tylko doskonała pod względem fizycznym, ale nienaganna pod względem chemicznym, sanitarnym i we wszystkich innych aspektach, będąc wodą krystalicznie czystą, absolutnie bezbarwną, bez najmniejszego zapachu, o przyjemnym orzeźwiającym smaku, pozbawioną jakichkolwiek bakterii i o minimalnym, jak na najlepsze wody pitne, składzie mineralnym”. W filmie pokazano również, że woda była pozyskiwana gdzieś na przedmieściach Piotrogrodu, choć w rzeczywistości działo się to w majątku W. N. Wojkowa w guberni pienieńskiej.
- Do roli baronowej ubiegała się Waleria Zakłunna.
- Do roli Aleksieja Nikołajewicza Chwostowa ubiegał się Aleksander Kalagin.
- Do roli pułkownika żandarmerii ubiegał się Boris Chimiczew.
- Film zaczął być kręcony w 1966 roku — z okazji 50-lecia rewolucji październikowej — w reżyserii A. Efrosa na podstawie sztuki A. N. Tołstoja „Spisek cesarzowej”. Jednak później I. Pyrjew, kierownik zjednoczenia „Łucz” (Mosfilm), przekazał film do dokończenia E. Klimowowi. Klimow postanowił zrezygnować z ekranizacji sztuki Tołstoja, uznając ją za „papierową rzecz”, i poprosił A. Wołodina o napisanie nowego scenariusza. Wołodin odmówił, więc Klimow zwrócił się z tą samą propozycją do I. Nusinowa i S. Lungina (autorów scenariusza jednego z jego poprzednich filmów — „Witajcie, lub wejście osobom postronnym wzbronione”).
- Po raz trzeci prace nad filmem ruszyły w 1973 roku za zgodą nowego szefa Goskino, F. Jermasza. W trakcie zdjęć film się wydłużył i stał się dwuczęściowy. Zdjęcia zakończyły się w 1974 roku, a ostateczna wersja filmu była gotowa w 1975 roku. Jednak film nie został dopuszczony do dystrybucji i w 1978 roku zwrócono go Klimowowi do poprawy.
- Rasputin w wykonaniu Pietrenki to tętniący zdrowiem „gigant”, budzący trwogę w otoczeniu samym swoim ogromnym wyglądem. W rzeczywistości, według wspomnień współczesnych, Rasputin był „niższy od przeciętnego wzrostu”, raczej wątłej budowy ciała, z wychudzoną twarzą i nie posiadał wielkiej siły fizycznej. Odwrotne można powiedzieć o Alisie Frejndlich w roli Wyrubowej: fotografie świadczą o jej krępej budowie.
- Do roli Anny Wyrubowej ubiegały się Natalja Gundarewa, Eleonora Szaszkowa i Jewgenija Uralowa.
- Do roli Aleksandry Fiodorowny ubiegała się Antonina Szuranowa.
- Do roli Terechowa ubiegał się Georgij Burkow.
- Do roli Dmitrija Pawłowicza ubiegał się Aleksandr Kajdanowski.
- Dążąc do większego dokumentaryzmu, reżyser wprowadził do filmu obszerną ilość czarno-białych kronik filmowych.
- Film otrzymał pozwolenie na dystrybucję z dnia 27 maja 1975 roku. Ostateczna wersja została jednak ukończona w 1981 roku. Po pokazie na festiwalu filmowym w Wenecji w 1982 roku, film był oferowany na sprzedaż do krajów zachodnich. Do radzieckiej dystrybucji kinowej wszedł jednak dopiero w 1985 roku.
- O rolę Rasputina ubiegali się Leonid Markow, Michaił Uljanow, Jewgienij Lebiediew, Władimir Samojłow, Anatolij Papanow, Jewgienij Ewstigniejew oraz Innokentij Smoktunowski.
- O rolę Mikołaja II ubiegali się Kirył Lawrow, Jurij Puzyrjew, Nikołaj Zasuchin i Innokentij Smoktunowski. Kandydaturę Lawrowa odrzucili urzędnicy z Goskino, argumentując to tym, że jeden aktor nie może grać zarówno Lenina, jak i cara.
Auditions in India
Casting calls in USA
Castingi w Polsce
Кастинги в Україні
