12 gniewnych ludzi
Krótki opis
Dwunastu przysięgłych zapada się w ciasnym, duszny pokoju, aby wydać wyrok w procesie o morderstwo. O zabicie ojca oskarżony jest nastolatek z ubogiej rodziny, a uznanie go za winnego oznaczałoby wyrok śmierci na krześle elektrycznym. Decyzja musi być jednomyślna, a przy pierwszym głosowaniu jedenaście osób uznaje sprawę za oczywistą. Jeden z przysięgłych odmawia poparcia tego zdania – nie dlatego, że uważa chłopca za niewinnego, lecz dlatego, że uważa, iż ludzkie życie zasługuje na godzinę dyskusji. To, co następuje później, to walka z dowodami oraz uprzedzeniami, które każdy z mężczyzn przyniósł ze sobą do sali, podczas gdy jedyny nieugięty argumentuje swoje stanowisko, a pozostali zaczynają analizować to, co faktycznie wiedzą.
Film wyreżyserował Sidney Lumet na podstawie scenariusza napisanego przez Reginalda Rose'a; producentami byli Henry Fonda oraz Rose. Był to pierwszy pełnometrażowy film Lumeta i początek kariery reżyserskiej obejmującej łącznie 26 produkcji, z których kolejnym obrazem była Czerwona linia z 1964 roku. W dwudziestoosobowej obsadzie główne role zagrali Martin Balsam, John Fiedler, Lee J. Cobb, E.G. Marshall, Jack Klugman oraz Edward Binns, a akcja rozgrywa się niemal w całości w sali obrad przysięgłych.
Obraz posiada ocenę 9/10 w serwisie IMDb przy około 977 000 głosów oraz 8,6/10 w TMDB przy znacznie mniejszej liczbie około 10 390 głosów. Ocena krytyków wynosząca 9,4/10 na podstawie 63 recenzji plasuje go nieco powyżej not widowni, co jest rzadkością w przypadku dramatu z tego okresu i sugeruje, że renoma filmu przetrwała próbę czasu.
Co pozostało za kulisami
- Film nie odniósł dużego sukcesu kasowego, a Henry Fonda nie otrzymał obiecanej gaży, ale i tak uważał „Dwunastu gniewnych ludzi” za jeden z trzech swoich najlepszych filmów, obok dramatycznego road movie „Grona gniewu” (John Ford, 1940) i westernu „Przypadek w Ox-Bow” (William A. Wellman, 1942).
- Kiedy bohaterowie próbują ustalić, ile sekund starzec potrzebowałby, aby dotrzeć do drzwi, przysięgły nr 2 mówi, że przysięgły nr 8 dotarł w 40 sekund. W rzeczywistości minęło 30 sekund.
- Narodowość nastolatka-podejrzanego nie została podana specjalnie. Twórcom filmu było ważne, aby pokazać tylko to, że nie jest on Europejczykiem i że uprzedzenia (i bezstronność) niektórych ławników są istotną częścią całego procesu.
- Na początku filmu wszystkie kamery są ustawione powyżej poziomu oczu, a podczas filmowania używane są szerokokątne obiektywy, aby wizualnie zwiększyć odległość między postaciami. W miarę rozwoju fabuły kamery podczas filmowania są obniżane do poziomu oczu. Pod koniec filmu prawie wszystkie ujęcia są realizowane z kamer ustawionych poniżej poziomu oczu, a czasem używane są zbliżenia z teleobiektywem, aby wzmocnić poczucie klaustrofobii.
- Producent Henry Fonda (1905-1982) wybrał Lumeta na reżysera, ponieważ ten miał już doświadczenie w pracy w telewizji i zawsze mieścił się w terminach i ramach budżetu.
- Próby zajęły 2 tygodnie, więc cały proces filmowania musiał się zmieścić w 21 dni.
- Reżyser Sidney Lumet (1924-2012) trzymał aktorów w pomieszczeniu przez kilka godzin, kazał im uczyć się ról, ale nie rozpoczynał zdjęć; chciał, żeby zrozumieli, co to znaczy spędzić dużo czasu w pomieszczeniu w towarzystwie tych samych ludzi.
- Z powodu niewystarczającego budżetu oświetlenie było ustawiane tak, że można było kręcić tylko z jednego konkretnego kąta, dlatego wszystkie sceny z tego kąta musiały być kręcone za jednym razem. W ten sposób rozmowy, kiedy widzowi pokazane są postacie z różnych kątów, musiały być kręcone nie jednocześnie, ale w kilku etapach, a różnica w czasie dochodziła do kilku dni. Ponadto aktorów często filmowano w zupełnej samotności, a następnie inni bohaterowie byli dodawani do kadru podczas montażu.
- Henry Fonda nie lubił patrzeć na siebie na ekranie, więc nie doczekał do końca projekcji, podczas której film był demonstrowany. Zanim wyszedł, cicho szepnął reżyserowi: „Sidney, to wspaniałe”.
Auditions in India
Casting calls in USA
Castingi w Polsce
Кастинги в Україні
