Dawno temu w Ameryce
Krótki opis
Dawno temu w Ameryce to historia Noodlesa, żydowskiego gangstera z Lower East Side na Manhattanie, śledzona na przestrzeni kilku dekad XX wieku. On i jego przyjaciele zaczynają jako drobni rzezimieszki z sąsiedztwa, by następnie zbudować imperium przemytu alkoholu w czasach prohibicji. Więź łącząca Noodlesa z Maxem, jego najbliższym wspólnikiem, zostaje wystawiona na próbę przez ambicję i zdradę. Po latach, po odbyciu długiego wyroku więzienia, Noodles wraca na stare ulice, by zmierzyć się z tym, co stało się z jego życiem i przyjaciółmi.
Reżyserem filmu jest Sergio Leone – był to jego siódmy pełnometrażowy obraz po Pewnego razu na Dzikim Zachodzie i Garści dynamitu. Leone współtworzył scenariusz wraz z Franco Ferrinim i Leonardo Benvenuti. W rolę Noodlesa wcielił się Robert De Niro, natomiast James Woods zagrał Maxa, a Elizabeth McGovern – Deborah. W rolach drugoplanowych pojawili się Joe Pesci, Burt Young oraz Tuesday Weld. Producentem filmu był Arnon Milchan, a wśród firm produkcyjnych znalazło się między innymi studio Warner Bros. Pictures.
Ten kryminał i dramat trwa 139 minut. Film zadebiutował w 1984 roku przy budżecie wynoszącym 30 milionów dolarów, zarabiając w światowym box office około 5 milionów, co było słabym wynikiem w stosunku do poniesionych kosztów. Z czasem obraz zyskał jednak uznanie widzów: na IMDb otrzymał ocenę 8,3 na podstawie ponad 407 000 głosów, a na TMDB 8,4 przy około 6 200 głosach. Ocena krytyków, wynosząca 8,6 na podstawie 56 recenzji, jest nieco wyższa niż noty widzów, co świadczy o silnej aprobacie ekspertów oraz trwałej sympatii publiczności.
Co pozostało za kulisami
- Film został nakręcony w oparciu o powieść Harry’ego Greya „Dawno temu w Ameryce” (The Hoods, 1952).
- „Dawno, dawno temu w Ameryce” to jedyny film Sergio Leone nakręcony nie w jego ulubowanym formacie ekranu 2,35:1.
- Jeden z bohaterów filmu, zwanego Krzywym, nieustannie gra na małej flecie „Pano”. To nawiązanie do bohatera Charlesa Bronsona z innego filmu Leone – „Pewnego razu na Dzikim Zachodzie” (1968), który również nieustannie grał, ale na harmonijce ustnej.
- Początkowo Sergio Leone zainspirowała autobiograficzna nowela „The Hoods” Harry’ego Greya (na uzyskanie praw autorskich do niej reżyser spędził lata), ale z czasem, w miarę rozwoju koncepcji, zaangażował Normana Mailera i Stuarta Kaminskiego do zespołu scenarzystów.
- Robert De Niro zaproponował, aby starzejący się Max miał olśniewający uśmiech śnieżnobiałych zębów – miało to zademonstrować jego bogactwo i próżność. Producenci odmówili pokrycia związanych z tym kosztów, więc De Niro wziął je na siebie.
- Kiedy Stuart Kaminsky rozpoczął pracę, otrzymał opis fabuły filmu o objętości przekraczającej 400 stron. Podczas pracy nad filmem 10-godzinny materiał filmowy został skrócony do 6 godzin. Początkowo Sergio Leone chciał wydać swój film w dwóch trójgodzinnych częściach, ale studio filmowe nie poparło tego pomysłu. Ostatecznie film został skrócony do obecnej długości przez nowego montażystę, Zacka Stanberga, specjalnie zaproszonego do ekipy.
- Aktorka Claudia Cardinale bezskutecznie ubiegała się o rolę Carol.
- Sceny na plaży w Miami Beach zostały nakręcone w mieście Sankt Petersburg na plaży „Don Cezar”.
- Jeden z aktorów, James Hayden, zmarł krótko przed premierą.
- Jednym z pretendentów do roli Maksa był przyjaciel Roberta De Niro, Joe Pesci. Po nieudanych próbach, reżyser zaproponował mu wybranie dowolnej roli w filmie, która mu się spodoba – tak Pesci zagrał Frankiego.
- W połowie lat 70. jednym z głównych kandydatów do roli „Maksa” lub „Makaronu” był Gérard Depardieu, który obiecał w razie potrzeby wypracować sobie amerykański akcent. W sumie do puli kandydatów na główne role weszło ponad 200 aktorów!
- Film został wprowadzony do radzieckiej dystrybucji kinowej w 1989 roku w trzech częściach, oddzielnie. Pierwszą część obejrzało 27,6 mln widzów, drugą – 26,6 mln, a trzecią – 23,1 mln osób.
- W trakcie przygotowań do roli „Makaronu” Robert De Niro poprosił o osobiste spotkanie ze słynnym szefem przestępczym Meyerem Lanskim, którego wizerunkiem się inspirował. Niestety, odmówiono mu tego spotkania.
- Epizodyczną rolę przechodnia w scenie, w której Makaron wychodzi z więzienia, odegrał znany radziecki tłumacz Boris Romanowicz Izakow (autor tłumaczeń Ernesta Hemingwaya, Somerseta Maughama, Grahama Greena i innych). Był z wizytą w USA i trafił na plan filmowy dzięki jednemu z członków ekipy.
- Hotel, do którego bogaty Makaron zaprosił Deborah, został nagrany w Wenecji. Natomiast droga, którą wracali do domu, znajdowała się na drugim brzegu oceanu – na wybrzeżu New Jersey. Rolę kierowcy odegrał producent filmu Arnon Milchan.
- Zdjęcia do filmu rozpoczęły się 14 czerwca 1982 roku, a zakończyły 22 kwietnia 1983 roku.
- Ten film nigdy nie został pokazany w kinach USA w pełnej wersji, ponieważ uważano, że widzowie nie pójdą na tak długi (227 minut) film. Dlatego Leone został zmuszony do skrócenia wersji filmu do 139 minut, usuwając z niego również całą brutalność. Jednak później na DVD w USA ukazała się pełna wersja o długości 229 minut.
- Leone był tak oburzony tym, że film został skrócony do 139 minut na potrzeby dystrybucji w USA, a wszystkie sceny zostały zmontowane przez firmę Alana Ladda w kolejności chronologicznej, co zniszczyło wizję reżysera i rozwiało istotną dla filmu aurę niepewności, że do końca życia odszedł od produkcji filmowej. „Tragedią filmu jest to, że zostanie on zniszczony w kraju, dla którego został przede wszystkim przeznaczony” – wrzał reżyser latem 1984 roku. – „Ale znacie dystrybutorów, a Ladd nie jest najgorszy z nich. Jeden dystrybutor z Bliskiego Wschodu powiedział, że jest gotów kupić film pod warunkiem, że wytniemy wszystkie sceny z Żydami!”
- Film był filmowym debiutem 14-letniej modelki Jennifer Connelly.
- W scenie, gdy starszy „Łapka” ogląda telewizję, w telewizji pojawia się wywiad z postacią o imieniu James Conway O’Donnell. W filmie „Dobrzy chłopcy” (1990) postać Roberta De Niro również nazywa się James Conway.
Auditions in India
Casting calls in USA
Castingi w Polsce
Кастинги в Україні
