Brylantowa Ręka
Бриллиантовая рука (1969)
Produkcja
Opłaty
$2 266
Reżyser
Scenariusz
Moris Slobodskoy
Kompozytor
Aleksandr Zatsepin
Aktorzy
Jurij Nikulin
Semyon Semyonovich Gorbunkov
Nina Grebeszkowa
Nadezhda Ivanovna Gorbunkova
Nonna Mordyukova
Varvara Pliushch
Svetlana Svetlichnaya
Anna Sergeyevna
Anatoli Papanow
Lyolik
Andriej Mironow
Gennadiy Kozodoyev
Stanisław Czekan
Mikhail Ivanovich, captain
Vladimir Gulyaev
Volodya, lieutenant of militsiya
Krótki opis
Film, który śmiało można zaliczyć do dziesięciu najpopularniejszych komedii w historii rosyjskiej kinematografii. Perypetie ciamajdowatego turysty, który w rezultacie zbiegu okoliczności staje się centralną figurą w grze, jaką milicja prowadzi z szajką kontrabandzistów. Galeria niezapomnianych postaci wykreowanych przez znakomitych aktorów i do dziś nucone piosenki Zatsepina do słów Derbieniowa.
Co pozostało za kulisami
- W rozmowie z dozorcą Gorbunkow mówi, że był w Londynie i że tam wszyscy uważają psa za przyjaciela człowieka. Tymczasem na początku filmu jego żona Nadja mówi, że jedzie on za granicę po raz pierwszy. To, że Semion Semionycz odwiedził Londyn w trakcie rejsu, jest wykluczone, gdyż trasa rejsu byłaby w takim przypadku niewyobrażalna (Stambuł, a następnie Londyn). Najprawdopodobniej rejs odbywał się po Morzu Śródziemnym.
- Kiedy Kozodoiew podjeżdża do bazy, w której Gorbunkowowi mieli zdjąć gips „po cichu”, ma na sobie damskie ubranie — spódnicę. Jednak wewnątrz bazy jest już w spodniach i koszulce.
- W scenie, w której bohater Mironowa zaprasza Sienię na ryby, podchodzi on do stolika, trzymając w ręku loda na patyku, a po kilku sekundach zamieniają się one w kulki lodów w pucharkach.
- Podstawa fabuły (kontrabandziści i walka z nimi) rozmijała się z rzeczywistością — zgodnie z radzieckim prawodawstwem do kraju można było bez przeszkód wwieźć do 10 kg złota lub wyrobów złotniczych, jednak wszelkie operacje osób fizycznych z wartościami walutowymi, w tym ze złotem i kamieniami szlachetnymi, uznawano za przestępstwa karne. Od maja 1959 roku sprawy dotyczące kontrabandy i naruszeń operacji walutowych znajdowały się w gestii nie milicji, lecz KGB ZSRR. W lipcu 1961 roku przyjęto dekret przewidujący za niektóre rodzaje tzw. „przestępstw walutowych” w tym karę śmierci. (Sprawa Rokotowa-Fajbiszenko-Jakowlewa).
- W epizodzie, gdy Gennadij Kozodoiew budzi się po koszmarze z czarnym kotem i latającą ręką S.S. Gorbunkowa, na szafce nocnej na talerzyku leży parówka przełamana na dwie części. W następnym kadrze parówki na talerzyku już nie ma, za to pojawił się widelec.
- W filmie mignął plakat zapowiadający film Eldara Rjazanowa „Zygzak szczęścia” (1968), w którym Nikołaj Romanow (szef) zagrał rolę kupującego pomarańcze.
- Numer rejestracyjny taksówki — „28-70 OGO” — jest rekwizytem stworzonym z przymrużeniem oka: seria OG należała do obwodu orenburskiego i dochodziła jedynie do OGE, natomiast 28-70 to cena butelki wódki przed reformą walutową z 1961 roku (28 rubli 70 kopiejek).
- Mironow zagrał swoją scenę na wyspie tak naturalnie, że na jego okrzyki „Ratunku! Pomocy! Mamusiuuu!” przypłynęła prawdziwa łódź z ratownikami.
- Podczas kręcenia sceny łowienia ryb, po kolejnym nieudanym dublu (z winy operatora Igoria Czernych), zmarznięty Anatolij Papanow (temperatura wody wynosiła około +8 °C), wynurzając się z wody, warknął na operatora: „Idiota, tfu!”. Zostało to zarejestrowane przypadkiem, ale Gajdaj włączył ten epizod do filmu.
- Fraza „A nasz zarządca domu to przyjaciel człowieka!” pojawiła się na etapie dubbingowania filmu. Podczas zdjęć Mordjukow zamiast „zarządca domu” mówi „człowiek” (co jest wyraźnie widoczne po ruchu warg).
- Wspomniany przez Ładyżenskiego (scena w restauracji) Wołodka Trynkin („Patrzcie na te wąsy — kopia Wołodki Trynkina, kopia!”) to prawdziwa osoba, kolega z klasy Leonida Gajdaja.
- Według Niny Grebeszkowej fraza „Futra poczekają!”, którą jej bohaterka wypowiada w wywiadzie z reporterem radiowym, została wymyślona przez nią samą. Impulsem do tego były prawdziwe wydarzenia: dla studia „Mosfilm” wyznaczono dwa samochody, a za jeden z nich Gajdaj zapłacił pieniędzmi odłożonymi na futro dla żony.
- „Język obcy”, w którym mówią bohaterowie Kaniewskiego i Szpigla, to bełkot wymyślony przez Kaniewskiego. Słowo „mordjuk”, pojawiające się w nim kilka razy, zostało dodane przez Gajdaja po tym, jak podczas zdjęć pokłócił się z Mordyukową. Z kolei fraza „berezina wzywa” została wymyślona przez Kaniewskiego na podstawie panieńskiego nazwiska jego żony, Anny Bereziny.
- Główna rola Gorbunkowa była pisana wyłącznie pod Nikulina. W „Sojuzcyrku” Nikulin otrzymał półroczny urlop, co wcześniej nigdy nie miało miejsca.
- Aktorka Swietłana Swietlicznaja po raz pierwszy w historii radzieckiego kina zaprezentowała na ekranie striptiz. Jednak na polecenie kierownictwa sceny ze striptizem były bezlitośnie wycinane podczas emisji w telewizji.
- Widzowie po raz pierwszy zobaczyli Mordjukową z krótkimi włosami właśnie w „Diamentowej ręce”. Była to peruka, ponieważ Mordjukowa nigdy nie nosiła krótkich fryzur.
- Do roli drugiego bandyty-kontrabasisty, Ljolika, ubiegał się Pugowkin.
- Ekipa filmowa mieszkała w hotelu „Gorizont”, w piwnicy którego urządzono magazyn rekwizytów. Przechowywano tam „sobowtóra” Nikulina — figurę Gorbunkowa wykonaną z papie-mâché. Miała ona zostać zrzucona z wysokości 500 metrów podczas kręcenia sceny, w której Siemion Siemionowy wypada z bagażnika „Moskwicza”. Sprzątając piwnicę, kobieta sprzątająca podniosła prześcieradło i oniemiała: przed nią leżał „Nikulin”. W ciągu godziny wiadomość o „śmierci” ukochanego artysty rozniosła się po całym mieście. Dowiedziawszy się o tym, Nikulin zadzwonił do Moskwy i uprzedził matkę, aby się nie martwiła.
- Leonid Gajdaj pojawia się w filmie trzykrotnie; m.in. w roli pijanego mężczyzny zabieranego przez milicję oraz w scenie ze snem KozodoJewa, gdzie uwieczniono właśnie jego rękę.
- Pieśń bohaterki granej przez Swietlanę Swietliczną wykonuje Aida Wediszczewa. To ona śpiewa również główną piosenkę w filmie Gajdaja „Kaukaska jeniec”.
- W filmie znalazło się wiele fragmentów, które jak na tamte czasy były „niecenzuralne”. Jako ostatnią scenę Gajdaj wstawił wybuch bomby atomowej. Podczas przedpremierowego pokazu zszokowało to dosłownie cenzorów; nakazano usunąć wybuch, ale w zamian zachowano pozostałe sceny, na co właśnie liczył Gajdaj.
- Do ekipy filmowej na cały czas przydzielono kapitana KGB, choć jeszcze przed zdjęciami scenariusz przeszedł przez wszystkie instancje cenzury. Oto tylko niektóre żądania cenzorów: mocniej wyeksponować rolę milicji, skrócić epizod w restauracji z fetowaniem Szefa, usunąć sceny z pionierami, którzy go gratulują, usunąć kwestie „jak mówi Szef, najważniejszy w naszej pracy jest realizm socjalistyczny” oraz „partia i rząd zostały na drugi rok”, a w monologu zarządczyni domu Płuszcz („I wie pan, nie zdziwiłabym się, gdyby jutro okazało się, że pana mąż potajemnie odwiedza synagogę”) ostatnie słowo zastąpić słowem „kochanka” (przy czym zamiana ta została dokonana tylko w ścieżce dźwiękowej filmu, a nie w kadrach, dlatego słowo „kochanka” nie zgadza się z artykulacją bohaterki).
- Pistolet, który porucznik milicji Wolodia przekazuje Gorbunkowowi, to włoska Beretta model 1934.
- Po tym, jak Gorbunkowa przyniesiono pijanego z restauracji, jego żona zdejmuje z niego spodnie. Skarpety S.S. Gorbunkowa są szare w romby. Rano skarpety mają już inny kolor i nie mają wzoru.
- W scenie, w której Semion Semionowicz Gorbunkow nadepnął na skórkę z arbuza i upada, zamiast Jurija Nikulina występował Leonid Kanewski. Wynikało to z faktu, że Nikulin w żaden sposób nie mógł trafić nogą w skórkę z arbuza, a upadek wyglądał nienaturalnie. Podmiana pozostała widoczna: na skórkę nadepnął brązowy but, a w górę wyleciały nogi w czarnych butach.
- Samochodem szefa jest „Moskwicz-408”.
- Myjnia samochodowa, w której Gesza i Lölik osaczyli Gorbunkowa, została zbudowana specjalnie na potrzeby filmu w centrum Soczi. Po zakończeniu zdjęć została oddana do zwykłego użytku.
- Mosfilmowska „Wołga” GAZ-21 stała się słynną „taksówką do Dubrowki”. Wcześniej ten sam samochód, przerobiony na taksówkę bohatera Efremowa, występował w filmie „Trzy topole na Pluśzczice” (1967) oraz w „Uwaga, samochód!” (1966) w roli auta, którym Detoczkin uciekał przed pościgiem. Obecnie tę „Wołgę” można zobaczyć w muzeum koncernu filmowego „Mosfilm”.
- W roli statku pasażerskiego „Michaił Swietłow” wystąpiły dwie jednostki: „Pobieda” i „Rossija”. W scenie wejścia na rejs w porcie pokazano statek „Rossija”. Scenę, w której Andriej Mironow śpiewa piosenkę o Wyspie Pecha, kręcono na pokładzie statku „Pobieda”.
- Scenę, w której Gorbunkow traci mowę, spotykając na schodach do toalety mrocznego typa z medalionem w kształcie czaszki na piersi, kręcono w podziemnej toalecie znajdującej się przy wejściu do Parku Gorkiego od strony Prospektu Lenina. W tej roli wystąpił dziennikarz czasopisma „Ogonjok”, Leonid Pleszakow.
- W napisach końcowych filmu pojawiło się zdanie wymyślone przez Gajdaja: „Studio filmowe dziękuje obywatelom, którzy udostępnili do zdjęć złoto i diamenty”. Po seansach widzowie podchodzili do reżysera i pytali: „I wielu ludzi oddało swoje diamenty?».
- Żoną głównego bohatera, Gorbunkowa, chciały zostać Nina Grebeszkowa i Ija Sawwina. Wybór padł na Grebeszkową, żonę Gajdaja.
- O rolę Kozodoiewa ubiegali się Wicin, Nosik, Rudin i Pugowkin.
- Młodszy Nikulin wcielił się w rolę „chłopca idącego po wodzie”. Scena ta sprawiała mu wiele trudności. Gdy tylko Mironow zamachiwał się nogą do kopnięcia, chłopiec już zaczynał wpadać do wody. Czuć było, że Maksym spodziewa się uderzenia. Nagrano tak siedem dubli. W końcu Gajdaj głośno ogłosił: „Koniec, w następnym dublu Andriej nie będzie bił Maksyma, tylko po prostu przejdzie obok”. A Mironowowi Gajdaj szepnął cicho: „Bij jak wcześniej. I mocniej”. Maksym spokojnie pochylił się z wędką i nagle otrzymał silnego kopa… Wpadł do wody i niemal krzyknął: „Co pan zrobił, wujku Andrieju?!” Scena została zrealizowana.
- W filmie wystąpiła cała rodzina Nikulinów: żona Tatiana zagrała przewodniczkę, a syn Maksym – chłopca idącego po wodzie.
- Zdjęcia do filmu trwały od 25 kwietnia 1968 roku do 31 października 1968 roku.
- Sceny w Turcji kręcono w Baku, Soczi i Noworosyjsku. Zdjęcia realizowano również w pawilonach „Mosfilm” oraz w Moskwie, obwodzie moskiewskim i smoleńskim.
Auditions in India
Casting calls in USA
Castingi w Polsce
Кастинги в Україні
