Robert Ryan (Robert Ryan)

Robert Ryan (Robert Ryan) - znany z pracy przy tego typu projektach: «The Wild Bunch» (1969), «Dzika Banda» (1969), «The Dirty Dozen» (1967), «Parszywa dwunastka» (1967), «The Longest Day» (1962),

Robert Bushnell Ryan (11 listopada 1909 – 11 lipca 1973) był amerykańskim aktorem, który często wcielał się w role zahartowanych policjantów i bezwzględnych złoczyńców.

Ryan urodził się w Chicago w stanie Illinois jako pierwsze dziecko Timothy'ego Ryana i jego żony Mabel Bushnell Ryan. W 1932 roku ukończył Dartmouth College, przez wszystkie cztery lata studiów dzierżąc tytuł mistrza boksowania w kategorii ciężkiej. Po ukończeniu studiów mierzący 193 cm Ryan pracował jako kotłowy na statku, pracownik WPA oraz pomocnik na ranczu w Montanie.

Ryan próbował związać swoją karierę z show-biznesem jako dramaturg, jednak aby utrzymać się, musiał zwrócić się ku aktorstwu. Studiował grę aktorską w Hollywood i na początku lat 40. występował na scenie oraz w niewielkich rolach filmowych.

W styczniu 1944 roku, po uzyskaniu gwarancji kontraktu od RKO Radio Pictures, Ryan wstąpił do Korpusu Piechoty Morskiej Stanów Zjednoczonych i służył jako instruktor w Camp Pendleton w San Diego w Kalifornii. W Camp Pendleton zaprzyjaźnił się z pisarzem i przyszłym reżyserem Richardem Brooksem, którego powieść „The Brick Foxhole” bardzo podziwiał. Zaczął również malować.

Przełomową rolą filmową Ryana była postać antysemickiego mordercy w „Crossfire” (1947), filmie noir opartym na powieści Brooksa. Rola ta przyniosła mu jedyną w karierze nominację do Oscara dla najlepszego aktora drugoplanowego. Od tego czasu specjalnością Ryana stały się role twardych, lecz wrażliwych mężczyzn, co znalazło szczególny wyraz w filmach takich reżyserów jak Nicholas Ray, Robert Wise i Sam Fuller. W filmie Raya „Na niebezpiecznym gruncie” (1951) wcielił się w postać wypalonego miejskiego policjanta, który odnajduje odkupienie, rozwiązując sprawę morderstwa na wsi. W „The Set-Up” (1949) w reżyserii Wise'a zagrał boksera po szczycie kariery, który zostaje brutalnie ukarany za odmowę celowego przegrania walki. Innymi ważnymi filmami były western Anthony'ego Manna „Nagi ostrze”, głośny thriller gangsterski Sama Fullera osadzony w Japonii „Dom z bambusów”, „Zły dzień w Black Rock” oraz zaangażowany społecznie film o napadzie „Odds Against Tomorrow”. Wystąpił również w kilku wielkostarskich filmach wojennych, w tym w „Najdłuższym dniu” (1962), „Bitwie o Ardeny” (1965) oraz „Brudnej dwunastce”. Zagrał Jana Chrzciciela w technicolorowym eposie MGM „Król królów” (1961) oraz złoczyńcę Claggarta w adaptacji „Billy'ego Budda” (1962) w reżyserii Petera Ustinova.

W późniejszych latach Ryan nadal grał znaczące role w dużych produkcjach. Do najważniejszych z nich należały „Brudna dwunastka”, „Profesjonaliści” (1966) oraz niezwykle wpływowy, brutalny western Sama Peckinpah „Dzika banda” (1969).

Ryan kilkakrotnie występował na scenach Broadwayu. W jego dorobku znajdują się m.in. „Clash by Night”, „Mr. President” oraz „The Front Page” – komediodramat o dziennikarzach.

Wystąpił jako gość w wielu serialach telewizyjnych, m.in. w roli Franklina Hoppy-Hoppa w odcinku „Who Chopped Down the Cherry Tree?” z 1964 roku w medycznym dramacie NBC o psychiatrii pt. „The Eleventh Hour”. Podobnie wystąpił jako Lloyd Osment w odcinku „Better Than a Dead Lion” z 1964 roku w serialu psychiatrycznym ABC „Breaking Point”. W 1964 roku Ryan zagrał u boku Warrena Oatesa w odcinku „No Comment” krótkotrwałego dramatu CBS o gazetach pt. „The Reporter”, w którym w tytułowej roli dziennikarza Danny'ego Taylora wystąpił Harry Guardino. Ryan pojawił się pięć razy (1956–1959) w serialu CBS „Dick Powell's Zane Grey Theater” oraz dwukrotnie (1959 i 1961) w pochodnym od niego serialu „Frontier Justice”. Trzykrotnie (1962–1964) wystąpił w westernie „Wagon Train”.

Najważniejsze dzieła Robert Ryan (Robert Ryan)

Cała filmografia Robert Ryan (Robert Ryan)