Lorens Oliwier (Laurence Olivier)

Laurence Kerr Olivier, baron Olivier, OM (22 maja 1907 – 11 lipca 1989) był angielskim aktorem i reżyserem, który wraz ze swoimi współczesnymi – Ralpha Richardsonem, Peggy Ashcroft i Johnem Gielgudem – zdominował brytyjską scenę połowy XX wieku. W ciągu swojej kariery występował również w filmach, grając ponad pięćdziesiąt ról kinowych. Pod koniec swojej drogi zawodowej odniósł znaczne sukcesy w rolach telewizyjnych.

Jego rodzina nie miała powiązań z teatrem, jednak ojciec Oliviera, duchowny, uznał, że syn powinien zostać aktorem. Po ukończeniu szkoły dramatycznej w Londynie Olivier szlifował swój warsztat w serii angaży aktorskich pod koniec lat 20. XX wieku. W 1930 roku odniósł swój pierwszy ważny sukces w West Endzie w sztuce Noëla Cowarda „Prywatne życie” i wystąpił w swoim pierwszym filmie. W 1935 roku zagrał w słynnej inscenizacji „Romeo i Julii” u boku Gielguda i Ashcroft, a pod koniec dekady był już uznaną gwiazdą. W latach 40., wspólnie z Richardsonem i Johnem Burrellem, Olivier był współdyrektorem teatru Old Vic, przekształcając go w niezwykle szanowany zespół. Do jego najsłynniejszych ról w tym teatrze należały Ryszard III Szekspira oraz Edyp Sofoklesa. W latach 50. Olivier działał jako niezależny aktor-manager, jednak jego kariera sceniczna przeżywała zastój, aż do 1957 roku, kiedy dołączył do awangardowej English Stage Company, by zagrać tytułową rolę w „Rozrywaczu” – partię, którą później powtórzył na ekranie. Od 1963 do 1973 roku był dyrektorem założycielem brytyjskiego Teatru Narodowego (National Theatre), kierując stałym zespołem, który wykreował wielu przyszłych gwiazd. Sam grał tam m.in. tytułowego Otella (1965) oraz Shylocka w „Kupcu weneckim” (1970).

Wśród filmów z udziałem Oliviera znajdują się „Wichrowe Wzgórza” (1939), „Rebecca” (1940) oraz trylogia filmów Szekspirowskich, w których wystąpił jako aktor i reżyser: „Henryk V” (1944), „Hamlet” (1948) i „Ryszard III” (1955). Do jego późniejszych filmów należą „Buty rybaka” (1968), „Detektyw” (1972), „Maratończyk” (1976) oraz „Chłopcy z Brazylii” (1978). W telewizji wystąpił m.in. w adaptacji „Księżyca i sześciensów” (1960), „Długiej podróży w noc” (1973), „Miłości wśród ruin” (1975), „Kota na gorącym blaszanym dachu” (1976), „Powrotu do Brideshead” (1981) oraz „Króla Leara” (1983).

Odznaczenia Oliviera obejmowały tytuł szlachecki (1947), dożywotni tytuł barona (1970) oraz Order Zasługi (1981). Za swoją pracę przed kamerą otrzymał cztery Oscary, dwie nagrody BAFTA, pięć nagród Emmy oraz trzy Złote Globy. Największa sala Teatru Narodowego nosi jego imię, a pamięć o nim pielęgnuje Society of London Theatre, przyznając corocznie nagrody im. Laurence’a Oliviera. Był żonaty trzy razy: z aktorkami Jill Esmond (od 1930 do 1940), Vivien Leigh (od 1940 do 1960) oraz Joan Plowright (od 1961 do śmierci).

Opis powyższy pochodzi z artykułu Laurence Olivier w Wikipedii, na licencji CC-BY-SA, pełna lista autorów dostępna w Wikipedii.