Goldfinger
Goldfinger (1964)
Produkcja
Budżet
$3 000 000
Opłaty
$124 881 062
Reżyser
Scenariusz
Ian Fleming
Autor
Kompozytor
Producent
Aktorzy
Szón Koneri
James Bond
Gert Fröbe
Auric Goldfinger
Honor Blackman
Pussy Galore
Harold Sakata
Oddjob
Shirley Eaton
Jill Masterson
Tania Mallet
Tilly Masterson
Martin Benson
Martin Solo
Krótki opis
Goldfinger to przygodowy film szpiegowski z 1964 roku, w którym agent 007, James Bond, otrzymuje zadanie zbadania interesów Aurica Goldfingera – majętnego człowieka podejrzewanego o przemyt złota. To, co zaczyna się jako rutynowe śledztwo, przeradza się w bezpośrednią konfrontację, gdy Bond wpada w ręce Goldfingera. Ten przygotowuje właśnie zakrojoną na szeroką skalę operację przestępczą wymierzoną w amerykańskie rezerwy złota w Fort Knox. Bond stara się udaremnić ten plan z pomocą pilotki Pussy Galore, podczas gdy na jego drodze staje osobisty ochroniarz Goldfingera, Oddjob.
Jest to czwarty film w reżyserii Guya Hamiltona, poprzedzony obrazem Pan inspektor przyszedł i poprzedzający Pogrzeb w Berlinie. W rolę Bonda wcielił się Sean Connery, a w pozostałych kluczowych postaciach wystąpili Gert Fröbe jako Goldfinger, Honor Blackman jako Pussy Galore oraz Harold Sakata jako Oddjob. Wśród obsady wymienieni są również Shirley Eaton i Tania Mallet. Scenariusz napisali Richard Maibaum i Paul Dehn, a producentami byli Albert R. Broccoli i Harry Saltzman. Produkcja kosztowała około 3 milionów dolarów i zarobiła w światowych box office'ach w przybliżeniu 125 milionów dolarów, co stanowi zysk znacznie przewyższający koszty produkcji.
Reakcje widzów są od lat jednoznacznie pozytywne: w serwisie IMDb film uzyskał ocenę 7,7 na podstawie ponad 217 000 głosów, a w TMDB 7,4 przy znacznie mniejszej liczbie głosujących. Ocena krytyków wynosząca 8,7 na podstawie 75 recenzji stawia ten tytuł jeszcze wyżej niż noty przyznane przez publiczność.
Co pozostało za kulisami
- Makieta skarbca złota USA w Fort Knox, zbudowana na terenie studiów Pinewood, okazała się zaskakująco dokładna, szczególnie biorąc pod uwagę fakt, że żadnemu z twórców filmowych nie pozwolono wejść do prawdziwego skarbca ze względów bezpieczeństwa. Makieta wyglądała tak przekonująco, że wokół niej nawet wystawiono ochronę, aby nikt nie pomyślał o kradzieży dekoracyjnych sztabek złota w nocy. Po premierze filmu scenograf Ken Adam otrzymał list od pracowników Fort Knox, gratulujący mu i całemu zespołowi precyzyjnego odwzorowania budynku skarbca. Trójwymiarowa makieta okolic Fort Knox, którą Goldfinger prezentował szefom organizacji przestępczych, jest obecnie wystawiona dla zwiedzających w prawdziwym Fort Knox.
- Harold Sakata (który grał ochroniarza Goldfingera) doznał poważnego oparzenia dłoni podczas kręcenia sceny śmierci jego postaci, ale nie wyszedł z roli i trzymał się, dopóki reżyser Guy Hamilton nie krzyknął: „Stop!”
- Aktor Gert Fröbe słabo mówił po angielsku, dlatego jego głos podkładał Michael Collins.
- Aktorowi grającemu agenta 007, Seanowi Connery'emu, nawet nie trzeba było jechać do Stanów Zjednoczonych na zdjęcia. Wszystkie sceny, w których jego bohater według scenariusza działa w USA, kręcono w studiach Pinewood niedaleko Londynu. Ta okoliczność wyjaśnia, dlaczego, włączając światło, Bond przestawia włącznik nie do góry, a w dół (mowa o scenie, w której Bond, dochodząc do siebie, wraca do sypialni i odkrywa zwłoki Jill, w którą wciela się Shirley Eaton, której całe ciało pokryto złotą farbą, co doprowadziło do jej śmierci). Według reżysera Gaya Hamiltona, bezpośrednio w Miami kręcono tylko z Seką Linderem (zagrał Felixa Leitera) z głównej obsady aktorskiej. Pozostałych aktorów, zaangażowanych w sceny, których akcja rozgrywa się w kurorcie w Miami, kręcono w Wielkiej Brytanii. Chodzi tu o Connery'ego, Gertę Fröbe (zagrał głównego antagonistę, Aurica Goldfingera), Eaton (zagrała Jill, kochankę Goldfingera), Margaret Nolan (otrzymała rolę masażystki, Dink) i Austina Willisa (Simmonsa, w którego Goldfinger grał w karty). Podczas kręcenia tych scen wykorzystano rear projection (to technika zdjęciowa łącząca aktorów i elementy scenografii z dowolnym tłem), a gdy w centrum uwagi byli Fröbe i Simmons – w długich planach używano dublerów.
- Podczas kręcenia scen w samochodach Sean Connery często zrzucał spodnie, pozostawiając tylko górną część kostiumu: w zamkniętej przestrzeni zawsze robiło się gorąco, a na twarzy, pomimo starań charakteryzatorów, pojawiał się pot.
- Aktorka Honor Blackman specjalnie zrezygnowała z serialu telewizyjnego „Avengersi”, w którym grała Cathy Gale, aby wystąpić w „Goldfingerze”. W jednym z odcinków „Avengersów” z 1965 roku jej twórcy żartobliwie nawiązali do tej okoliczności: John Steed otrzymuje pocztówkę od Cathy Gale, wysłaną z Fort Knox.
- Na tabliczce w Fort Knox napisano „Generał Raciś”. Doradcą technicznym filmu był Charles Raciś.
- Pomysł z „złotą dziewczyną” był oparty na prawdziwych wydarzeniach. Jedna szwedzka modelka pokryła się złotą farbą i w konsekwencji zmarła z powodu uduszenia.
- Początkowo firma Aston Martin (brytyjski producent prestiżowych samochodów) niechętnie udostępniała swoje pojazdy twórcom filmowym, więc producentom filmu (Albert R. Broccoli, Harry Saltzman, Stanley Sopel, Terence Young) przyszło za nie zapłacić. Film okazał się tak kasowym sukcesem, że w późniejszych produkcjach z Jamesem Bondem samochody wykorzystywane w nagraniach otrzymywali producenci już całkowicie bezpłatnie.
- Wszystkie sceny z Jamesem Bondem w Ameryce zostały nakręcone w Londynie – w pawilonach Pinewood Studios.
- Ujęcia z krążącym helikopterem, pojawiające się w napisach początkowych, zostały zaczerpnięte z filmu „Pozdrowienia z Rosji”.
- W oryginalnym scenariuszu pierwszy dialog Bonda i Pussy Galore brzmiał tak: „Cześć. Jestem Pussy Galore.” – „To widać gołym okiem. A jak się nazywasz?” (Pussy Galore z angielskiego można przetłumaczyć jako „Kotka dla wszystkich”).
- Gert Fröbe odczuwał pewne wątpliwości co do wykorzystania przez Goldfingera gazu paraliżującego w scenie napadu na Fort Knox. Fröbe obawiał się, że ten detal nieuchronnie skłoni widzów do refleksji na temat obozów koncentracyjnych – szczególnie biorąc pod uwagę fakt, że sam jest Niemcem. W rzeczywistości film "Goldfinger" został zakazany w Izraelu na wiele lat po tym, jak sam Fröbe przyznał, że kiedyś był członkiem NSDAP (Narodowosocjalistycznej Niemieckiej Partii Robotników). Zakaz został zniesiony po tym, jak opinii publicznej stała się znana pewna żydowska rodzina, której członkowie twierdzili, że podczas II wojny światowej ocalili ich od egzekucji nikt inny jak Fröbe.
- Nadia Regine, grająca tancerkę w nocnym klubie, wcześniej pojawiła się w innym filmie o Jamesie Bondzie – „Z Rosji z miłością” (1963).
- W jednym z epizodów przyszły znany reżyser Garry Marshall („Uciekająca panna młoda”) zagrał jednego z amerykańskich gangsterów.
- Złoto w Fort Knox w filmie ułożone jest w zbyt wysokie stosy – w rzeczywistości dolne rzędy zostałyby zmiażdżone przez górne.
- Bond stwierdza Goldfingerowi, że biorąc pod uwagę wagę złota, wywóz go z Fort Knox okaże się niemożliwy, więc Goldfinger po prostu skażeni go substancją radioaktywną, co wielokrotnie zwiększy wartość jego osobistych zapasów złota. W powieści z 1969 roku Goldfinger planował wywóz złota, co, jak słusznie zauważyli krytycy krótko po wydaniu książki, było niemożliwe. W ekranizacji Hamiltona plan Goldfingera został odpowiednio zmieniony, wprowadzając do rozważań Bonda zastrzeżenia krytyków powieści źródłowej.
- Jest to jedyny film z serii o Bondzie z udziałem Connery'ego, w którym nie pojawia się organizacja SPECTRE.
- Ian Fleming zaczerpnął pomysł śmierci człowieka pokrytego złotą farbą z filmu grozy Marka Robsona „Bedlam” (1946). W rzeczywistości jednak śmierć z powodu tzw. „uduszenia skórnego” w wyniku pokrycia skóry na całym ciele farbą jest wytworem fikcji. U podstaw tego założenia leży błędna przesłanka, że człowiek oddycha – choćby częściowo – skórą, a dowód nieprawdziwości tej przesłanki sięga jeszcze czasów renesansu. Mit o „uduszeniu skórnym” wciąż istnieje, choć od czasu do czasu jest obalany. Podtrzymuje go m.in. „miejska legenda”, zgodnie z którą Shirley Eaton (odtwórczyni roli Jill Masterson) zmarła na skutek uduszenia prosto na planie filmowym. W rzeczywistości nic takiego się nie stało, podczas kręcenia scen podjęto środki ostrożności, na planie stale obecny był lekarz, a brzuch aktorki nie został pomalowany farbą właśnie po to, aby wykluczyć nawet najmniejszą możliwość, że teza o „uduszeniu skórnym” może okazać się prawdziwa. Choć „uduszenie skórne” jako takie jest po prostu niemożliwe, człowiek może zmarć z powodu przegrzania organizmu, jeśli pory skórne na całym ciele zostaną na długo zatkane, ponieważ uniemożliwi to pocenie się, które jest istotnym elementem regulacji temperatury ciała.
- Podczas kręcenia sceny walki Bonda z Oddjobem w Fort Knox, Sean Connery uszkodził sobie plecy, co na pewien czas opóźniło produkcję filmu. Pogłoski mówią, że ta kontuzja pozwoliła Connery’emu wynegocjować z producentami większe pieniądze za kolejną serię.
- To pierwszy film o Bondzie, w którym pojawia się legendarny Aston Martin DB5, który pojawi się jeszcze w co najmniej 4 filmach o Bondzie. W szczególności w Casino Royale Bond nazwie samochód „Aston Martinem z 1964 roku” – nawiązując do roku premiery Goldfingera, choć model produkowany jest od 1963 roku.
Auditions in India
Casting calls in USA
Castingi w Polsce
Кастинги в Україні
