Lot nad kukułczym gniazdem
Krótki opis
Randle Patrick McMurphy, drobny przestępca, zostaje przeniesiony z więziennego obozu pracy do państwowego szpitala psychiatrycznego, aby lekarze mogli ocenić jego poczytalność. W rzeczywistości McMurphy symulował chorobę psychiczną, by uniknąć ciężkiej pracy, i spodziewał się, że oddział będzie znacznie łagodniejszym miejscem do odsiedzenia wyroku. Zastaje jednak rygorystyczną instytucję zarządzaną przez chłodną i kontrolującą pielęgniarkę Mildred Ratched, której zasady regulują każdy aspekt codziennego życia pacjentów.
Buntownicza natura McMurphy’ego szybko udziela się innym mężczyznom na oddziale, których przyciąga jego niepokorność i chęć wywoływania zamieszania. Konflikty z pielęgniarką Ratched stają się coraz bardziej bezpośrednie, a walka między tą dwójką zaczyna kształtować losy otaczających ich pacjentów. Film powstał na podstawie powieści Kena Keseya w reżyserii Miłosza Formana, który wcześniej nakręcił „Pali się, moja panno” oraz „Nedostaje mi Sonja Henie”; jest to trzecia z jedenastu pełnometrażowych produkcji wymienionych w jego filmografii. W rolę McMurphy’ego wcielił się Jack Nicholson, a w postać pielęgniarki Ratched – Louise Fletcher. W obsadzie pojawiają się również Brad Dourif, Danny DeVito, William Redfield oraz Scatman Crothers. Scenariusz napisali Bo Goldman i Lawrence Hauben, a producentami byli Saul Zaentz i Michael Douglas.
Przy budżecie wynoszącym około 3 milionów dolarów, film zarobił w światowych box office'ach w przybliżeniu 109 milionów dolarów, co stanowi wielokrotność kosztów produkcji. Renoma produkcji opiera się na niesłabnącym uznaniu: ocena 8,6 na IMDb przy 1,2 miliona głosów, 8,4 na TMDB oraz ocena krytyków na poziomie 9,3 na podstawie 140 recenzji. Wszystkie te wyniki są ze sobą spójne i nie wykazują typnych rozbieżności.
Co pozostało za kulisami
- Ken Kesey napisał swoją książkę pod wrażeniem pracy w Kalifornijskim szpitalu dla weteranów.
- Prawa do ekranizacji przez długi czas posiadał Kirk Douglas, ale ostatecznie uruchomieniem projektu zajął się jego syn, równie słynny Michael Douglas. Niemniej jednak Kirk zachował dla siebie prawo do otrzymywania procentu od zysków.
- Wśród kandydatów do roli Randalla Patricka McMurphy’ego byli tacy znani aktorzy jak James Caan, Marlon Brando, Gene Hackman i Burt Reynolds. Ostatecznie rolę zaproponowano Jackowi Nicholsonowi.
- Kirk Douglas chciał zagrać jedną z ról, jednak w momencie uruchomienia projektu był już zbyt stary.
- Najtrudniejszym momentem przy tworzeniu filmu było to, że żadne poważne studio filmowe nie chciało podjąć się tak wątpliwego projektu. Kirk Douglas spotkał Miloša Formana w Pradze, gdzie opowiedział mu o swoich planach i od razu zaproponował mu reżyserię.
- Ken Kesey, autor powieści, napisał scenariusz do filmu, ale nie przypadł on do gustu Formanowi, ponieważ narracja prowadzona była z perspektywy Bromdena. Po tym urażony Ken stwierdził, że nigdy nie obejrzy ekranizacji swojej noweli „w tak wypaczonym wydaniu”. Co więcej, nawet pozywał producentów filmu, ale jego pozew został odrzucony.
- Wiele lat później Ken Kesey leżał w swoim łóżku, przełączając kanały telewizji w poszukiwaniu ciekawego widowiska. Niespodziewanie natrafił na dość interesujący film. Dopiero po kilku minutach zdał sobie sprawę, o jaki to obraz, i natychmiast przełączył na inny kanał.
- Większość statystów w rzeczywistości była chorymi psychicznie. Każdemu członkowi ekipy filmowej przydzielono 2-3 pacjentów, aby zdążyli znaleźć z nimi coś w rodzaju porozumienia.
- Louise Fletcher otrzymała rolę zaledwie tydzień przed rozpoczęciem zdjęć. Wydarzeniu temu towarzyszyło około sześciu miesięcy nieprzerwanych prób. Miloš Forman nie mógł się zdecydować, czy zaangażować tę aktorkę do projektu, ale po obejrzeniu innych kandydatek wciąż i wciąż zapraszał Louise na próby, aż w końcu podjął ostateczną decyzję.
- Oprócz Louise Fletcher o rolę pielęgniarki Mildred Ratched ubiegały się Anne Bancroft i Ellen Burstyn.
- Przed rozpoczęciem procesu kręcenia Miloš Forman zgromadził całą ekipę filmową i pokazał im film „Szaleńcy Titikaka” (1967).
- W tym filmie zadebiutowali na dużym ekranie Brad Dourif (znany przede wszystkim jako głos lalki-zabójcy Chucky z filmu „Gry dzieci” z 1988 roku) i Christopher Lloyd (doktor Brown z filmu „Powrót do przyszłości” z 1985 roku).
- Przez cały czas trwania zdjęć aktor William Redfield był ciężko chory. Kilka miesięcy po zakończeniu pracy nad projektem William zmarł.
- Will Sampson spierał się z Formanem w sprawie koncepcji roli Naczelnika Bromdena i ostatecznie zagrał ją po swojemu.
- Z wyjątkiem sceny wędkowania (która została nakręcona na końcu), cały film kręcono sekwencyjnie. Scenę wędkowania nakręcono w najmniejszym porcie na świecie, położonym w Oregonie.
- Forman nie chciał w ogóle kręcić sceny wędkowania, ponieważ uważał, że zniszczy ona wrażenie zamknięcia pacjentów w przestrzeni szpitala psychiatrycznego.
- Film został nakręcony na podstawie powieści Kena Keseya „Lot nad kukułczym gniazdem” (One Flew Over the Cuckoo's Nest, 1962).
- Film Miloša Formana był drugim w historii, który zdobył wszystkie najważniejsze nagrody na ceremonii Oscar: „Najlepszy film”, „Najlepsza reżyseria”, „Najlepszy scenariusz adaptowany”, „Najlepsza rola męska” i „Najlepsza rola żeńska”.
- W języku angielskim istnieje stałe wyrażenie „kukułcze gniazdo”, oznaczające „szpital psychiatryczny”.
- Aleksandr Morfow wystawił spektakl „Zaćmienie” na podstawie powieści „Lot nad kukułczym gniazdem” w teatrze „Lenkom”.
Auditions in India
Casting calls in USA
Castingi w Polsce
Кастинги в Україні
