Marsjanin
Ratunek jest tylko 225 milionów kilometrów stąd;
The Martian (2015)
Produkcja
Budżet
$108 000 000
Opłaty
$630 161 890
Reżyser
Scenariusz
Andy Weir
Autor
Kompozytor
Producent
Aktorzy
Matt Damon – Matt Damon
Mark Watney
Dżesika Czestejn
Melissa Lewis
Kristin Vig
Annie Montrose
Dżef Danieles
Theodore "Teddy" Sanders
Majkel Pena
Rick Martinez
Szawn Bin
Mitch Henderson
Kejt Mara
Beth Johanssen
Sebastian Stan
Chris Beck
Krótki opis
Załoga załogowej misji na Marsa jest zmuszona do przerwania operacji, gdy nad miejsce lądowania nadciąga potężna burza. Podczas ewakuacji inżynier i botanik Mark Watney zostaje uderzony odłamkiem i uznany za zmarłego, przez co koledzy opuszczają planetę bez niego. Kiedy budzi się, odkrywa, że jest zupełnie sam, a choć baza pozostała nienaruszona, nie ma on żadnej możliwości skontaktowania się z Ziemią. Wykorzystując wiedzę naukową, zaczyna improwizować, by wyhodować żywność, racjonalnie zarządzać ograniczonymi zapasami i przetrwać do czasu przybycia kolejnej misji.
Film wyreżyserował Ridley Scott; jest to dwudziesta piąta z trzydziestu czterech pełnometrażowych produkcji w jego filmografii, następująca po obrazie Exodus: Bogowie i królowie (2014) i poprzedzająca film Obcy: Przymierze (2017). Scenariusz napisał Drew Goddard, a producentami byli Scott, Mark Huffam oraz Simon Kinberg. W rolę Watneya wcielił się Matt Damon, a w głównych rolach wystąpili także Jessica Chastain, Kristen Wiig, Jeff Daniels, Michael Peña i Sean Bean. W napisach wymieniono 54 aktorów oraz 721 członków ekipy.
Premiera filmu odbyła się we wrześniu 2015 roku. Produkcja trwa 141 minut i kosztowała 108 milionów USD, zarabiając w światowym box office 630 milionów USD. Widzowie oceniają film wysoko – na IMDb otrzymał 8/10 przy około milionie głosów, a na TMDB 7,7/10 przy mniej więcej 22 000 głosów. Recenzenci są równie pozytywnie nastawieni, przyznając ocenę 7,9/10 na podstawie 385 recenzji, co sprawia, że opinia profesjonalistów i publiczności jest w tym przypadku zbieżna.
Co pozostało za kulisami
- Według Ridleya Scotta wszystkie solowe sceny Matta Damona kręcono przez pięć kolejnych tygodni.
- Kostiumy, które zostały użyte w filmie, posiadały realnie funkcjonujący system oświetlenia.
- Watney wykopuje zużyty reaktor i umieszcza go w swoim łaziku, aby go ogrzewał. Potem widzimy scenę, w której główny bohater jest zadowolony i jest mu tak ciepło, że nawet postanowił zdjąć skafander. Ale kiedy Watney wraca do łazika po awarii (rozhermetyzowaniu modułu mieszkalnego), widz może zauważyć, że Mark próbuje się ogrzać i z jego ust wydobywa się para. Reaktor to nie grzejnik, który można zapomnieć włączyć/wyłączyć.
- Jeden kilogram ładunku wynoszonego na orbitę wymaga ogromnych zasobów. Dlatego kilogramy, objętości, metry sześcienne powietrza, jedzenia, ubrań – wszystko to ma dużą wartość na załogowych statkach kosmicznych. W filmie widzimy ogromne puste przestrzenie statku kosmicznego, korytarze, siłownie z ziemskimi urządzeniami, niewyobrażalnych rozmiarów włazy. Taka konstrukcja statku jest niemożliwa.
- „Marsjanin” miał jeden z najbardziej niezwykłych przedpremierowych pokazów w historii: jako перші jego mogli ocenić nie tylko dziennikarze, ale także kosmonauci stacji kosmicznej, wśród których znajdował się znany astronauta Scott Kelly.
- Przy tworzeniu tego filmu wykorzystano znaczną część badań i materiałów przygotowawczych do filmu „Prometeusz” (2012).
- Na początku filmu, gdy pokazują Centrum Kosmiczne Johnsona w Houston, w rzeczywistości jest to Centrum Kosmiczne Kennedy’ego na Florydzie.
- Matt Damon gra postać o imieniu Mark Watney. „Mark” to angielska wersja łacińskiego imienia „Marcus”, które, według jednej z wersji, powstało na cześć boga wojny Marsa.
- Naukowcy z NASA zrobili potężny ruch reklamowy dla „Marsjanina”, sami o tym nie wiedząc. 28 września 2015 roku ogłosili, że na Marsie odkryli okresowe strumienie wody w stanie ciekłym.
- Aktor Jeff Daniels, który zagrał dyrektora NASA, grał jedną z głównych ról w filmie „Mój ulubiony Marsjanin”.
- 50 stron scenariusza stanowiły materiały NASA.
- W jednej ze scen, gdy Watney jedzie łazikiem, na niebie można zauważyć ślad kondensacyjny samolotu.
- Wydarzenia w filmie rozpoczynają się od 18 sola, a w książce od 6 sola.
- Zdjęcia do filmu zajęły około 70 dni.
- Podczas sceny, w której Mark Watney siedzi i patrzy na Równinę Acidalia na Marsie, w tle po lewej stronie można zauważyć żywe rośliny.
- Podczas kręcenia pierwszego dublu sceny z Donaldem Gloverem aktor przypadkowo upadł. W efekcie ten dubel wszedł do ostatecznej wersji filmu.
- W rzeczywistości powierzchnia Marsa nie jest czerwona, lecz szara i stanowi kamienistą pustynię, bez rozległych równin i piasku.
- Średnia temperatura powierzchni Marsa wynosi -63°C. Temperatura powierzchni Ziemi wynosi 14°C. Długość marsjańskiego dnia wynosi 24 godziny i 37 minut, a długość marsjańskiego roku – 687 dni.
- W niektórych ujęciach pilot steruje statkiem „Hermes” za pomocą joysticka Thrustmaster Hotas Warthog.
- W kadrze, gdy Mark Watney odzyskuje przytomność po burzy na Marsie, w odbiciu jego hełmu można zauważyć operatora.
- Film został nakręcony na podstawie powieści Andy’ego Weira „Marsjanin” (The Martian, 2011). Autor początkowo nie planował publikacji książki, a po prostu umieścił ją na swoim blogu. Po tym, jak czytelnicy zaczęli prosić Weira o udostępnienie książki do pobrania, umieścił ją na Amazonie, ustalając minimalną dopuszczalną cenę 99 centów.
- W centrum prasowym NASA amerykańska flaga jest ustawiona po lewej stronie od trybuny, co jest naruszeniem Kodeksu Stanów Zjednoczonych. Powinna być ustawiona po prawej stronie trybuny.
- Jeśli na Ziemi atmosfera chroni przed promieniowaniem, to na Marsie – praktycznie nie. Po dotarciu na Marsa człowiek otrzymuje dawkę promieniowania 15 razy przekraczającą poziom dopuszczalny dla pracownika elektrowni jądrowej w ciągu roku. W filmie o tym nie wspomniano, ale w czasie, gdy rozgrywają się wydarzenia filmu – jest to nieznane (choć autor książki mówił, że w 2035 roku): być może w przyszłości ludzie nauczą się radzić sobie z promieniowaniem.
- Misja na Marsa, opisana w filmie, jest imitacją rzeczywistej misji, którą NASA planuje w przyszłości.
- Do realizacji filmu zbudowano 20 różnych planów zdjęciowych, co w rzeczywistości nie jest tak wiele w porównaniu z poprzednimi filmami Ridleya Scotta. W filmie „Exodus: Bogowie i królowie” (2014) było ich 70, a w filmie „Gangster” (2007) – ponad 100.
- Pierwsza strona scenariusza filmu z rysunkami reżysera poleciała w kosmos: umieszczono ją w specjalnej kapsule na pokładzie statku kosmicznego Orion, który 5 grudnia 2014 roku wykonał udany lot testowy.
- Ciśnienie w skafandrze astronauty jest takie samo, jak gdyby człowiek znajdował się na wysokości 5 kilometrów nad poziomem morza. Jeśli w skafandrze zaczyna się wyciek tlenu, można go łatwo zrekompensować za pomocą systemu dostarczania tlenu. To jednak nie wystarczy, aby przez niewielki otwór w skafandrze wytworzyć ciąg reaktywny.
- Andy Weir osobiście stworzył oprogramowanie do obliczania czasu przylotu statku na Ziemię i na Marsa z dokładnością do minuty.
- Oprócz naturalnego promieniowania, astronauta Watney jest narażony na działanie promieniowania z radioizotopowego generatora termoelektrycznego (RTG), za pomocą którego ogrzewa się podczas podróży po powierzchni Marsa. RTG przekształcają ciepło naturalnego rozpadu radioaktywnego plutonu-238 w energię elektryczną. W Curiosity RTG generuje około 110 watów energii elektrycznej – mniej więcej tyle, ile zużywa zwykła żarówka. Obliczenia pokazują, że jest to bezpieczne. W NASA są przekonani: naturalne promieniowanie tła (promieniowanie kosmiczne) na powierzchni Marsa jest silniejsze niż z RTG, dlatego generator prawie nie wpływa na ogólne bezpieczeństwo radiacyjne.
- Kiedy Watney podpala wodór, aby zrobić wodę, ten płonie żółtym płomieniem. W rzeczywistości płomień, którym pali się wodór, jest prawie niewidoczny.
- Technologie rakietowe w tym filmie opierają się na rzeczywistych rakietach z silnikami plazmowymi, zaprojektowanych i zbudowanych przez firmę Ad Astra Rocket. Firma ta została założona przez byłego astronauty NASA, obywatela Kostaryki, Franklina Chang-Díaza.
- Aby nakręcić wszystkie etapy wzrostu ziemniaków, wykorzystano rzeczywistą farmę ziemniaczaną, którą umieszczono w studiu.
- Ciśnienie atmosferyczne na powierzchni Marsa wynosi średnio 600 Pa, czyli około 160 razy mniej niż na Ziemi. Jest tak niskie, że najsilniejsza burza na Marsie jest w stanie jedynie zepsuć fryzurę. Autor Andy Weir przyznał, że to była jego największa niedokładność w powieści. Ze względu na niską gęstość powietrza dźwięk na Marsie nie rozchodzi się tak łatwo jak na Ziemi: na przykład, aby rozmówca cię usłyszał, będziesz musiał podejść do niego blisko i krzyczeć z całych sił.
- W scenie, kiedy NASA po raz pierwszy nawiązuje kontakt z Watneym, on pisze wulgaryzm, po czym zostaje upomniany, żeby uważał na język, ponieważ ich korespondencja jest transmitowana na cały świat. W filmie nie widać jego późniejszej odpowiedzi, widoczna jest tylko reakcja ludzi na nią. W książce jednak odpowiedział: „Spójrz! Para cyców! -> (.Y.)”.
- Na pewnym etapie scenarzysta Drew Goddard mógł zostać reżyserem projektu, jednak zamiast tego postanowił zająć się filmem „Złowroga szóstka”. Po tym Ridley Scott przeczytał scenariusz i dołączył do projektu, odkładając pracę nad kontynuacją filmu „Prometeusz” (2012).
- Projektując skafandry kosmonautów, scenograf przejrzał wiele rzeczywistych skafandrów NASA. Wszystkie były bardzo nieporęczne, co niezbyt podobało się Ridleya Scottowi, dlatego ostateczny projekt skafandrów nieco różnił się od rzeczywistych, ponieważ miał być bardziej praktyczny i wygodny w użyciu.
- W filmie Watney znajduje Pathfinder na spadochronie, w rzeczywistości lot sondy Pathfinder najpierw był hamowany przez spadochron, następnie sonda odłączała się od spadochronu, a przy lądowaniu używano nadmuchiwanych poduszek.
- W trakcie zdjęć scenariusz przeszedł drobne zmiany, które wprowadzono w celu zachowania dokładności naukowej.
- Kiedy przez wideorozmowę omawia się, jak odciążyć Aresa IV, w jednej klatce w modelu nie ma nic poza jednym miejscem dla Watneya, a w następnej klatce wewnątrz modelu widoczny jest również wewnątrz moduł sterowania i inne części, które usuwają.
- W książce Mark Watney posiada dwa tytuły magistra – z botaniki i inżynierii mechanicznej. W filmie wspomina się jedynie o jego doktoracie z botaniki.
- Aby przesunąć z miejsca określoną masę nawet w próżni kosmicznej, należy przyłożyć odpowiedni ciąg. Dziura w skafandrze nie wytworzy takiego ciągu, niezależnie od nadciśnienia w skafandrze. Ale nawet jeśli odejdziemy od rzeczywistości i założymy, że coś takiego się jednak stało – Mark ruszył w kierunku Hermesa. Przy takiej prędkości wycieku tlenu bardzo szybko doznałby dekompresji wybuchowej i zmarł.
- Jedynym sposobem, w jaki Watney mógł wykorzystać przebitą rękawicę do przemieszczania się w kosmosie, było ustawienie jej otworem w stronę przeciwną do jego środka ciężkości (na przykład mógł przyłożyć rękawicę do brzucha tak, aby otwór był skierowany do przodu, co pchałoby go w przeciwnym kierunku). Jednak poruszanie się głową do przodu z rękami po bokach, jak Iron Man, mógłby tylko w przypadku przebicia obu rękawic.
- Zdjęcia do filmu kręcono na pustyni Wadi Rum w Jordanii, znanej również jako Dolina Księżycowa. W tej samej lokalizacji realizowano również film „Czerwona Planeta” (2000).
- Kiedy Mark udaje się w zaplanowane miejsce lądowania Ares IV, zostawia swój podpis obok kalendarza z przebyłymi solami. Kiedy wraca po hełm skafandra, podpis wygląda inaczej.
- Rolę Kapura miał zagrać Irfan Khan, jednak nie mógł wziąć udziału w projekcie ze względu na zajętość na planie filmu „Piku” (2015). Ostatecznie rolę zagrał Chiwetel Ejiofor.
Auditions in India
Casting calls in USA
Castingi w Polsce
Кастинги в Україні
