Leon zawodowiec
Jeśli chcesz dobrze wykonać robotę, zatrudnij profesjonalistę.
Léon (1994)
Produkcja
Budżet
$115 000 000
Opłaty
$19 933 265
Reżyser
Scenariusz
Kompozytor
Producent
Patrice Ledoux
Aktorzy
Jean Reno
Léon Montana
Natalia Portmen
Mathilda Lando
Gari Oldman
Norman Stansfield
Danny Aiello
Old Tony
Peter Appel
Agent Malky
Majkel Badalukko
Mathilda's Father
Ellen Greene
Mathilda's Mother
Frank Senger
Fatman
Krótki opis
Leon to zawodowy płatny zabójca mieszkający w Nowym Jorku. Prowadzi skryte życie, unikając kontaktów z ludźmi i przyjmując zlecenia za pośrednictwem człowieka imieniem Tony. Jego rutyna zostaje przerwana, gdy podczas brutalnego nalotu narkotykowego, dowodzonego przez skorumpowanego agenta DEA Normana Stansfielda, ginie rodzina z sąsiedniego mieszkania. Jedyną ocalałą jest dwunastoletnia Mathilda, która znajduje schronienie u Leona. Kiedy dziewczynka dowiaduje się, czym zajmuje się mężczyzna, prosi go o naukę fachu, aby móc pomścić swoją rodzinę. Między samotnym mordercą a dziewczynką nawiązuje się niezwykła więź.
Reżyserem i scenarzystą filmu jest Luc Besson. Jest to piąty z dwudziestu pełnometrażowych obrazów w jego dorobku, zrealizowany po filmie Atlantis, a przed Piątym elementem. W rolach głównych wystąpili Jean Reno jako Léon, Natalie Portman jako Mathilda oraz Gary Oldman jako Stansfield, a w obsadzie drugoplanowej pojawił się m.in. Danny Aiello. W napisach wymieniono 55 aktorów i 49 członków ekipy. Producentem filmu, stworzonego dla wytwórni Columbia Pictures, Gaumont i Les Films du Dauphin, był Patrice Ledoux.
Film zdobył szerokie uznanie i przyciągnął liczną widownię: w serwisie IMDb otrzymał ocenę 8,5/10 na podstawie około 1,3 mln głosów, a w TMDB 8,3/10 z ponad 16 tys. głosów. Ocena krytyków na poziomie 7,3/10 przy 66 recenzjach jest nieco niższa od not widowni. Przy zgłaszanym budżecie wynoszącym 115 milionów USD, światowe wpływy z kas biletów w wysokości 20 milionów USD były skromne.
Co pozostało za kulisami
- Liv Tyler również próbowała dostać się na tę rolę, ale uznano ją za zbyt dojrzałą, aby ją zagrać.
- Podczas kręcenia zdjęć doszło do dość zabawnego incydentu. Pewien przestępca obrabował sklep i uciekł z łupem ulicami miasta. Nagle natknął się na ekipę filmową. Widząc wielu „policjantów”, wolał natychmiast się poddać. Jakie było jego zdziwienie, gdy okazało się, że wszyscy policjanci byli w rzeczywistości statystami na planie filmowym.
- Léon Gaumont jest znanym francuskim wynalazcą. Wniósł bezpośredni wkład w rozwój kinematografii wraz z braćmi Lumière. Na jego cześć nazwano francuską firmę filmową „Gaumont”, która wyprodukowała ten film.
- Pistolet używany przez Leona nosi nazwę Beretta 92.
- Pełne imię głównego bohatera to Léon Montana.
- Pełna wersja filmu ma długość 136 minut.
- Film, który Leon ogląda w kinie, to „Zawsze piękna pogoda” (1955) z Gene'em Kellym w roli głównej.
- Według Patrice'a Ledu, Luc Besson zaplanował „Leona” jako wypełniacz. W tym czasie zaczął już pracować nad filmem „Piąty element” (1997), ale zdjęcia zostały odłożone w czasie ze względu na harmonogram Bruce'a Willisa. Zamiast rozwiązywać ekipę filmową i tracić twórczy zapał, Besson napisał „Leona”. Napisał scenariusz w zaledwie 30 dni, a zdjęcia trwały tylko 90 dni.
- Natalie Portman stwierdziła, że scena, w której przebierała się za Marilyn Monroe, była inspirowana sceną, którą widziała w filmie „Wayne’s World” (1992). Przyznała, że w czasie, gdy kręcono „Leona”, właściwie nigdy nie oglądała filmów z Monroe w roli głównej.
- Luc Besson wpadł na pomysł nakręcenia „Leona” podczas pracy nad swoim poprzednim filmem „Nikita” (1990). W trzecim akcie tamtego filmu Wiktor sprzątacz (Jean Reno) ma do czynienia z konsekwencjami nieudanej misji Nikity. Besson dostrzegł niewykorzystany potencjał tej postaci i postanowił stworzyć na jego podstawie oddzielną historię. Zarówno Wiktor, jak i Leon pojawiają się ubrani w długie wełniane płaszcze, ciemne okulary i dziergane czapki. Roboczy tytuł filmu brzmiał „Sprzątacz (lub czyściciel)”.
- Fraza bohatera Jeana Reno „Świnie są lepsze od ludzi” – hołd dla Hayao Miyazakiego i anime „Porco Rosso” (1992).
- Jest to pełnometrażowy debiut Natalie Portman. Gdy ją obsadzono, miała 11 lat.
- Według Jeana Reno, postanowił zagrać Leona jako lekko upośledzonego umysłowo i emocjonalnie stłumionego. Aktor uważał, że w takim przypadku widzowie nie będą się martwić, że może wykorzystać zaufanie bezbronnej małej dziewczynki dla własnych korzyści.
- Keith A. Glasco, który zagrał Benny'ego, jednego z pomocników Stansfielda, później został strażakiem w nowojorskim Departamencie Straży Pożarnej i pracował w jednostce Ladder 21 w Hell's Kitchen na Manhattanie. Zginął podczas pełnienia służby w wyniku zawalenia się wież World Trade Center 11 września 2001 roku.
- Wszystkie sceny w mieszkaniu Leona kręcono w Paryżu, a sceny w korytarzu – na sześć tygodni przed tym w Nowym Jorku.
- Do roli Matyldy przesłuchano 2000 kandydatek.
- Według Luca Bessona, rola Leona zawsze była przeznaczona dla Jeana Reno i nikogo innego. Jednocześnie Mel Gibson i Keanu Reeves byli bardzo zainteresowani tą rolą.
- Według aktorki Maïwenn Le Besco, film jest częściowo oparty na jej romansie z reżyserem Lucem Bessonem. W czasie zdjęć Le Besco (grająca prostytutkę w scenie otwierającej) i Besson byli zaręczeni. Poznali się, gdy aktorce było 11 lat, a w wieku 15 lat się w nim zakochała (Besson miał wtedy 32 lata).
- Matylda i Danny nazywają Leona „czyścicielem”. W witrynie sklepu obok wejścia do mieszkania Leona wystawione są wszelkiego rodzaju środki czyszczące: gąbki do mycia naczyń Brillo, wybielacz, proszek Ajax i mydło.
- Narkotyk w żółto-zielonych kapsułkach, który zażywa Stansfield, nazywa się Librium. Ma generyczną nazwę „chlordiazepoksyd” i należy do klasy substancji psychoaktywnych „benzodiazepiny”.
- Postać Gary’ego Oldmana, Stansfielda, jest zafascynowana Ludwigiem van Beethovenem. Kolejnym filmem Oldmana będzie „Niezapomniana kochanka”, w którym wcieli się w rolę tego kompozytora.
- Do finału filmu kompozytor Eric Serra napisał kompozycję „The Experience of Love”. Jednak postanowiono wykorzystać piosenkę Sting’a „The Shape of My Heart”. Serra postanowił wtedy wykorzystać swój utwór w napisach końcowych swojego kolejnego projektu „Złote oko” (1995). Przy tym główną melodię kompozycji można usłyszeć w trakcie tego filmu.
- Krążyły plotki, że Luc Besson napisał scenariusz sequela z myślą o Olivierze Megatonie na reżyserskim fotelu i Natalie Portman w roli dorosłej Matyldy. Zdjęcia były ciągle odkładane w oczekiwaniu na osiągnięcie przez Portman odpowiedniego wieku. Tymczasem Besson opuścił Gaumont, aby stworzyć własne studio filmowe EuropaCorp. Rozczarowani odejściem Bessona szefowie Gaumont odmówili oddania mu praw do „Leona”. Według Megatona, sequel raczej się nie zmaterializuje. Besson wykorzystał pomysł sequela przy tworzeniu „Kolumbijki” (2011).
- W 2012 roku brytyjski indie-rockowy zespół Alt-J wydał utwór „Matilda” inspirowany filmem.
- Jest to drugi film z Garym Oldmanem, który był kręcony w słynnym hotelu „Chelsea” w Nowym Jorku. Pierwszy film – „Sid i Nancy” (1986).
- Ogromny służbowy rewolwer Stansfielda – to Smith & Wesson 629 Snub Nose Combat .44 Magnum. Pod koniec lat 80. wyprodukowano tylko 5000 sztuk w limitowanej edycji.
- We filmie francuski aktor Sami Naseri pojawia się w maleńkiej roli funkcjonariusza sił specjalnych. Przebywał na planie zaledwie 10 dni, ale zrobił tak wielkie wrażenie na Lucu Bessonie, że reżyser napisał scenariusz „Taxi” (1998) specjalnie dla aktora.
- Christina Ricci brała udział w przesłuchaniach do roli Matyldy.
- Oryginalny scenariusz zawierał sceny „niezdrowego napięcia seksualnego” między Matyldą i Leonem, w tym scenę, w której oboje bohaterowie leżą na łóżku, a Matylda snuje rozważania na temat seksu. Sceny te nie weszły do amerykańskiej wersji filmu, natomiast były obecne w europejskiej wersji.
- Podczas sceny, w której Stansfield (Gary Oldman) przesłuchuje ojca Matyldy (Michael Badalucco), Oldman wącha go i fizycznie zbliża się do niego bardzo blisko. Według Badalucco nie miał pojęcia, że Oldman zamierza go powąchać i że zbliży się tak blisko, jak to zrobił. Badalucco powiedział, że w filmie jego zakłopotanie i dyskomfort podczas tej sceny są całkowicie autentyczne.
- W pierwotnej wersji scenariusza Matylda (w wieku 13 lub 14 lat) i Leon stawali się kochankami. Później Luc Besson usunął ten aspekt fabuły, prawdopodobnie z powodu presji ze strony rodziców Natalie Portman.
- Stansfield mówi ojcu Matyldy, że wróci w południe. W mieszkaniu Leona zegar na ścianie pokazuje 11:58. Kolejna scena trwa dokładnie dwie minuty, a Stansfield ze swoimi ludźmi wraca dokładnie w południe.
- Ze sceny „konfrontacji” w restauracji Tony’ego dowiadujemy się, że skorumpowany agent DEA Stansfield „zamawiał” swoich klientów za pośrednictwem mafiosa Tony’ego. Leon był najlepszym zabójcą Tony’ego, a jego „klienci” byli głównie dilerami narkotyków. Zatem bardzo prawdopodobne jest, że przez Tony’ego Leon nieświadomie wykonywał pracę dla Stansfielda.
- Kiedy Matylda idzie po mleko, Leon umawia się z nią na tajny kod: dwa razy, potem raz i znowu dwa. 212 – to kod telefoniczny Manhattanu, gdzie rozgrywa się akcja filmu.
- Kiedy ludzie Stansfielda przeszukują mieszkanie Matyldy, bandyta z dredami, w którego wciela się Willie One Blood, zatrzymuje się przy płycie Marcus Children legendarnego artysty reggae Burning Spear. Prawdopodobnie ta scena została włączona jako „wielkanocne jajko”, ponieważ Willie One Blood również śpiewa w stylu reggae.
- Kiedy Matylda i Leon grają w grę „Zgadnij aktora”, Matylda imituje postać Gene’a Kelly’ego z musicalu „Deszczowa piosenka” (1952). W tym filmie zagrała Debbie Reynolds – matka aktorki Carrie Fisher. Później Natalie Portman zagrała matkę księżniczki Lei, w którą wciela się Carrie Fisher, w trzech epizodach „Gwiezdnych Wojen”: „Gwiezdne Wojny: Epizod I – Mroczne widmo”, „Gwiezdne Wojny: Epizod II – Atak klonów”, „Gwiezdne Wojny: Epizod III – Zemsta Sithów”.
- Zdjęcia do filmu odbywały się od 1 czerwca do 7 października 1993 roku.
- Liv Tyler próbowała dostać się do głównej roli, ale uznano ją za zbyt dojrzałą.
- Pistolet, którego używa Leon, to Beretta 92.
- Podczas sceny, w której Stansfield (Gary Oldman) przesłuchuje ojca Matyldy (Michael Badalucco), Oldman go obwąchuje. Według Badalucco nie miał pojęcia, że Oldman zamierza to zrobić, a jego zakłopotanie podczas tej sceny w filmie jest całkowicie autentyczne.
- Według Jeana Reno, postanowił grać Leona jako lekko niedorozwiniętego umysłowo i emocjonalnie stłumionego. Aktor uznał, że w takim przypadku widzowie nie będą się martwić, że jego bohater może wykorzystać zaufanie małej dziewczynki.
- Scena, w której Stansfield mówi ojcu Matyldy o miłości do Ludwiga van Beethovena, została całkowicie zaimprowizowana. Scenę kręcono kilka razy, a Gary Oldman w każdym ujęciu wymyślał nową historię.
- Według Luca Bessona, rola Leona była przeznaczona wyłącznie dla Jeana Reno. Rola ta interesowała również Mela Gibsona i Keanu Reevesa.
- Matylda i Danny nazywają Leona sprzątaczem. W witrynie sklepu obok wejścia do mieszkania Leona wystawione są różnego rodzaju środki czystości.
- Lek w żółto-zielonych kapsułkach, który zażywa Stansfield, nazywa się librium.
- Przez cały film Stansfield nosi tylko beżowy garnitur i białą koszulę.
- W pełnej wersji filmu Luc Besson wystąpił w epizodycznej roli bandyty, który otworzył ogień do Leona i Matyldy przez drzwi mieszkania, a Leon zabija go granatem.
- Według Gary'ego Oldmana postanowił wrzasnąć z całej siły frazę „Przynieście mi wszystkich!”, żeby rozśmieszyć Luca Bessona. „W poprzednich dublach wypowiadałem tę frazę normalnym głosem. Ale potem dałem znak dźwiękowcowi, żeby zdjął słuchawki i wrzasnąłem z całych sił”. Ten dubel trafił do filmu.
- Podczas rejestracji w hotelu Matylda używa nazwiska McGuffin. W kinematografii jest to termin wprowadzony przez Alfreda Hitchcocka dla określenia przedmiotu, wokół którego buduje się fabułę filmu.
- W pierwotnej wersji scenariusza Matylda (w wieku 13-14 lat) i Leon stawali się kochankami.
- Rodzice Natalie Portman bardzo martwili się paleniem w filmie i zanim dali zgodę na zdjęcia córki, sporządzili umowę z Lucem Bessonem, w której jasno określono ograniczenia dotyczące pokazywania produktów tytoniowych w filmie: film miał zawierać tylko pięć scen palenia, zakazano pokazywania Natalie Portman wdychającej lub wydychającej dym, a Matylda miała rzucić palenie.
- Luc Besson zabronił Jeanowi Reno i Natalie Portman próbować sceny, w której Mathilda zakłada sukienkę podarowaną jej przez Leona. W rezultacie w tej scenie udało się uchwycić szczere zakłopotanie aktorów.
- Natalie Portman wspomina, że początkowo nie potrafiła płakać na komendę. Podczas kręcenia swojej pierwszej emocjonalnej sceny nie mogła wydobyć z siebie łez. Luc Besson rozwiązał ten problem, prosząc jednego z członków ekipy filmowej, aby spryskał jej oczy sprayem z olejku miętowego. Ból był tak silny, że Portman natychmiast nauczyła się płakać na komendę, tylko po to, aby uniknąć powtórnej procedury z olejkiem.
- Natalie Portman próbowała dostać się do roli, ale została odrzucona ze względu na zbyt młody wiek. Jednak dziewczynka po pewnym czasie ponownie dostała się na przesłuchania i dała taki popis, że Luc Besson ani na sekundę nie zwątpił w talent aktorki i zatrudnił ją do roli Matyldy.
- Roślina w doniczce, którą główni bohaterowie ciągle ze sobą noszą, nazywa się aglaonema (aglaonema). Po angielsku wymawia się to jako „ag-leon-ema”.
- Podczas kręcenia filmu zdarzył się zabawny incydent. Sprawca obrabował sklep i uciekł z łupem ulicami. Nagle natknął się na ekipę filmową. Widząc tłum „policjantów”, wolał natychmiast się poddać.
- Film, który Leon ogląda w kinie, to „Zawsze piękna pogoda”.
- Według Patrice’a Leduca, Luc Besson planował „Leona” jako projekt przejściowy. W tym czasie już zaczął pracę nad filmem „Piąty element”, ale zdjęcia zostały odłożone ze względu na harmonogram Bruce’a Willisa. Zamiast rozwiązywać ekipę i tracić zapał twórczy, Besson napisał „Leona”. Potrzebował 30 dni, aby napisać scenariusz, a zdjęcia trwały 90 dni.
- Natalie Portman powiedziała, że scena, w której przebierała się za Marilyn Monroe, była zainspirowana sceną, którą widziała w filmie „Wayne’s World”. Przyznała, że w tamtym czasie nie widziała filmów z Monroe w roli głównej.
- Luc Besson wpadł na pomysł filmu, pracując nad „Nikitą”. W trzecim akcie sprzątacz Wiktor (Jean Reno) radzi sobie z konsekwencjami nieudanej misji Nikity. Besson dostrzegł niewykorzystany potencjał tej postaci i postanowił stworzyć na jego podstawie oddzielną historię. Roboczym tytułem filmu był „Sprzątacz (lub czyściciel)”.
- Fraza wypowiedziana przez postać Jeana Reno „Świnie są lepsze od ludzi” pochodzi z anime Hayao Miyazakiego „Porco Rosso”.
- Drugi kadr (długi ujęcie z panoramującą kamerą, poruszającą się ulicami Nowego Jorku) mógł zostać wykonany dopiero po przestudiowaniu działania świateł drogowych, aby samochód operatorski mógł „złapać zieloną falę”.
- Na zakończenie filmu kompozytor Eric Serra napisał kompozycję „The Experience of Love”. Jednak zamiast niej zdecydowano się wykorzystać piosenkę Sting’a „The Shape of My Heart”. Serra postanowił wtedy wykorzystać swój utwór w napisach końcowych swojego kolejnego projektu „Złote oko”. Przy tym główną melodię kompozycji można usłyszeć w trakcie tego filmu.
- Krążyły pogłoski, że Luc Besson napisał scenariusz kontynuacji z myślą o Olivierze Megatonie na reżyserskim fotelu i Natalie Portman w roli dorosłej Matyldy. Zdjęcia były stale odkładane w oczekiwaniu na osiągnięcie przez Portman odpowiedniego wieku. Tymczasem Besson opuścił firmę Gaumont, aby stworzyć własne studio filmowe EuropaCorp. Rozczarowani odejściem Bessona dyrektorzy Gaumont odmówili przekazania mu praw do „Leona”.
- To drugi film z Garym Oldmanem, który był kręcony w słynnym hotelu Chelsea w Nowym Jorku. Pierwszym filmem był „Sid i Nancy”.
- Służbowy rewolwer Stansfielda to Smith & Wesson 629 Snub Nose Combat .44 Magnum. Pod koniec lat 80. wyprodukowano tylko 5000 egzemplarzy tej broni.
- Sami Naseri pojawia się w maleńkiej roli funkcjonariusza jednostki specjalnej. Przebywał na planie zaledwie 10 dni, ale tak zrobił wrażenie na Lucu Bessonie, że reżyser napisał scenariusz „Taxi” specjalnie dla tego aktora.
- Scena, w której Mathilda i Leon leżą na łóżku, a Mathilda snuje rozważania o seksie, nie weszła do amerykańskiej wersji filmu.
Auditions in India
Casting calls in USA
Castingi w Polsce
Кастинги в Україні
