Chris Marker (Chris Marker)

Christian François Bouche-Villeneuve, znany również jako Chris Marker (Francja: 29 lipca 1921 – 29 lipca 2012), był francuskim pisarzem, poetą, aktywistą, internautą, krytykiem, fotografem, podróżnikiem, dziennikarzem, twórcą esejów filmowych, artystą multimedialnym i dokumentalistą.

Swoją działalność rozpoczął w ramach francuskiej grupy Rive gauche, która rozwijała się równolegle, choć odmiennie od nowej fali (nouvelle vague), z którą później dzielił tematykę i formy wyrazu. Przypisuje mu się stworzenie dokumentu subiektywnego, a uznaje go za pioniera kina kolektywnego we Francji. Jego twórczość kinematograficzna słynie z poetyckiej, niekiedy eterycznej ekspresji, przypominającej wideo-art. Przez sześćdziesiąt lat pracy poświęcał się skrupulatnej, pełnej ciekawości obserwacji z ironicznym, często kąśliwym i zabawnym, a niekiedy wręcz gniewnym podejściem do zmiennych losów historii świata, jak i jednostki (pamięć, sztuka, wojny, polityka, kultura, natura itd.), eksperymentując przy tym z różnymi metodami manipulacji obrazem i montażu.

Znany był również z tego, jak mało wiedziano o jego osobie. Przez lata niemal nikt nie wiedział, jak wygląda Chris Marker; nie lubił być fotografowany, przez co nie zachowały się jego zdjęcia. Bawiło go podawanie sprzecznych informacji na temat swojego życia w nielicznych udzielanych wywiadach pisemnych. Najbliżej intymnego życia Markera można podejść poprzez jego karierę filmową. Philippe Dubois powiedział kiedyś: „Chris Marker jest w pewnym sensie najsławniejszym z nieznanych filmowców”. „Zamiast być Człowiekiem bez cech, jest Człowiekiem bez biografii” – głosi jego oficjalna strona internetowa: chrismarker.org.

Używał również wielu pseudonimów, wśród których znalazły się: Hayao Yamaneko, Jacopo Berenzini, Kosinki, Michel Krasna, Sandor Krasna, Guillaume-en-Égypte (jego awatar) oraz najlepiej znany – Chris Marker.

Do jego najważniejszych dzieł należą m.in. „La Jetée” (1962), „Sans Soleil” (1983), „Daleko od Wietnamu” (1967), „Uśmiech bez kota” (1977), „Poziom Pięć” (1997), „A.K.” (1985) oraz „Jeden dzień z życia Andreia Arsenevitcha” (1999). Eksperymentował także z formatem CD-ROM w projekcie „Immemory” (1997), prowadził stronę internetową Gorgomancy, kanał na YouTube o nazwie Kosinki, a w wirtualnym świecie gry Second Life stworzył całą przestrzeń poświęconą swoim zainteresowaniom, życiu i twórczości.