Marilyn Monroe (Marilyn Monroe)

Marilyn Monroe (urodzona jako Norma Jeane Mortenson; 1 czerwca 1926 – 4 sierpnia 1962) była amerykańską aktorką. Sławiąca się rolami komediowymi w typie „bomby seksu”, stała się jednym z najpopularniejszych symboli seksu lat 50. i początku 60. XX wieku, a także emblematem ówczesnej rewolucji seksualnej. Przez dekadę była jedną z najlepiej zarabiających aktorek, a jej filmy do czasu śmierci w 1962 roku przyniosły wpływy w wysokości 200 milionów dolarów (co w przeliczeniu na rok 2021 odpowiada 2 miliardom dolarów). Długo po śmierci Monroe pozostaje jedną z najważniejszych ikon popkultury. W 1999 roku American Film Institute uplasował ją na szóstym miejscu na liście największych legend kobiecego ekranu ze Złotej Ery Hollywood. Wielu krytyków filmowych i mediów wymienia Monroe jako jedną z najlepszych aktorek, która nigdy nie otrzymała nominacji do Oscara.

Urodzona i wychowana w Los Angeles, Monroe spędziła większość dzieciństwa w łącznie dwunastu domach zastępczych oraz w sierocińcu; wyszła za mąż w wieku szesnastu lat. Podczas II wojny światowej pracowała w fabryce, gdzie poznała fotografa z First Motion Picture Unit i rozpoczęła udaną karierę modelki pin-up, co doprowadziło do krótkotrwałych kontraktów filmowych z 20th Century Fox oraz Columbia Pictures. Po serii drugoplanowych ról filmowych, pod koniec 1950 roku podpisała nowy kontrakt z Fox. W ciągu kolejnych dwóch lat stała się popularną aktorką dzięki rolom w kilku komediach, w tym w „Tak młoda, jak się czujesz” i „Szalony biznes”, a także w dramatach „Zderzenie w nocy” i „Proszę nie pukać”. Stała się bohaterką skandalu, gdy ujawniono, że przed zdobyciem sławy pozowała do aktów, jednak historia ta nie zaszkodziła jej karierze, a wręcz przeciwnie – zwiększyła zainteresowanie jej filmami.

Do 1953 roku Monroe była jedną z najbardziej komercyjnych gwiazd Hollywood; otrzymała główne role w filmie noir „Niagara”, który otwarcie wykorzystywał jej seksapil, oraz w komediach „Mężczyźni wolą blondynki” i „Jak wyjść za mąż za milionera”, które utrwaliły jej wizerunek jako „głupiej blondynki”. W tym samym roku jej nagie zdjęcia pojawiły się na rozkładówce i okładce pierwszego numeru magazynu „Playboy”. Przez całą swoją karierę odgrywała istotną rolę w kreowaniu i zarządzaniu własnym wizerunkiem publicznym, jednak była rozczarowana tym, że studio zamykało ją w określonym typie ról i nisko ją opłacało. Na początku 1954 roku została krótko zawieszona w pracy za odmowę udziału w projekcie filmowym, lecz powróciła, by zagrać w „Siedmioletnim swędzie” (1955), jednym z największych sukcesów kasowych w jej karierze.

Kiedy studio wciąż nie chciało zmienić kontraktu Monroe, w 1954 roku założyła własną firmę produkcyjną. Rok 1955 poświęciła na budowę firmy i rozpoczęła naukę metody Stanisławskiego pod kierunkiem Lee Strasberga w Actors Studio. Pod koniec tego samego roku Fox przyznał jej nowy kontrakt, który zapewnił jej większą kontrolę nad projektami oraz wyższe wynagrodzenie. Jej późniejsze role obejmowały uznaną przez krytyków kreację w „Przystanku autobusowym” (1956) oraz jej pierwszą niezależną produkcję w „Księciu i tancerce” (1957). Za rolę w filmie „Kiedyś byłem mężczyzną” (1959), który odniósł sukces krytyczny i komercyjny, otrzymała Złoty Glob dla najlepszej aktorki. Jej ostatnim ukończonym filmem był dramat „Niedopasowani” (1961).