Ruth Bader Ginsburg (Ruth Bader Ginsburg)

Ruth Bader Ginsburg (urodzona jako Joan Ruth Bader; 15 marca 1933 – 18 września 2020) była sędzią Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych od 1993 roku aż do swojej śmierci we wrześniu 2020 roku. Została nominowana przez prezydenta Billa Clintona w miejsce odchodzącego w stan spoczynku sędziego Byrona White'a i w tamtym czasie była powszechnie postrzegana jako umiarkowana osoba dążąca do konsensusu. Z czasem, w miarę jak Sąd przesuwał się w prawą stronę, stała się częścią jego liberalnego skrzydła. Ginsburg była pierwszą żydowską kobietą i drugą kobietą w historii zasiadającą w Sądzie Najwyższym, po Sandrze Day O'Connor. Ginsburg urodziła się i wychowała w Brooklynie w Nowym Jorku. Jej starsza siostra zmarła, gdy była niemowlęciem, a matka zmarła krótko przed ukończeniem przez nią szkoły średniej. Stopień licencjata uzyskała na Uniwersytecie Cornella i wyszła za mąż za Martina D. Ginsburga, zostając matką przed rozpoczęciem studiów prawniczych na Harvardzie, gdzie była jedną z niewielu kobiet w swoim roku. Ginsburg przeniosła się na Columbia Law School, którą ukończyła jako najlepsza studentka (ex aequo). Na początku lat 60. współpracowała z projektem procedury międzynarodowej na Columbia Law School, nauczyła się języka szwedzkiego i współautorsko napisała książkę ze szwedzkim prawnikiem Andersem Bruzeliusem; jej praca w Szwecji wywarła głęboki wpływ na jej myślenie o równości płci. Następnie została profesorem na Rutgers Law School oraz Columbia Law School, wykładając procedurę cywilną jako jedna z nielicznych kobiet w swojej dziedzinie.

Ginsburg spędziła znaczną część swojej kariery prawniczej jako rzeczniczka równości płci i praw kobiet, wygrywając wiele spraw przed Sądem Najwyższym. Działała jako wolontariuszka-prawniczka w Amerykańskiej Unii Wolności Obywatelskich (ACLU), będąc w latach 70. członkiem jej zarządu oraz jednym z głównych radców prawnych. W 1980 roku prezydent Jimmy Carter mianował ją sędzią Sądu Apelacyjnego dla Dystryktu Kolumbii, gdzie służyła do czasu nominacji do Sądu Najwyższego w 1993 roku. Między odejściem O'Connor w 2006 roku a mianowaniem Sonii Sotomayor w 2009 roku była jedyną kobietą w składzie Sądu Najwyższego. W tym czasie Ginsburg stała się bardziej stanowcza w swoich zdaniach odrębnych, szczególnie w sprawie Ledbetter przeciwko Goodyear Tire & Rubber Co. (2007). Uznaje się, że jej zdanie odrębne zainspirowało ustawę Lilly Ledbetter Fair Pay Act, którą prezydent Barack Obama podpisał w 2009 roku, ułatwiając pracownikom wygrywanie spraw o dyskryminację płacową.

Ginsburg zyskała rozgłos w amerykańskiej kulturze popularnej dzięki swoim pełnym pasji zdaniom odrębnym w licznych sprawach, które były powszechnie postrzegane jako odzwierciedlenie paradygmatycznie liberalnych poglądów na prawo. Określano ją mianem „The Notorious R.B.G.”, przydomek ten zaakceptowała z czasem. Ginsburg zmarła w swoim domu w Waszyngtonie 18 września 2020 roku w wieku 87 lat z powodu powikłań przerzutowego raka trzustki. Ze względu na bliskość jej śmierci względem wyborów w 2020 roku oraz życzenie Ginsburg, aby jej następca nie został wybrany „aż do zaprzysiężenia nowego prezydenta”, decyzja prezydenta Trumpa o nominowaniu oraz zatwierdzenie Amy Coney Barrett przez niemal wszystkich republikańskich senatorów okazało się kontrowersyjne – szczególnie w kontekście wcześniejszej odmowy republikańskiej większości w Senacie przeprowadzenia przesłuchania lub głosowania nad kandydaturą Merricka Garlanda na początku 2016 roku za prezydentury Baracka Obamy, po śmierci Antonina Scalii.