Pionek
Krótki opis
Pionek to dramat osadzony w realiach zimnej wojny, skupiający się na postaci amerykańskiego szachisty Bobby’ego Fischera podczas jego przygotowań do starcia z radzieckim mistrzem Borisem Spasskim. Ich mecz o mistrzostwo świata z 1972 roku w Reykjaviku staje się czymś więcej niż tylko pojedynkiem dwóch graczy – niesie on ze sobą ciężar rywalizacji między Stanami Zjednoczonymi a Związkiem Radzieckim, którego szachiści od dawna dominowali w tej dyscyplinie. Fischer, obdarzony wielkim talentem, lecz głęboko paranoiczny człowiek wierzący w spisek całego świata przeciwko niemu, niemal rezygnuje z udziału w turnieju, podczas gdy Spassky musi zmierzyć się z własną presją.
Reżyserem filmu jest Edward Zwick. Było to jego dziesiąte pełnometrażowe dzieło, poprzedzone takimi produkcjami jak Chwała, Ostatni samuraj, Krwawy diament czy Miłość i inne używki. Scenariusz napisali Christopher Wilkinson, Stephen J. Rivele oraz Steven Knight. Zwick wystąpił w roli producenta obok Gail Katz i Tobey’a Maguire’a, który wcielił się w postać Fischera. W roli Spassky’ego pojawił się Liev Schreiber, a w rolach drugoplanowych wystąpili Peter Sarsgaard, Michael Stuhlbarg i Lily Rabe.
Film zadebiutował w 2015 roku i trwa 115 minut. Otrzymał ocenę 7/10 w serwisie IMDb na podstawie około 54 000 głosów oraz 6,7/10 w TMDB, natomiast ocena krytyków wyniosła 6,4/10, co plasuje ją poniżej not widowni. Przy budżecie wynoszącym 19 milionów dolarów, światowe wpływy z biletów wyniosły około 6 milionów dolarów.
Co pozostało za kulisami
- Nagranie z wykładu o teorii spiskowej, którego słucha Bobby Fischer, przeczytał Liv Schreiber, który w filmie gra Borisa Spasskiego.
- W niektórych scenach, w których Fischer ogląda małą szachownicę, jest ona pokazana tak, że w prawym dolnym rogu znajduje się czarne pole. Zgodnie z zasadami, na początku partii po prawej stronie na dole przed każdym graczem powinno znajdować się pole białe.
- Kiedy Bobby odtwarza partię opisaną w radzieckim czasopiśmie szachowym, pierwsze ruchy wykonują pionki na krawędzi szachownicy. W rzeczywistości tak zaczynają partię tylko amatorzy, a nie arcymistrzowie, których partie są drukowane w takich czasopismach.
- Scenariusz tego filmu znalazł się na „Czarnej Liście” najlepszych niesfilmowanych scenariuszy w 2009 roku.
- Bobby Fischer kochał europejski futbol tak samo jak szachy. Bardzo chciał zobaczyć na żywo mecz "Manchester United", o czym wielokrotnie mówił.
- W kilku ujęciach w audytorium widać nowoczesne znaki wyjścia awaryjnego, które nie były jeszcze używane w 1972 roku.
- Na zbliżeniach w oczach Toby’ego Maguire’a można zauważyć soczewki kontaktowe.
- Kiedy Fischer siada do gry z Ivanichem, z boku na innym stole widać znak, na którym z błędem napisano imię Benta Larsena – „Brent Larsen”.
- W filmie pokazano, że w amerykańskiej telewizji transmitowano mecze na żywo. W rzeczywistości wtedy nie pokazywano bezpośrednio samej gry. Shelby Lyman, absolwent Harvardu, wykładowca socjologii i utalentowany szachista-amator, w czasie rzeczywistym otrzymywał informacje o każdym ruchu za pomocą teletypu i przesuwał figury na demonstracyjnej szachownicy na ścianie, po czym omawiał te ruchy z jednym lub dwoma znawcami szachów. W filmie o Shelby Lymanie nic nie powiedziano, choć to właśnie on wymyślił taki sposób transmisji szachowych partii.
- W filmie pokazano, że Fischer przegrał pierwszą partię zaraz po tym, jak Spassky zastawił pułapkę na jego gońca. W rzeczywistości wykonał jeszcze 26 ruchów, zanim się poddał.
- W filmie Fischer i Spassky bezpośrednio przed pierwszą partią rzucają los, aby ustalić, kto z nich będzie grał białymi jako pierwszy. W rzeczywistości ta procedura odbyła się na pięć dni przed pierwszą partią.
- Kiedy Fischer po raz pierwszy spotyka Borisa Spasskiego w Santa Monica w 1966 roku, Borisa przedstawia się jako mistrza świata. Jednak Boris nie był jeszcze mistrzem świata, w tym czasie był nim Tigran Petrosjan.
- „Poświęcenie pionka” to ruch w grze szachowej, w którym gracz oddaje pionka w zamian za niewielką przewagę, otwierającą nowe pola lub umożliwiającą ustawienie swoich figur w taki sposób, aby później przejść do ataku. Stosuje się go, aby zakłócić równowagę na szachownicy. Jeśli gracz, który wykonał taki ruch, nie wykorzysta tymczasowej przewagi, przeciwnik może przejąć inicjatywę i wygrać partię, mając więcej figur.
- Toby Maguire zagrał syna postaci Joan Allen w dwóch filmach – „Mroźny wiatr” (1997) Anga Lee i „Pleasantville” Gary’ego Rossa (1998). W filmie „Poszukiwanie Bobby’ego Fischera” Stevena Zelliama (1993, alternatywny tytuł filmu „Ruchy pionów”) o dzieciństwie znanego szachisty Joshy Wei-kina, Allen wcieliła się w matkę młodego talentu.
- Toby Maguire i Liev Schreiber wystąpili w filmach opartych na komiksach Marvela. Maguire grał Petera Parkera/Spider-Mana w trylogii Sama Raimiego, a Schreiber – Sabertootha/Victora Creeda w filmie „X-Men: Początek: Wolverine”.
- Reżyser Edward Zwick wyjaśnia znaczenie tytułu filmu: „Są Henry Kissinger i Richard Nixon dzwoniący do Bobby’ego Fischera; są Breżniew i agenci KGB śledzący Borisa Spasskiego. Obaj byli pionkami [w rękach] swoich narodów”. O tym, że na mecz w Reykjaviku przyleciała ze specjalną misją z Moskwy grupa oficerów KGB, którymi z centrum kierował pułkownik, a później generał F.D. Bobkow, opowiadał w 2016 roku sam Spasski.
- Film pokazuje scenę z 1965 roku, w której Paul Marshall wręczył Fischerowi swoją wizytówkę, chwaląc się, że promuje Jimiego Hendrixa i „The Rolling Stones”. W 1965 roku Jimi Hendrix nie był jeszcze znany, a swoją grupę „The Jimi Hendrix Experience” założył w Wielkiej Brytanii dopiero jesienią 1966 roku.
Auditions in India
Casting calls in USA
Castingi w Polsce
Кастинги в Україні
