Powrót
Opowieść o jednym z ludzi
Хайтарма (2013)
Produkcja
Reżyser
Ahtem Seitablajew
Scenariusz
Mykola Rybalka
Kompozytor
Dzhemil Karikov
Producent
Ivanna Diadiura
Aktorzy
Ahtem Seitablajew
Amet-khan Sultan
Oleksij Horbunow
NKVD Major Krotov
Andrij Mostrenko
François de Geoffre
Usnie Khalilova
Amethan's Mother
Andrii Saminin
Vladimir Norishkin
Oleksii Trytenko
Mechanic Vanya
Lesia Samaieva
Neighbor Nadya
Jurij Curilo
NKVD General Vasilyev
Krótki opis
Oparty na faktach film przedstawia historię deportacji narodu krymsko-tatarskiego, zarządzonej przez Stalina w 1944 roku. Głównym bohaterem filmu jest jest Sułtan Amet-Chan (postać autentyczna) - pilot radzieckiego myśliwca, dwukrotnie odznaczony najwyższym odznaczeniem radzieckim - gwiazdą bohatera ZSRR. W maju 1944 roku, po wyzwoleniu Sewastopola spod niemieckiej okupacji, Amethan przyjeżdża na kilka dni do rodzimej Ałupki. Mimowolnie staje się świadkiem deportacji Tatarów krymskich.
Co pozostało za kulisami
- Ludzie stali pod sztucznym deszczem przez siedem godzin wraz ze swoimi wnukami… W pewnym momencie reżyser po prostu zaczął krzyczeć i wyganiać ich, ponieważ rozumiał, że jest to niebezpieczne dla zdrowia. Trzeba było albo zmienić ubrania, ale na to nie było czasu, albo zmienić ludzi. Pięćset osób – trzeba było nagrać całkiem sporo. Jednak z planu nie odchodzili ani dzieci, ani dorośli. Był to najwyższy dowód poświęcenia tych ludzi. Często starsi zatrzymywali reżysera i prosili: „Nie wyganiaj nas”.
- Chajtarma to nazwa narodowego tańca, który symbolizuje powrót.
- Początkowo twórcy filmu liczyli na finansowanie w Turcji, jednak tureccy przedstawiciele, po zapoznaniu się ze scenariuszem, odmówili. Wówczas w 2012 roku z pomocą grupie twórców przyszedł rosyjski biznesmen Lenur Isljamow. Według słów Achtema Sejtblajewa, Lenur Isljamow marzył o nakręceniu filmu o deportacji.
- Lenur Isljamow zapewnił statystów, broń, pociągi, samochody i samoloty z tamtych czasów, inwestując około 1,5 miliona dolarów. Wielkie dekoracje z czasów wojny zbudowano w Bachczysaraju. Najdroższe okazały się grafika komputerowa i zaplecze techniczne zdjęć. Nad scenami bitewnymi pracował zespół Timura Bekmambetowa z filmu „Strażnicy Nocy”.
- Zdjęcia do filmu kręcono w 2012 roku w Alupce i Sudaku. Na wjeździe do Bachczysaraju sfilmowano sceny na lotnisku, gdzie na potrzeby scen batalistycznych ustawiono samolot z dykty, przekazany później do muzeum Ameta-chana Sułtana w Alupce. Nocna scena załadunku do wagonów została nakręcona na 9. torze pomocniczym dworca kolejowego w Bachczysaraju, niedaleko stacji „Sjurień”, gdzie w maju 1944 roku miały miejsce rzeczywiste wydarzenia. W masowych scenach wysiedleń Tatarów krymskich wzięło udział ponad trzy tysiące osób z całego Krymu, z czego około 700 osobiście przeżyło tę tragedię. W szczególności aktor teatru tatarsko-krymskiego Rasim Junusow zagrał w filmie niemal swojego dziadka – starca-wodonośca, a w scenie deportacji jeden ze starców w zamieszaniu niesie na ramieniu maszynę do szycia – tę samą, którą jego matka zdołała chwycić w ostatniej chwili w 1944 roku i która w Uzbekistanie uratowała ich rodzinę przed głodem.
- Film „Chajtarma” stał się pierwszą fabularną produkcją oświetlającą historię narodu tatarskiego z Krymu.
- Na premierę jako goście honorowi zostali zaproszeni z Moskwy piloci wojskowi oraz towarzysze broni dwukrotnego Bohatera Związku Radzieckiego Ameta-chana Sułtana.
- Pokaz premierowy filmu fabularnego „Chajtarma” rozpoczął się od razu od skandalu: ochrona kina „Kosmos” w Symferopolu nie wpuściła przedstawicieli tatarskiej organizacji społecznej „Milli Firka”, będącej opozycją wobec medżlisu. Następnie okazało się, że na pokaz filmu nie przyszli niektórzy goście z Moskwy, którzy zmienili zdanie po rozmowie w konsulacie generalnym RF w Symferopolu, gdzie stanowczo odradzono im udział w wydarzeniu. Konsul generalny Władimir Andriejew, który sam nie oglądał filmu, stwierdził, że wydarzenia zostały w nim przedstawione jednostronnie i zupełnie pominięto przyczyny decyzji kierownictwa radzieckiego o deportacji. Oświadczenie to wywołało ostrą krytykę ze strony szeregu mediów, medżlisu oraz działaczy politycznych Ukrainy. Krytykę pod adresem konsula generalnego Władimira Andriejewa poparło również rosyjskie MSZ, przyznając, że użyte przez dyplomatę sformułowania były „niepoprawne” i że wystąpił on „bez należytego uwzględnienia delikatności kwestii”. 24 maja, nie czekając na odwołanie, sam podał się do dymisji, nie zgadzając się ze stanowiskiem kierownictwa. Reżyser filmu Achtem Sejtłbajew z żalem zauważył, że Władimir Andriejew „potępił film, nie znając przedmiotu rozmowy”, ale z drugiej strony jest „wdzięczny za nieprawdopodobny PR, który zapewnił naszej produkcji”.
- Podczas kręcenia epizodu na placu w Alupce, w którym funkcjonariusz NKWD mówi, że Tatarzy krymscy są zdrajcami, zdarzyło się kilka tragikomicznych momentów. Gdy nakręcono pierwsze duble, jedna z kobiet podeszła do reżysera i zapytała: „Dlaczego my go słuchamy, przecież on jest śmieciem?”. On zapytał: „A co chcecie z nim zrobić?”. Ona odpowiedziała: „Czy nasi dziadkowie tak stali i słuchali?”. Reżyser nie wiedział dokładnie, jak było, ale sądząc po tym, co czytał w relacjach świadków – tak. Wtedy reżyser poprosił Dmitrija Surżikowa (odtwórcę roli funkcjonariusza NKWD), aby przed rozpoczęciem odczytu strzelił w stronę tłumu bez uprzedzenia. Oczywiście naboje były ślepe. Gdy padło hasło „akcja”, oficer wystrzelił… zapadła grobowa cisza. Reżyser przerwał zdjęcia, podszedł do grupy ludzi i zadał im pytanie: „A dlaczego stoimy? Dlaczego nie idziemy na barykady?”. Najstarszy z nich powiedział: „Wszystko zrozumieliśmy”. Wtedy nie strzelano w powietrze. Wtedy strzelano do ludzi.
- Podczas kręcenia romantycznej sceny, w której główny bohater miał oświadczyć się swojej ukochanej, siedząc na koniu, zwierzę zrzuciło Achtema Sejtablajewa, w wyniku czego doznał on ciężkiego urazu obojczyka – była to jego jedenasta kontuzja na planie. Z powodu tego zdarzenia trzeba było znacznie skrócić wątek miłosny Ameta-Chana i Feride.
Auditions in India
Casting calls in USA
Castingi w Polsce
Кастинги в Україні
