Dlaczego aktor powinien odwiedzać festiwale filmowe

Festiwal filmowy często postrzegany jest jako święto dla tych, których film właśnie wszedł na ekrany. W rzeczywistości jest to jednak miejsce pracy, gdzie w ciągu kilku dni gromadzi się więcej profesjonalistów z branży, niż spotkałbyś podczas całego roku zwykłej aktywności zawodowej. Aktor, który przychodzi tam z konkretnym planem, zyskuje znacznie więcej niż widz z biletem w ręku.

Co realnie daje festiwal

• Zagęszczenie kontaktów. Reżyserzy, producenci, casting-dyrektorzy i operatorzy przebywają w jednej przestrzeni i są nastawieni na komunikację – w przeciwieństwie do codziennego pośpiechu w biurach czy na planach.
• Zrozumienie rynku. Możesz sprawdzić, co jest obecnie kręcone, kto tworzy najciekawsze rzeczy, jakie tematy są w modze i w jakim kierunku zmierza polska produkcja filmowa i streamingowa.
• Znajomości z młodymi reżyserami. Ktoś, kto dziś prezentuje etiudę po szkole filmowej w Łodzi, za trzy lata może kręcić serial dla platformy streamingowej i zaprosi do współpracy tych, których zapamiętał.
• Budowanie wrażliwości wizualnej. Dostęp do filmów, które nie trafią do szerokiej dystrybucji, oraz poznanie nurtów, o których trudno dowiedzieć się w inny sposób.
• Program branżowy. Masterclassy, dyskusje, pitchingi – to skoncentrowana wiedza o tym, jak obecnie funkcjonuje przemysł.
• Poczucie przynależności do środowiska. Jest to szczególnie ważne dla osób pracujących poza głównymi ośrodkami, takimi jak Warszawa, Łódź czy Kraków, które na co dzień mogą czuć się odizolowane.

Z czego składa się festiwal

Błędem nowicjusza jest chodzenie wyłącznie na projekcje. Korzyści zawodowe są rozłożone inaczej.

Pokazy konkursowe

Główny program. Są przydatne dla rozwoju artystycznego, ale to najgorsze miejsce na nawiązywanie znajomości: w sali jest ciemno, a wszyscy milczą.

Dyskusje po pokazach

To tutaj pojawia się ekipa twórcza. Możesz usłyszeć, jak reżyser uzasadnia swoje decyzje, a po zakończeniu panelu masz szansę podejść i zamienić kilka słów.

Program branżowy

Masterclassy, okrągłe stoły, wykłady. Przychodzą tu osoby, które realnie pracują w branży, a nie tylko oglądają filmy. To najlepszy stosunek korzyści do poświęconego czasu.

Strefa przemysłowa i pitchingi

Wiele festiwali organizuje sekcje dla profesjonalistów: prezentacje projektów w fazie rozwoju, spotkania z producentami. Czasami wymagana jest akredytacja, innym razem sekcje są otwarte.

Dla aktora to najcenniejsze miejsce: prezentowane są tu projekty, które jeszcze nie ruszyły – a co za tym idzie, castingi do nich jeszcze się nie zaczęły.

Część nieformalna

Kawiarnie w pobliżu kin, foyer, strefy palenia, imprezy branżowe. To nie przesada, że znaczna część kluczowych znajomości nawiązywana jest właśnie w tych miejscach.

Jak się dostać

• Akredytacja. Większość festiwali przyznaje akredytacje branżowe dla aktorów. Wymagane jest zazwyczaj: wypełniony wniosek, CV oraz potwierdzenie dorobku (np. link do portfolio). Wnioski należy składać z dużym wyprzedzeniem, często na kilka miesięcy przed startem.
• Wolontariat. Niedoceniana droga wejścia. Wolontariusz widzi festiwal od kuchni, zna organizatorów i ma dostęp do miejsc niedostępnych dla zwykłych gości.
• Bilety na pokazy. Najprostsza droga, jeśli nie udało się uzyskać akredytacji. Programy branżowe są często bezpłatne i otwarte dla każdego.
• Zaproszenie od uczestników. Jeśli grasz w filmie, który znalazł się w programie – jesteś częścią zespołu.
• Lokalne festiwale. Mają mniejszą skalę, ale są łatwiej dostępne, a kontakty nawiązuje się na nich znacznie swobodniej niż na wielkich wydarzeniach.

Przygotowanie

1. Przeanalizuj program wcześniej. Zaznacz pokazy, dyskusje i wydarzenia, w których na pewno chcesz wziąć udział.
2. Sprawdź listę gości. Zazwyczaj publikowana jest lista uczestników. Wybierz pięć do siedmiu osób, z którymi naprawdę chciałbyś się poznać.
3. Obejrzyj ich prace. Rozmowa z twórcą, którego film widziałeś, przebiega na zupełnie innym poziomie niż zwykłe „cześć”.
4. Zaktualizuj materiały. Link do portfolio i showreela musi otwierać się na telefonie w dwie sekundy.
5. Sformułuj krótką autoprezentację. Zamiast ogólnego „jestem aktorem”, powiedz konkretnie: w czym się specjalizujesz, gdzie grałeś, czego szukasz.
6. Przygotuj wizytówki lub szybki sposób wymiany kontaktów. W tłumie i hałasie szukanie kogoś w mediach społecznościowych jest niepraktyczne.

Jak nawiązywać znajomości

Główną obawą jest to, by nie wyjść na osobę nachalną. Pomagają w tym kilka prostych zasad.

• Zacznij od pracy, a nie od siebie. „Oglądałem Państwa film, bardzo ujęła mnie scena w finale” – to dobry początek. „Jestem aktorem, proszę mnie zatrudnić” – to błąd.
• Bądź konkretny. Ogólne pochwały brzmią jak grzeczność; konkretna uwaga pokazuje, że naprawdę zapoznałeś się z twórczością danej osoby.
• Nie proś o nic podczas pierwszej rozmowy. Celem pierwszego spotkania jest to, aby zapamiętano Cię jako sympatycznego profesjonalistę, a nie jako osobę proszącą o pomoc.
• Szanuj kontekst. Ktoś, kto spieszy się na spotkanie z producentem, nie ma czasu na dziesięciominutową rozmowę. Zapytaj grzecznie, czy ta osoba ma chwilę.
• Poznaj rówieśników i osoby na początku drogi. Młodzi reżyserzy i producenci są bardziej dostępni i w perspektywie kilku lat mogą być dla Ciebie bardziej pomocni niż uznani mistrzowie.
• Nie ignoruj ekipy technicznej. Asystenci i drugi reżyserzy często wiedzą o nadchodzących projektach więcej niż ktokolwiek inny.
• Rozmawiaj z innymi aktorami. Oni również są źródłem informacji i mogą stać się Twoim poleceniem.

Czego nie robić

• Nie podchodź do ludzi podczas jedzenia lub gdy są ewidentnie zajęci.
• Nie opowiadaj swojej biografii, jeśli nikt o nią nie zapytał.
• Nie wręczaj materiałów, jeśli nie zostaną o nie poproszone. Pytanie „czy mogę przesłać moje portfolio?” jest lepsze niż podawanie pendrive'a.
• Nie narzekaj na branżę, brak ról czy niesprawiedliwość systemu.
• Nie przesadzaj z alkoholem. Wieczorne imprezy to również część pracy i ludzie to zapamiętują.
• Nie naciskaj na wspólne zdjęcia ze znanymi osobami: to sprowadza Cię z roli kolegi po fachu do roli fana.

Co robić po festiwalu

Wiele korzyści marnuje się na tym etapie: kontakty zostają zebrane i zapomniane.

1. Jeszcze tego samego wieczoru zapisz, z kim rozmawiałeś i o czym. Po trzech dniach szczegóły zacierają się w pamięci.
2. W ciągu dwóch dni napisz krótką wiadomość. Przypomnij, gdzie się poznaliście, o czym rozmawialiście i że miło było poznać daną osobę. Bez próśb o role.
3. Wyślij materiały tylko tym, którzy o nie prosili.
4. Śledź ich projekty. Robienie tego w sposób nienachalny jest normalną praktyką zawodową.
5. Przypomnij o sobie po kilku miesiącach z konkretnym powodem: np. gdy pojawi się nowy projekt, masz nowe materiały lub chcesz pogratulować premiery.

Jeśli Twój film jest w programie

To sytuacja szczególna, rządząca się innymi zasadami.

• Ustal wszystko z producentem: co można mówić, co publikować w mediach społecznościowych i kiedy.
• Przygotuj się do dyskusji. Pytania o pracę nad rolą padają zawsze; przygotuj dwa-trzy merytoryczne odpowiedzi.
• Nie zagarniaj całej uwagi dla siebie. Film to praca zespołowa. Wspominanie o kolegach z planu jest odbierane znacznie lepiej niż mówienie tylko o sobie.
• Bądź obecny na wszystkich wydarzeniach związanych z Twoim filmem. Nieobecność aktora podczas dyskusji jest zauważalna.
• Uważaj w relacjach z prasą. Nie komentuj konfliktów, budżetów ani cudzych projektów.
• Wykorzystaj moment. To jedyne dni, kiedy jesteś przedstawiany jako uczestnik programu, a nie jako osoba szukająca pracy.

Jakie festiwale wybierać

• Najbliższe geograficznie. Zacznij od tych, które nie wymagają dużego budżetu na wyjazd.
• Festiwale filmów krótkometrażowych. To tam gromadzą się debiutanci i studenci szkół filmowych – Twoja główna grupa docelowa.
• Festiwale gatunkowe i tematyczne. Wąska tematyka oznacza bardziej zintegrowane i dostępne środowisko.
• Festiwale z silnym programem branżowym. Wartość tkwi w pitchingach i spotkaniach, a nie w czerwonym dywanie.
• Lokalne przeglądy i fora filmowe. Mogą nie być prestiżowe, ale są niezwykle pomocne w budowaniu sieci kontaktów w Twoim regionie.

Wniosek praktyczny: jeden festiwal w roku, odwiedzony świadomie, z przygotowaniem i działaniem po wydarzeniu, daje więcej niż pięć, na których pojawiłeś się jedynie jako widz.

Projekty reżyserów, z którymi poznasz się na festiwalach, często zaczynają się od otwartych naborów – śledź regularnie sekcję castingi, w tym ogłoszenia do etiud i debiutów.