Jak początkujący aktor i model powinien wycenić swoją stawkę

Pytanie „ile kosztujesz” często zaskakuje początkujących, a odpowiedź zazwyczaj brzmi: „a ile Państwo proponują?”. To najgorszy scenariusz – oddajesz w ten sposób inicjatywę i niemal zawsze otrzymujesz kwotę poniżej rynkowej. Wyjaśniamy, jak prawidłowo obliczać swoje stawki.

Co właściwie sprzedajesz

Nie sprzedajesz samej „obecności na planie”, lecz cały zespół usług:

• Pełny dzień zdjęciowy (zmianę) – zazwyczaj dwanaście godzin od momentu wezwania na plan.
• Zablokowane daty. Rezerwując dzień pod konkretny projekt, tracisz możliwość przyjęcia innego zlecenia.
• Przygotowania. Analiza roli, nauka tekstu, przymiarki, próby, a czasem nauka konkretnej umiejętności.
• Dojazd. Szczególnie w przypadku lokalizacji poza głównymi centrami filmowymi, takimi jak Warszawa, Łódź czy Kraków.
• Prawa do wykorzystania materiału (buyout). W reklamach to często główna część wynagrodzenia.
• Postsynchrony – osobne dni pracy w studiu po zakończeniu zdjęć.

Kiedy podajesz „stawkę za dzień”, domyślnie określasz cenę pierwszego punktu. Pozostałe kwestie powinny być omawiane oddzielnie.

Jak poznać stawki rynkowe

Publiczne cenniki w tej branży nie istnieją, dlatego informacje zbiera się metodą małych kroków:

• Pytaj kolegów na podobnym poziomie. Nie gwiazd ani osób z mniejszym doświadczeniem, lecz ludzi w podobnej sytuacji. Pytanie „na jaką stawkę zgadzasz się w epizodach” jest w środowisku naturalne i zazwyczaj spotyka się z odpowiedzią.
• Śledź ogłoszenia z podaną kwotą. Jest ich niewiele, ale stanowią cenny punkt odniesienia.
• Pytaj koordynatorów i reżyserów castingu, z którymi już współpracowałeś: „Jaka stawka jest obecnie standardem dla takiej roli?”.
• Uwzględniaj rodzaj projektu. Reklama, kino, serial czy wideo korporacyjne to zupełnie inne przedziały cenowe.

Nie sugeruj się kwotami, o których znani aktorzy mówią w wywiadach – to zupełnie inny rynek.

Z czego składa się Twoja cena

Czynniki, które realnie wpływają na wysokość wynagrodzenia:

• Wielkość roli. Statysta, grupa, epizod, drugoplanowość, rola główna – to różne kategorie, a nie jedna skala.
• Obecność tekstu. Pojawienie się kwestii dialogowych prawie zawsze przenosi rolę do wyższej kategorii płatniczej.
• Typ projektu i budżet. Reklama płaci znacznie więcej niż serial przy tym samym nakładzie pracy.
• Wolumen pracy. Dwadzieścia dni zdjęciowych liczy się inaczej niż jeden – w takim przypadku negocjuje się tzw. pakiet.
• Wymagania specjalne. Kaskaderka, sceny nagości, praca ze zwierzętami lub w wodzie, drastyczna zmiana wyglądu – to stawki ponad bazowe.
• Twoje doświadczenie i rozpoznawalność. To działa, ale znacznie później, niż wielu początkujących sądzi.
• Tryb pilny. Zastępstwo z dnia na dzień kosztuje więcej niż planowana zmiana.

Kiedy praca za darmo ma sens

Na początku część zleceń może być niepłatna i nie zawsze jest to coś złego. Warto się zgodzić, jeśli otrzymujesz coś w zamian:

• Materiał do showreela. Koniecznie ustal, że otrzymasz zmontowany fragment i w jakim terminie.
• Współpraca z silnym reżyserem, do którego inaczej trudno byłoby dotrzeć.
• Produkcje studenckie i dyplomowe (np. studentów szkoły filmowej w Łodzi, AST w Krakowie czy Akademii Teatralnej w Warszawie) – to wejście w krąg przyszłych kolegów po fachu.
• Festiwalowy krótki metraż z profesjonalną ekipą.

Nie zgadzaj się na darmową pracę, gdy:

• Projekt jest komercyjny i wszyscy na nim zarabiają poza Tobą.
• Jest to reklama – w tym sektorze nie istnieje pojęcie pracy za darmo.
• Obiecuje się Ci „zapłatę po premierze”.
• Prosi się o wniesienie opłaty za udział w castingu lub projekcie.
• Nie otrzymasz materiałów do swojego portfolio.

Jak podać kwotę

Spokojnie, konkretnie, bez zbędnych wyjaśnień i przepraszania. Profesjonalna formuła brzmi:

„Moja stawka za dzień zdjęciowy wynosi X zł netto (na rękę). Nadgodziny powyżej dwunastu godzin rozliczam według mnożnika Y. Dojazd do lokalizacji poza miastem omawiamy osobno”.

Czego nie robić:

• Nie podawaj widełek. Zleceniodawca zawsze usłyszy tylko dolną granicę.
• Nie usprawiedliwiaj się. Zdania typu „Właściwie to zwykle biorę więcej, ale...” osłabiają Twoją pozycję w negocjacjach.
• Nie pytaj pierwszy „ile Państwo dają”, jeśli jesteś w stanie nazwać swoją kwotę.
• Nie zgadzaj się natychmiast. „Dziękuję, przeliczę to i wrócę do Państwa za godzinę” to w pełni profesjonalna odpowiedź.

Jeśli proponują znacznie mniej

Masz trzy skuteczne strategie działania:

1. Doprecyzuj zakres pracy. Być może mowa o półzmianie lub jednej krótkiej scenie. To może wyjaśniać niższą kwotę.
2. Poproś o rekompensatę niefinansową. Materiały do showreela, pokrycie kosztów dojazdu, gwarantowane miejsce w napisach.
3. Odmów grzecznie i bez oceniania. „Niestety, przy takiej stawce nie będę mógł/mogła wziąć udziału w projekcie, ale chętnie współpracuję przy kolejnych okazjach”. Dzięki temu zostawiasz otwarte drzwi.

Zgadzanie się na rażąco niską stawkę z obawy przed zepsuciem relacji jest złą strategią: produkcja zapamięta Twoją cenę i następnym razem zaproponuje dokładnie tyle samo.

Jak podnosić stawkę

• Aktualizuj swoje ceny raz w roku oraz po zrealizowaniu znaczących projektów.
• Podnoś stawkę nowym klientom, a nie w trakcie trwania współpracy ze starymi.
• Przygotuj argumenty: zrealizowane projekty, nowe umiejętności, zwiększony popyt na Twój typ urody/gry.
• Nie podnoś stawek wszystkim naraz: przetestuj nową cenę na jednym lub dwóch zleceniach i sprawdź reakcję rynku.

W pigułce

• Sprzedajesz dzień zdjęciowy, rezerwację daty, przygotowania i prawa do wizerunku, a nie tylko samą grę.
• Wiedzę o rynku czerp od kolegów na podobnym poziomie oraz od koordynatorów.
• Praca za darmo tylko w zamian za materiały, doświadczenie z topową ekipą lub networking.
• Podawaj jedną konkretną kwotę, zaznaczając, że jest to suma „na rękę” (pamiętaj o formie umowy: o dzieło lub zlecenia oraz kwestiach ZUS i podatków).
• Przy niskiej ofercie: sprawdź wolumen pracy, negocjuj bonusy niefinansowe lub grzecznie odmów.
• Aktualizuj stawkę raz w roku i przy nowych zleceniach.

Projekty z określonymi warunkami znajdziesz w sekcji castingi.