Tarot w kinie: od „Cleo od 5 do 7” do Bonda. I ćwiczenie z kartami dla aktora

Tarot w kinie to skrót, który działa od pierwszego kadru. Jedna karta położona na stole mówi widzowi o losie bohatera więcej niż strona dialogu: zapowiada zmianę, zagrożenie albo miłość, zanim cokolwiek się wydarzy. Nic dziwnego, że reżyserzy wracają do talii od dziesięcioleci – raz jako do zapowiedzi losu, raz jako do rekwizytu, a raz jako do źródła grozy. Dla aktorów karty mają jeszcze jedno zastosowanie, o którym mówi się rzadziej: to gotowa galeria postaci.

„Cleo od 5 do 7” – wróżba, która ustawia cały film

https://www.acmodasi.pl/amdb/movie/499-cleo-from-5-to-7-1962

Agnès Varda otwiera swój film z 1962 roku sceną u wróżki. Młoda piosenkarka Cleo czeka na wyniki badań i chce wiedzieć, co ją czeka. Karty widzimy w kolorze, choć reszta filmu jest czarno-biała – i ten jeden zabieg sprawia, że wróżba zostaje w głowie do końca seansu. Pada karta Śmierci, a wróżka tłumaczy, że oznacza ona głęboką przemianę, a nie dosłowny koniec. Kolejne półtorej godziny, pokazane niemal w czasie rzeczywistym, to w gruncie rzeczy sprawdzanie tej przepowiedni.

„Żyj i pozwól umrzeć” – tarot w świecie Bonda

https://www.acmodasi.pl/amdb/movie/253-live-and-let-die-1973

W filmie z 1973 roku Solitaire, grana przez Jane Seymour, przewiduje przyszłość z kart dla złoczyńcy Kanangi i traci ten dar po romansie z Bondem. Talię do filmu zaprojektował szkocki malarz Fergus Hall; później trafiła do sprzedaży jako „Tarot of the Witches”. Producent Albert Broccoli najpierw zwrócił się do Salvadora Dalego, ale zrezygnował, gdy artysta zażądał zbyt wysokiego honorarium. Dalí i tak namalował własną talię, wydaną w 1984 roku. W pamięci widzów zostaje jednak sztuczka Bonda: podsuwa Solitaire talię złożoną z samych Kochanków.

Od horroru do kina autorskiego

Karty potrafią też straszyć. W horrorze „Tarot” z 2024 roku grupa przyjaciół znajduje w wynajętym domu starą talię i stawia sobie karty – a potem kolejne osoby giną w sposób, który odpowiada wylosowanym kartom. Film powstał na podstawie powieści „Horrorscope” z 1992 roku.

Zupełnie inną drogą poszedł Alejandro Jodorowsky. Jego „Święta góra” z 1973 roku jest przesycona symboliką tarota i alchemii, a sam reżyser przez lata zajmował się kartami na serio – razem z Philippe’em Camoinem odtworzył historyczny Tarot Marsylski.

Wielkie Arkana jako archetypy – ćwiczenie dla aktora

Dwadzieścia dwie karty Wielkich Arkanów to dwadzieścia dwa wyraziste typy ludzkie: Głupiec, który rusza w drogę bez planu, Cesarz, który potrzebuje kontroli, Pustelnik, który odpowiada dopiero po długiej pauzie. Dla aktora to materiał do pracy nad postacią, który nie wymaga wiary w przepowiednie.

Proste ćwiczenie przed próbą albo castingiem:

• wylosuj jedną kartę i nie czytaj od razu jej opisu – najpierw przyjrzyj się postaci, jej postawie i gestom;
• odpowiedz na trzy pytania: czego ta postać chce, czego się boi i jak wchodzi do pokoju;
• zagraj krótką improwizację tak, jakby karta była twoim bohaterem, a potem porównaj ją z tradycyjnym znaczeniem karty;
• powtórz z kartą odwróconą – to dobry sposób na sprawdzenie, jak ta sama postać wygląda w kryzysie;
• w parze niech każdy wylosuje swoją kartę, a scena polega na spotkaniu tych dwóch postaci – Cesarz naprzeciw Głupca to gotowy konflikt bez jednej linijki scenariusza.

Kto nie ma własnej talii, może wylosować kartę przez tarot online na Ezot.pl i potraktować ją jak aktorskie zadanie na dany dzień.

Dlaczego kino wciąż wraca do kart

Tarot daje filmowcom gotowy język obrazów: Wieża kojarzy się z katastrofą, Słońce z ulgą, Śmierć z przemianą. Widz nie musi znać znaczeń kart, żeby poczuć napięcie, gdy ktoś je odkrywa. Na ekranie karty decydują o losie bohaterów. Poza kinem najlepiej traktować je jako inspirację do refleksji, a nie przepowiednię – także wtedy, gdy pomagają zbudować dobrą rolę.