(Archie Shepp)

(Archie Shepp) - znany z pracy przy tego typu projektach: «Louis Armstrong's Black & Blues» (2022), «Louis Armstrong: ambasador jazzu» (2022),

Archie Shepp urodził się w 1937 roku w Fort Lauderdale na Florydzie. Miał 7 lat, gdy jego rodzina przeprowadziła się do Filadelfii, do czarniej dzielnicy „Brick Yard”.

Zaczął grać na banjo z ojcem, a następnie studiował grę na pianinie i saksofonie równolegle z nauką w szkole średniej w Germantown College. Po wejściu na uniwersytet zainteresował się teatrem, zaprzyjaźnił się z powieściopisarzami i poetami, takimi jak Leroy Jones, i napisał swoją pierwszą sztukę „The Communist” – alegorię sytuacji Afroamerykanów. Pod koniec lat 50. Archie Shepp poznał najbardziej radykalnych muzyków tamtego czasu: Lee Morgana, Bobby’ego Timmonsa, Jimmy’ego Garrisona, Teda Cursona, Beaverrisa Harrisa... W tym okresie jego świadomość polityczna znajdowała wyraz w sztukach i produkcjach teatralnych, które pozwalały mu jedynie przetrwać.

Na początku lat 60. poznał Cecila Taylora i nagrał z nim dwa decydujące utwory. W 1962 roku wydał swój pierwszy album jako współlider wraz z Billem Dixonem. W roku następnym założył grupę New York Contemporary Five z Johnem Tchicaï, nagrał cztery albumy dla wytwórni Fontana, Storyville i Savoy oraz wraz z tym zespołem odkrył Europę.

Od sierpnia 1964 roku współpracował z wytwórnią Impulse; nagrano 17 albumów, w tym „Four for Trane”, „Fire Music” i „Mama too Tight”, które należą do klasyków free music. Jego współpraca z Johnem Coltrane w utworze „Ascension” z 1965 roku stanowiła punkt zwrotny w muzyce awangardowej. Udział w tworzeniu Composers Guild wraz z Paulem i Carlą Bley, Sun RA, Roswelllem Ruddem i Cecilem Taylorem odzwierciedlał jego militantne zaangażowanie.

W lipcu 1969 roku po raz pierwszy udał się do Afryki na Festiwal Panafrykański w Algierze – mieście, które było wówczas domem dla wielu czarnoskórych amerykańskich dysydentów. Przy tej okazji nagrał na żywo dla wytwórni Byg pierwszy z sześciu albumów z serii Actuel i wystąpił na scenie z grupą Tuaregów. Od tego czasu Archie Shepp mnożył „światowe” spotkania muzyczne, współpracując m.in. z muzykami Gwoka z Gwadalupe, Węgrami (płyta „Hungarian bebop” z Mihalyem Dreschem) i wieloma innymi.

Od 1969 roku wykładał etnomuzykologię na Uniwersytecie w Amherst w Massachusetts; jednocześnie kontynuował występy na całym świecie, podkreślając swoją tożsamość jako muzyka afroamerykańskiego.

Francis Marmande napisał o nim w „Dictionnaire du Jazz” (wydawnictwo Robert Laffont): „Artystyczna i intelektualna osobowość najwyższej próby, Archie Shepp, czołowy muzyk wolnej awangardy, potrafił – nie porzucając istoty tej estetyki – wejść na »królewską drogę« sztuki jazzowej. Uczynił to poprzez zgłębienie ducha i litery dwóch nurtów muzyki afroamerykańskiej: bluesa i spirituals. Poprzez utwory klasyczne lub własne kompozycje (jak »Black Water Blues« Bessie Smith czy »Mama Rose« itd.) nieustannie przywołuje siłę obcości wobec muzyki europejskiej, w unikalnej mieszance zranionej przemocy i odwiecznej nostalgii”.

W ostatnich latach Archie Shepp mnoży odważne spotkania, nigdy nie bojąc się podejmowania ryzyka.

Najważniejsze dzieła (Archie Shepp)

Cała filmografia (Archie Shepp)