(Eça de Queirós)

Powieściopisarz oddany reformie społecznej, który wprowadził do Portugalii naturalizm i realizm. Często uznawany za najwybitniejszego portugalskiego powieściopisarza, a z pewnością za czołowego autora XIX wieku, którego sława miała charakter międzynarodowy. Syn wpływowego sędziego, Eça de Queiroz spędził wczesne lata dzieciństwa u krewnych, a w wieku pięciu lat został wysłany do szkoły z internatem. Po uzyskaniu dyplomu prawa w 1866 roku na Uniwersytecie w Coimbrze, gdzie zgłębiał literaturę francuską, osiadł w Lizbonie. Tam jego ojciec, który w międzyczasie poślubił matkę Eçy de Queiroza, starał się wynagrodzić dawne zaniedbania, pomagając młodzieńcowi rozpocząć karierę w zawodzie prawnika. Prawdziwą pasją Eçy de Queiroza była jednak literatura i wkrótce w „Gazeta de Portugal” zaczęły ukazywać się jego opowiadania – ironiczne, fantastyczne, makabryczne i często celowo szokujące – oraz eseje na szeroki wachlarz tematów. Do 1871 roku ściśle związał się z grupą zbuntowanych portugalskich intelektualistów oddanych reformie społecznej i artystycznej, znaną jako Pokolenie '70. Eça de Queiroz wygłosił jeden z serii wykładów sponsorowanych przez tę grupę, w którym potępił ówczesną literaturę portugalską jako nieoryginalną i hipokrytyczną. Pełnił funkcję konsula, najpierw w Hawanie (1872–74), a następnie w Anglii – w Newcastle upon Tyne (1874–79) i w Bristolu (1879–88). W tym czasie napisał powieści, z których zasłynął najbardziej, próbując doprowadzić do reform społecznych w Portugalii za pomocą literatury, obnażając to, co uważał za zło i absurdy tradycyjnego porządku. Jego pierwsza powieść, „O crime do Padre Amaro” (1875; „Grzech księdza Amaro”), opisuje niszczycielski wpływ celibatu na kapłana o słabym charakterze oraz niebezpieczeństwa fanatyzmu w prowincjonalnym portugalskim miasteczku. Ostra satyra na romantyczny ideał namiętności i jego tragiczne konsekwencje pojawia się w kolejnej powieści, „O Primo Basílio” (1878; „Kuzyn Bazilio”). Żrąca satyra charakteryzuje powieść powszechnie uważaną za arcydzieło Eçy de Queiroza, „Os Maias” (1888; „Rodzina Maias”), będącą szczegółowym obrazem wyższej klasy średniej i arystokracji portugalskiej. Jego ostatnie powieści, w przeciwieństwie do wcześniejszej twórczości, mają charakter sentymentalny. „A Cidade e as Serras” (1901; „Miasto i góry”) wychwala piękno portugalskiej prowincji i radości z życia na wsi. W 1888 roku Eça de Queiroz został mianowany konsulem w Paryżu, gdzie pełnił tę funkcję aż do śmierci. Z jego pośmiertnie wydanych dzieł „Contos” (1902) jest zbiorem opowiadań, a „Últimas Páginas” (1912) zawiera legendy o świętych. Przekłady jego utworów powstawały jeszcze w drugiej połowie XX wieku.