Richard Wagner (Richard Wagner)

Wilhelm Richard Wagner (22 maja 1813 – 13 lutego 1883) był niemieckim kompozytorem, dyrektorem teatralnym, polemistą i dyrygentem, znanym przede wszystkim ze swoich oper (lub, jak nazywano niektóre z jego późniejszych dzieł, „dramatów muzycznych”). W przeciwieństwie do większości kompozytorów operowych, Wagner pisał zarówno libretto, jak i muzykę do każdego ze swoich dzieł scenicznych.

Wizję tę opisał w serii esejów opublikowanych między 1849 a 1852 rokiem. Wagner zrealizował te idee najpełniej w pierwszej połowie cyklu czterech oper „Der Ring des Nibelungen” (Pierścień Nibelunga). Jego kompozycje, szczególnie te z późniejszego okresu, wyróżniają się złożoną fakturą, bogatą harmonią i instrumentacją oraz rozbudowanym wykorzystaniem leitmotywów – fraz muzycznych przypisanych poszczególnym postaciom, miejscom, ideom lub elementom fabuły. Jego nowatorstwo w języku muzycznym, takie jak ekstremalny chromatyzm i szybko zmieniające się centra tonalne, wywarło ogromny wpływ na rozwój muzyki klasycznej. Jego „Tristan i Izolda” bywa opisywany jako dzieło wyznaczające początek muzyki nowoczesnej.

Sławny jest przede wszystkim z „Der Ring des Nibelungen” (Pierścień Nibelunga), WWV 86, cyklu czterech epickich dramatów muzycznych w języku niemieckim. Dzieła te luźno opierają się na postaciach z sag nordyckich oraz „Pieśni o Nibelungach”.

Cztery części stanowiące cykl Pierścienia to kolejno: „Das Rheingold” (Złoto Renu), „Die Walküre” (Walkiria), „Siegfried” (Zygfryd) oraz „Götterdämmerung” (Zmierzch bogów).

Wagner wybudował własny dom operowy, Bayreuth Festspielhaus, który wprowadzał wiele nowatorskich rozwiązań architektonicznych. To tutaj odbyły się premiery „Pierścienia” oraz „Parsifala”, a jego najważniejsze dzieła sceniczne są nadal wystawiane podczas corocznego Festiwalu w Bayreuth, prowadzonego przez jego potomków. Poglądy Wagnera na wzajemny wkład muzyki i dramatu w operze uległy ponownej zmianie, co sprawiło, że w kilku ostatnich dziełach scenicznych, w tym w „Die Meistersinger von Nürnberg” (Mistrzowie Norymbergscy), przywrócił niektóre tradycyjne formy.