Stan Brachag (Stan Brakhage)

Stan Brakhage jest jednym z najbardziej wpływowych filmowców w amerykańskim kinie awangardowym, znanym z bezkompromisowych komentarzy społecznych i innowacji technicznych. Przez prawie 40 lat swojej kariery stworzył ponad 200 filmów różnej długości. Zrealizował swój pierwszy film, *Interim* (1952) w wieku 18 lat, po porzuceniu studiów. Filmy Brakhage'a mają na celu zmianę sposobu, w jaki widzimy. Zachęcają widzów do odrzucenia tradycyjnej struktury narracyjnej na rzecz czystej percepcji wizualnej, która nie polega na nazywaniu tego, co widzimy; jego celem jest raczej stworzenie bardziej zmysłowego doświadczenia wizualnego, ponieważ wierzy, że „strumień świadomości wizualnej nie może być niczym innym niż ścieżką duszy”. W tym celu jego filmy są kręcone w intensywnych, zmysłowych kolorach i wykorzystują minimalne ścieżki dźwiękowe.

Jego twórczość można podzielić na wyraźne okresy. Jego pierwsze krótkie filmy badały właściwości i możliwości światła. W wielu z jego eksperymentalnych przedsięwzięć Brakhage zrezygnował z tradycyjnej kinematografii na rzecz bezpośredniej pracy z kliszą filmową. Okazjonalnie malował, tuszował, drapał i barwił obrazy bezpośrednio na niej; próbował również naklejać na film organiczne przedmioty. Najbardziej znanym przykładem jest krótki film z 1963 roku, *Mothlight*, w którym przykleił skrzydła motyli do kliszy. Niektóre z jego wczesnych filmów opierały się na jego najbardziej intymnych doświadczeniach, w tym na uprawianiu miłości z nowożeńcami – ukazanych na kliszy negatywowej – w filmie *Wedlock House: An Intercourse* (1959) oraz na próbie ożywienia martwego psa za pomocą kamery w *Sirius Remembered* (1959). W latach 60. ikonoklastyczne poglądy Brakhage'a były celebrowane ze względu na ich poetyckość, ale w latach 70. jego zainteresowania przesunęły się w stronę problemów społecznych i zraził on wielu zwolenników takimi niepokojącymi seriami filmów, jak „Dokumenty z Pittsburgha”, w których prezentował wiele makabrycznych obrazów życia w ubogich dzielnicach, np. *Act of Seeing with One's Own Eyes* (1971), który został nakręcony w kostnicy. Kontynuował również tworzenie materiałów autobiograficznych w serii „Sincerity/Duplicity”. W latach 80. zainteresowania Brakhage'a ponownie uległy zmianie – tym razem zaczął fascynować się tworzeniem prawdziwie „abstrakcyjnych” filmów, takich jak *Arabics* (1982), który składa się z olśniewających błysków kolorowego światła, które, jak twierdzi, reprezentują „wyobrażoną muzykę”. Oprócz kręcenia filmów, Brakhage pisał również książki o filmach i tworzeniu filmów, a także pracował jako nauczyciel.