Edward Gierek

Edward Gierek urodził się 6 stycznia 1913 r. w miejscowości Porąbka. Po wyemigrowaniu do Francji Edward Gierek rozpoczął działalność we Francuskiej Partii Komunistycznej. W 1934 r. na krótko wrócił do kraju, a następnie wyjechał do Belgii. Podczas okupacji niemieckiej działał w belgijskim ruchu oporu. W 1948 r. Edward Gierek z rodziną wrócił do Polski. W latach 50. rozpoczął karierę w PZPR, stając się najpierw członkiem Komitetu Centralnego, następnie kierownikiem Wydziału Przemysłu Ciężkiego KC PZPR, a od 1957 r. został I sekretarzem KW PZPR w województwie katowickim. Kryzys władzy, jaki nastąpił pod koniec lat 60. i brutalne stłumienie zamieszek robotników w grudniu 1970 r. spowodowały odsunięcie od władzy Władysława Gomułki. Na skutek poparcia ZSRR i zakulisowych działań w samej PZPR Edward Gierek został wybrany I sekretarzem KC PZPR.

Na początku swych rządów Edward Gierek musiał zmierzyć się z falą strajków, jaka zalała Polskę. W swym słynnym wystąpieniu podczas spotkania z aktywem partyjnym Trójmiasta w styczniu 1971 r. użył sformułowania "No to jak, towarzysze, pomożecie?". Nie zahamowało to jednak dalszych strajków - w Szczecinie, Łodzi i kolejnych zakładach produkcyjnych. Strajki przyniosły przywrócenie cen mięsa sprzed 1970 r.

W początkowej fazie rządzenia Edward Gierek zaciągnął ogromne kredyty gospodarcze na zachodzie Europy. Spowodowało to rozwój gospodarczy, zwłaszcza rozwój przemysłu i budownictwa. Budowano mieszkania, drogi, wprowadzono nowe technologie w rolnictwie. Wszystko to czyniono z rozmachem i nie zważając na koszty, że części inwestycji nigdy nie udało się ukończyć.

Pomimo pozornego otwarcia na Zachód, władze Polski dążyły do zacieśnienia więzów z ZSRR. Stąd próba wprowadzenia w konstytucji zapisu o "wiecznej przyjaźni z ZSRR", wzmocnieniu kierowniczej roli PZPR oraz socjalistycznym charakterze państwa polskiego. Wywołało to opór ze strony inteligencji, a w 1976 r. z inicjatywy Edwarda Lipińskiego jako protest wobec takich działań wystosowano tzw. "list 59". Dekada gierkowska to okres niebywałej dbałości o rozwój kultury, nauki i sportu. Dokonano także gruntownej reformy szkolnictwa. Po 1976 r. sytuacja w kraju zaczęła się pogarszać. Nastąpiło zahamowanie gospodarki, dług publiczny urósł do kwoty 23,8 miliarda dolarów w 1979 r. Rozpoczęto reglamentację cukru, pojawiły się problemy z zakupem innych produktów żywnościowych. Rozpoczął się kolejny kryzys gospodarczy. Pierwsze wystąpienia przeciw władzy miały miejsce w 1976 r. w Radomiu i w Ursusie. Rozprawienie się z protestującymi robotnikami spowodowało powstanie ruchu opozycyjnego poprzez utworzenie takich organizacji, jak KOR, ROPCIO czy Wolne Związki Zawodowe.

Po kolejnej fali strajków, jaka nastąpiła w sierpniu 1980 r., 6 września 1980 r. na VI Plenum KC PZPR odebrano Edwardowi Gierkowi funkcję I sekretarza, następnie usunięto go z KC PZPR, aż w końcu w 1982 r. wydalono z partii.

W czasie stanu wojennego Edward Gierek był internowany na polecenie gen. Wojciecha Jaruzelskiego.