Peter Greenaway (Peter Greenaway)

Peter Greenaway, CBE (ur. 5 kwietnia 1942) jest walijskim pisarzem, reżyserem, malarzem i artystą wideo mieszkającym w Amsterdamie. Pod koniec lat 60. i w latach 70. XX wieku, pracując jako montażysta filmowy w Central Office of Information, stworzył kilka eksperymentalnych krótkometrażowych dokumentów i mockumentów. Ten wczesny okres zwieńczył film „The Falls” (1980) – trzygodzinny mockument katalogujący dziwne skutki VUE (Violent Unknown Event) u 92 osób, których nazwiska zaczynają się od liter F-A-L-L. Debiutował w pełnometrażowym filmie fabularnym w „Kontrakcie rysownika” (1982), a w latach 80. wyreżyserował serię uznanych przez krytyków i często kontrowersyjnych dzieł: „Zed i dwa zera” (1985), „Brzuch architekta” (1987), „Tonąc w liczbach” (1988) oraz swoje najsłynniejsze dzieło, drapieżną satyrę na erę Thatcher pt. „Kucharz, złodziej, jego żona i jej kochanek” (1989). W latach 90. wyreżyserował adaptację Szekspira „Księgi Prospera” (1991), kontrowersyjną satyrę religijną „Dziecko z Mâcon” (1993), erotyczny dramat „Księga poduszek” (1996) oraz „8½ kobiet” (1999) – hołd dla twórczości Federico Felliniego, który wywarł ogromny wpływ na Greenawaya. Na początku XXI wieku Greenaway podjął się ambitnego projektu „Tulse Luper” – multimedialnego zbioru fikcji historycznej skupionej wokół życia tytułowego, fikcyjnego bohatera. Oprócz powieści, płyt CD-ROM, materiałów internetowych i objazdowej wystawy, projekt zaowocował trylogią filmów fabularnych: „Walizki Tulse Lupera, Część 1: Historia Moab” (2003), „Walizki Tulse Lupera, Część 2: Z Vaux do morza” (2004) oraz „Walizki Tulse Lupera, Część 3: Od Sark do mety” (2004). Po trylogii nastąpił czwarty film, „Życie w walizkach” (2005), który streszcza sagę Tulse Lupera w jednym dziele. Od połowy lat 2000. twórczość filmowa Greenawaya koncentruje się na osobliwych, silnie zbeletryzowanych filmach biograficznych poświęconych niektórym z jego ulubionych artystów: malarzowi złotego wieku holenderskiego Rembrandtowi van Rijnowi w „Nightwatching” (2007), holenderskiemu rytownikowi barokowemu Hendrikowi Goltziusowi w „Goltzius and the Pelican Company” (2012), radzieckiemu reżyserowi Siergiejowi Eisensteinowi w „Eisenstein w Guanajuato” (2015) oraz rumuńsko-francuskiemu rzeźbiarzowi Constantinowi Brâncuși w „Walking to Paris” (data premiery do ustalenia). Greenaway mieszka i pracuje w Amsterdamie od połowy lat 90. Jest żonaty z artystką Saskią Boddeke, z którą ma dwoje dzieci. Ma również dwoje dzieci z poprzedniego małżeństwa z ceramiczką Carol Greenaway.