(Edgard Varèse)

(Edgard Varèse) - znany z pracy przy tego typu projektach: «Dr. Jekyll and Mr. Hyde» (1920), «Dr. Jekyll and Mr. Hyde» (1920), «Zappa» (2020), «Zappa» (2020),

Edgard Varèse, lub Edgar Varèse (obie pisownie były używane przez kompozytora w różnych okresach jego życia), był francuskim kompozytorem naturalizowanym w Stanach Zjednoczonych, urodzonym 22 grudnia 1883 roku w Paryżu i zmarłym 6 listopada 1965 roku w Nowym Jorku.

Początkowo kształcony w Schola Cantorum i Konserwatorium Paryskim, Varèse znalazł wśród bardziej niezależnych artystów, takich jak Debussy i Busoni, niezbędną zachętę do osobistej ekspresji.

Już na długo przed 1914 rokiem Varèse rozważał porzucenie klasycznych metod kompozycji, systemu temperowanego i tradycyjnych instrumentów muzycznych na rzecz wykorzystania samego „materiału dźwiękowego”. Ta idea doprowadziła go do zniszczenia swoich pierwszych partytur, aż po Amerykę – gdzie już wykorzystywał modulowane częstotliwościowo i amplitudowo dźwięki syreny – oraz do zachęcania do badań w dziedzinie akustyki, od dynamofonu po produkcje Léona Theremina i Maurice’a Martenota.

Varèse porzuca orkiestrę w Arcana na rzecz bardziej zredukowanych i zindywidualizowanych zespołów instrumentalnych. Jednak brak środków technicznych, studia nagraniowego czy laboratorium uciszył go na czas II wojny światowej i do połowy lat 50., kiedy to opracowano techniki nagrywania studyjnego, dzięki pracom Pierre’a Schaeffera i Pierre’a Henry’ego. Varèse mógł wtedy stworzyć takie dzieło jak Poème électronique, na Wystawę Światową w Brukseli w 1958 roku.

Utrzymując bliskie stosunki z ważnymi przedstawicielami środowiska naukowego swoich czasów, zainteresowanie Varèse’a nauką odzwierciedla się w tytułach, jakie nadaje swoim utworom, nawiązując do matematyki (Intégrales), metalurgii (Densité 21,5), krystalografii (Hyperprism), botaniki (Octandre), chemii (Ionization), a nawet alchemii (Arcana). Początkowo twórczość Varèse’a wydawała się bardzo abstrakcyjna. Jednak jego muzyka ma wielką moc inkantacji, szczególnie gdy wkracza głos ludzki (Offerings, Ecuatorial, Nocturnal).

Skandal związany z premierą Déserts, 2 grudnia 1954 roku w Paryżu, ujawnił go nowemu pokoleniu kompozytorów klasycznych (w tym Iannisa Xenakisa i Bruno Maderny) i popularnych (takich jak Frank Zappa), którzy dostrzegli w nim znacznie więcej niż „prekursora”, wzór do naśladowania i jednego z wielkich innowatorów XX wieku obok Strawińskiego, Bartóka, Henry’ego Cowella i Antona Weberna.

Najważniejsze dzieła (Edgard Varèse)

Cała filmografia (Edgard Varèse)