(Nina Vyroubova)

Nina Vladimirovna Vyroubova (ros. Нина Владимировна Вырубова; 4 czerwca 1921 – 25 czerwca 2007) była urodzoną w Rosji francuską baletnicą, uważaną za jedną z najwybitniejszych przedstawicielek swojego pokolenia.

Urodziła się w Gurzufie na Krymie, lecz jako dziecko uciekła przed rewolucją rosyjską do Paryża wraz z babcią i owdowiałą matką. Jej pierwszą nauczycielką baletu była matka, a następnie uznane rosyjskie tancerki: Olga Preobrajenska, Vera Trefilova i Lyubov Yegorova.

W 1937 roku szesnastoletnia Vyroubova zadebiutowała w Caen jako Swanilda w komicznym balecie „Coppélia”. Występowała w Ballets Polonais (1939) oraz Ballet Russe de Paris (1940). Podczas pracy w recitalach wystawianych przez francuską krytyczkę Irène Lidovą w latach 1941–1944 poznała francuskiego choreografa, tancerza i dyrektora zespołu baletowego Rolanda Petita. Gdy Petit założył w 1945 roku Les Ballets des Champs-Elysées, wystąpiła w jego przełomowym dziele „Les Forains”. Jednak to wznowienie romantycznego baletu „La Sylphide” w nowej choreografii Victora Gsovsky’ego wyniosło Vyroubovą na szczyty sławy.

W 1949 roku Serge Lifar mianował ją Danseur Étoile („tancerką gwiazdą”, odpowiednikiem primabaleriny) w Balecie Opery Paryskiej, gdzie zastąpiła Yvette Chauviré. Występowała w jego produkcjach: „Suite en Blanc” (1949), „La Dame in Dramma Per Musica” (1950), „Giselle” (1950), „Blanche-Neige” (Królewna Śnieżka, w roli złej królowej) (1951), „Les Noces Fantastiques” (1955), „Hamlet” (1957) oraz „L'Amour et son destin” (1957). W 1957 roku, gdy Lifar zrezygnował z pracy w Balecie Opery Paryskiej, dołączyła do jego objazdowego zespołu Grand Ballet du Marquis de Cuevas, gdzie wystąpiła w „La sonnambula” George'a Balanchine'a. Kiedy Rudolf Nureyev zdezerterował w 1961 roku, została jego partnerką w „Śpiącej królewnie” podczas jego pierwszego występu po ucieczce. Wpadła jednak w furię, gdy ten dodał od siebie improwizowane kroki w finałowym solo i przez pięć lat odmawiała z nim rozmowy. Po rozwiązaniu Grand Ballet du Marquis de Cuevas w 1962 roku kontynuowała pracę jako freelancerka. W 1965 roku w balecie „Abraxis” zespołu Hamburg Ballet stworzono rolę specjalnie dla niej.

Po zakończeniu kariery uczyła w Paryżu, a później w Troyes (1983–1988). Zmarła w Paryżu w wieku 86 lat.

Nina Vyroubova była trzykrotnie mężatką (jednym z mężów był Arkadij Kniaseff) i miała syna, tancerza Yurę Kniazeffa (ur. 1951, solistę National Ballet of Canada).

Vyroubova pojawiła się w kilku filmach dokumentalnych, w tym w „Les cahiers retrouvés de Nina Vyroubova” (Odnalezione zeszyty Niny Vyroubovej) z 1996 roku.