(Byron Janis)

Byron Janis (ur. 24 marca 1928 r.) jest amerykańskim pianistą klasycznym. Nagrał kilka albumów dla wytwórni RCA Victor i Mercury Records, a jego twórczość zajmuje dwa tomy w serii Philips „Great Pianists of the 20th Century”. Jego dyskografia obejmuje repertuar od Bacha po Davida W. Guiona i zawiera najważniejsze koncerty fortepianowe od Mozarta po Rachmaninowa oraz od Liszta po Prokofiewa.

Janis uczył się u Abrahama Litowa do 8. roku życia. W Pittsburghu Władimir Horowitz usłyszał, jak Janis gra II Koncert Rachmaninowa, i natychmiast przyjął go jako swojego pierwszego ucznia. Janis studiował u Horowitza od 1944 do 1948 roku.

Janis był również kompozytorem. Pisał muzykę do teatru muzycznego, w tym partyturę do off-broadwayowskiej adaptacji „Katedry Notre Dame” z 1993 roku, do programów telewizyjnych, a także współtworzył kilka utworów z Cy Colemanem.

W 1967 roku Janis przypadkowo odnalazł w Chateau de Thoiry we Francji to, co „The New York Times” nazwał „najrzadszym ze wszystkich przedmiotów muzycznych...” – dwa nieznane wcześniej rękopisy opublikowanych walców Chopina (op. 18 oraz op. 70 nr 1). Kilka lat później Janis znalazł te same dwa walce w innych wersjach na Uniwersytecie Yale. Rękopisy te zostały wydane wspólnie w publikacji *Frédéric Chopin, ed. Byron Janis, The Most Dramatic Musical Discovery of the Age*, wydawnictwo Envolve Books, 1978.

W 1973 roku u Janisa rozwinęło się ciężkie zapalenie stawów w obu dłoniach i nadgarstkach. W 1985 roku po raz pierwszy publicznie opowiedział o swoich trudnościach i został pierwszym ambasadorem Arthritis Foundation. W czerwcu 2012 roku otrzymał nagrodę za całokształt twórczości (Lifetime Achievement Award) za swoją działalność na rzecz osób cierpiących na zapalenie stawów.

Janis wraz z żoną, Marią Cooper, córką aktora filmowego Gary'ego Coopera, napisał autobiografię *Chopin and Beyond: My Extraordinary Life in Music and the Paranormal*, która ukazała się w listopadzie 2010 roku. Na DVD *A Voyage With Byron Janis* prowadzi on muzyczną podróż przez życie Chopina. Martin Scorsese przygotowuje dla Paramount Pictures film biograficzny o Byronie Janisie na podstawie scenariusza Petera Glanza. Projekt opiera się na autobiografii artysty.

Źródło: Artykuł „Byron Janis” z angielskiej Wikipedii, licencjonowany na zasadach CC-BY-SA 3.0.