Maria Carta (Maria Carta)

Maria Carta (24 czerwca 1934 – 22 września 1994) była sardyńską piosenkarką i autorką muzyki ludowej. Występowała również w filmach i teatrze. W 1975 roku napisała tomik poezji pt. Canto rituale (Pieśń rytualna).

W ciągu swojej 25-letniej kariery zgłębiła bogate i różnorodne gatunki tradycyjnej muzyki swojej rodzinnej Sardynii (Cantu a chiterra, ninne nanne – dziecięce kołysanki, gosos, chorały gregoriańskie i inne), często nadając im nowoczesny i osobisty charakter. Udało jej się wprowadzić sardyńską muzykę ludową do szerszej świadomości publicznej, występując na poziomie krajowym we Włoszech (np. w programie Canzonissima w 1974 roku) oraz na arenie międzynarodowej (zwłaszcza we Francji i Stanach Zjednoczonych).

W 1957 roku Maria Carta wygrała konkurs piękności Miss Sardynii, a później wzięła udział w ogólnokrajowym konkursie Miss Włoch.

Około 1960 roku przeprowadziła się do Rzymu, gdzie poznała scenarzystę Salvatore Lauraniego, za którego później wyszła za mąż. Studiowała w Centro Nazionale di Studi di Musica Popolare pod kierownictwem Diego Carpitelli oraz w Narodowej Akademii Santa Cecilia, a równocześnie prowadziła badania muzyczne i etnograficzne, tworząc ważne produkcje i podejmując liczne współprace.

W 1971 roku nagrała dwa albumy: Sardegna canta oraz Paradiso in re, a w międzyczasie uczyła się u etnomuzykologa Gavino Gabriela. W tym samym roku RAI wyemitował dokument telewizyjny Incontro con Maria Carta (zdjęcia: Franco Pinna, teksty: Velia Magno), w którym śpiewała i recytowała u boku Riccarda Cucciolli.

W 1972 roku wystąpiła w rzymskim Teatro Argentina w spektaklu Medea w reżyserii Franco Enriqueza. W tym samym roku poznała Amálię Rodrigues, z którą zorganizowała koncert w Teatro Sistina. W 1973 roku obie artystki odbyły trasę koncertową po Sardynii.

W 1974 roku wzięła udział w Canzonissima, interpretując tradycyjną sardyńską pieśń Ave Maria Deus ti salvet Maria. Dotarła do finału i zajęła drugie miejsce w kategorii muzyki ludowej z utworem Amore disisperadu. W 1975 roku zagrała ważny koncert w Teatrze Bolszoj w Moskwie. W 1976 roku została radną z ramienia Włoskiej Partii Komunistycznej w radzie miasta Rzymu, gdzie sprawowała urząd do 1981 roku.

W 1980 roku uczestniczyła w Festiwalu w Awinionie; w 1987 roku wystąpiła w katedrze św. Patryka w Nowym Jorku, a w 1988 roku w katedrze św. Marii w San Francisco.

Przyciągnęła uwagę takich reżyserów jak Francis Ford Coppola – który powierzył jej pierwszą z dwóch szeroko znanych ról filmowych jako matki Vito Corleone w filmie Ojciec chrzestny II (1974) – oraz Franco Zeffirelli, który obsadził ją w roli Marty, siostry Łazarza, w serialu Jezus z Nazaretu (1977).

W 1985 roku otrzymała jako autorka piosenek nagrodę Targo Tenco w kategorii muzyki dialektalnej/regionalnej.

W ostatnich latach życia Carta poświęcała czas Uniwersytetowi Bolońskiemu, gdzie prowadziła cykl zajęć i konsultowała prace dyplomowe studentów w obszarach, w których posiadała odpowiednie doświadczenie osobiste, ludzkie i naukowe.

W 1991 roku prezydent Włoch, Francesco Cossiga, nadał jej tytuł „Commendatore della Repubblica” (Komendora Republiki), odpowiednik brytyjskiego odznaczenia CBE.

Źródło: Artykuł „Maria Carta” z angielskiej Wikipedii, na licencji CC-BY-SA 3.0.