(Nikos Gatsos)

Nikos Gatsos (gr. Νίκος Γκάτσος; 8 grudnia 1911 – 12 maja 1992) był greckim poetą, tłumaczem i tekściarzem.

Według Uniwersytetu Harvarda „wywarł on głęboki wpływ na powojenne pokolenie greckich poetów. Pisząc zarówno o stracie, jak i o nadziei, Gatsos stworzył unikalną mieszankę surrealizmu, symbolizmu i pieśni ludowej, która wzbudziła ogromny podziw i zapewniła mu miejsce obok jego przyjaciół, noblistów Odysseasa Elytisa i George'a Seferisa, w gronie wielkich greckich poetów dwudziestego wieku”.

Nikos Gatsos urodził się w 1911 roku w Asea w Arkadii, regionie Peloponezu, gdzie ukończył szkołę podstawową (dimotiko). Do gimnazjum (gymnasio) uczęszczał w Trypolisie, gdzie zapoznał się z literaturą i językami obcymi. Następnie przeniósł się do Aten, gdzie przez dwa lata studiował literaturę, filozofię i historię na Uniwersytecie Ateńskim. Jego znajomość języka angielskiego i francuskiego była na dość dobrym poziomie, a on sam znał już twórczość Kostisa Palamasa, Dioniziosa Solomosa, greckie pieśni ludowe oraz współczesne trendy w poezji europejskiej. W Atenach nawiązał kontakty z ówczesnymi kręgami literackimi, stając się wieloletnim przyjacielem poety Odysseasa Elytisa, a swoje wiersze – krótkie i utrzymane w klasycznym stylu – publikował w czasopismach Nea Estia (1931–32) i Rythmos (1933). W tym okresie publikował również teksty krytyczne w „Makedonikes Imeres”, „Rythmos” i „Nea Grammata” (odpowiednio na temat Kostisa Bastiasa, Myrtiotissy i Thrasosa Kastanakisa).

W 1936 roku poznał Odysseasa Elytisa, z którym związała go braterska więź poetycka. W 1943 roku wydawnictwo Aetos opublikowało jego długi poemat „Amorgos”, będący znaczącym wkładem w współczesną poezję grecką, wyróżniający się zwłaszcza połączeniem surrealizmu z motywami tradycyjnej greckiej poezji ludowej. Następnie opublikował trzy kolejne utwory: „Elegeio” (1946) w „Filologika Chronika”, „Rycerz i śmierć” (Ο ιππότης κι ο θάνατος) (1947) oraz „Pieśń dawnych czasów” (Τραγούδι του παλιού καιρού) (1963), dedykowaną Yorgosowi Seferisowi, w czasopiśmie „Tachydromos”.

Po II wojnie światowej pracował jako tłumacz w „Greek-British Review” oraz jako reżyser radiowy w „Ellinikí Radiofonía”. W tym czasie zaczął również pisać teksty dla Manosa Hadjidakisa. Z czasem nawiązał współpracę z Mikisem Theodorakisem i innymi wybitnymi kompozytorami. Jego pracowitość i umiejętności językowe zostały dostrzeżone przez „Teatr Sztuki”, „Narodowy Teatr Grecji” oraz „Teatr Ludowy”, które powierzyły mu tłumaczenie różnych sztuk – jego opus magnum było greckie tłumaczenie hiszpańskiej tragedii „Krwawy wesel” Federico Garcíi Lorki.

Był blisko związany z Manosem Hadjidakisem i Naną Mouskouri. Wśród jego przyjaciół byli Philip Sherrard, Peter Levi, Peter Jay i Desmond O'Grady.

Zmarł w Atenach 12 maja 1992 roku w wieku 80 lat.