(François Maspero)

François Maspero (19 stycznia 1932 w Paryżu – 11 kwietnia 2015 w Paryżu) był francuskim pisarzem i dziennikarzem, najbardziej znanym jako wydawca lewicowej literatury w latach 70. Pracował również jako tłumacz, przekładając między innymi dzieła Josepha Conrada, Mehdiego Ben Barki oraz Johna Reeda, autora książki „Dziesięć dni, które wstrząsnęły światem”. W 1990 roku otrzymał nagrodę Prix Décembre za utwór „Les Passagers du Roissy-Express”.

François Maspero urodził się w 1932 roku. Jego młodość upłynęła w środowisku intelektualnym rodziny, w której było wielu uznanych uczonych, a rodzice brali udział w ruchu oporu. Jego ojciec, Henri Maspero, sinolog i profesor Collège de France, zmarł w Buchenwaldzie, natomiast matka przeżyła obóz koncentracyjny Ravensbrück. Jego dziadek, Gaston Maspero, który zmarł przed narodzinami wnuka, był słynnym egiptologiem.

W 1955 roku, w wieku 23 lat, François Maspero otworzył księgarnię w Dzielnicy Łacińskiej.

W 1959 roku, w trakcie wojny w Algierii, wraz z Marie-Thérèse Maugis założył wydawnictwo Éditions François Maspero. Później dołączyli do nich Jean-Philippe Bernigaud i Fanchita Gonzalez Batlle, a następnie Émile Copfermann. Ich dwie pierwsze serie, „Cahiers libres” i „Textes à l'appui”, koncentrowały się na wojnie w Algierii z perspektywy antykolonialnej oraz na krytyce niereformowanego stalinizmu Francuskiej Partii Komunistycznej. Maspero wydał ocenzurowaną przez francuskie władze książkę Frantza Fanona „Wyklęci” (1961) z przedmową Jean-Paula Sartre’a, a także utwór Fanona „L'An V de la Révolution algérienne”. Maspero publikował także inne świadectwa dotyczące Algierii, w tym raporty o stosowaniu tortur przez armię francuską, które również zostały ocenzurowane. Oprócz procesów sądowych będących wynikiem odważnych decyzji wydawniczych, Maspero stał się celem zamachów bombowych.

Wydał ponownie „Les Chiens de garde” oraz „Aden Arabie” Paula Nizana, również z przedmową Sartre’a. Następnie stworzył czasopismo „Partisans”, które ukazywało się do 1973 roku. Wielu ważnych pisarzy zyskało rozgłos dzięki serii „Cahiers libres”, jak np. Régis Debray (publikowany od 1967 r.) czy Bernard-Henri Lévy (od 1973 r.). Georges Perec opublikował swoje pierwsze teksty w „Partisans”. W latach 60. wydawnictwo Éditions Maspero poświęcało szczególną uwagę problemom Trzeciego Świata i neokolonializmu, publikując między innymi książki Che Guevary. W 1972 roku Maspero wydał utwór Mongo Beti „Cruel hand on Cameroon, autopsy of a decolonization”, który został ocenzurowany przez ministra spraw wewnętrznych Raymonda Marcellina na prośbę rządu Kamerunu (przekazaną przez Jacques'a Foccarta), reprezentowanego w Paryżu przez ambasadora (i autora) Ferdinanda Oyono. W 1975 roku ponownie wydał klasyczną „Historię ruchu anarchistycznego we Francji (1880–1914)” Jeana Maitrona. W latach 1967–82 wydawał serię „Petite Collection Maspero”. W 1983 roku wydawnictwo Maspero przekształciło się w Éditions La Découverte, które później zostało wykupione przez Vivendi Universal Publishing, a następnie przez Editis. ...

Źródło: Artykuł „François Maspero” z angielskiej Wikipedii, na licencji CC-BY-SA 3.0.