(Mir Jalal Pashayev)

Mir Jalal Pashayev (azer. Mir Cəlal Paşayev; 26 kwietnia 1908, Ardabil – 28 września 1978, Baku), znany pod pseudonimem literackim Mir Jalal, był azerskim pisarzem i krytykiem literackim. Był dziadkiem obecnej Pierwszej Damy Azerbejdżanu, Mehriban Alijewej.

Mir Jalal, który w 1928 roku uzyskał dyplom pedagogiczny w Gandży, dwa lata później studiował na Uniwersytecie w Kazaniu w Tatarstanie, gdzie niegdyś studiował Lenin. Później Mir Jalal zapisał się do Instytutu Szkolenia Wyższego w Baku. Podczas studiów prowadził badania i pisał dla różnych gazet. Najważniejszą z nich była „Młody Robotnik”, dla której wczesnym etapie swojej kariery pisało wielu wybitnych literatów Azerbejdżanu. W 1933 roku pracował jako badacz historii literatury azerskiej na Uniwersytecie Państwowym Azerbejdżanu. Po napisaniu pracy magisterskiej na temat poezji Fuzuli, słynnego azerskiego poety z XV wieku, w 1947 roku ukończył doktorat poświęcony szkołom literackim w Azerbejdżanie, ze szczególnym uwzględnieniem słynnego satyrycznego czasopisma „Molla Nasreddin” i jego autorów. W tym samym roku został profesorem Uniwersytetu Państwowego w Baku i poświęcił życie nauczaniu oraz pisarstwu.

Dzięki swoim odkryciom akademickim i badaniom nad dziełami słynnego poety, Mir Jalal odegrał ogromną rolę w rozwoju szkoły Fuzuli – słynnego poety i filozofa żyjącego w średniowieczu. Mir Jalal kontynuował badania nad tym tematem w swojej dysertacji, a monografia „Sztuka dzieł Fuzuli” stała się fundamentem jego pracy doktorskiej. Ponadto jego prace zatytułowane „Podstawy literatury” oraz „Azerbejdżańska literatura XX wieku” są wykorzystywane w środowisku akademickim jako materiały dla badaczy, naukowców i studentów.

Mir Jalal Pashayev zapisał się w pamięci przede wszystkim dzięki satyrycznym opowiadaniom, w których wyśmiewał radziecką biurokrację, która utrwaliła się w Azerbejdżanie, gdy był on zaledwie dwunastoletnim chłopcem. Jego spostrzeżenia dotyczące codziennego życia są pouczające, a niekiedy komicznie przerysowane, jednak dokumentują one psychologiczną transformację społeczeństwa, które przez pokolenia było nagradzane za zaprzeczanie zdrowemu rozsądkowi oraz tłumienie osobistej intuicji i inicjatywy. Mir Jalal nie dożył rozpadu Związku Radzieckiego.

Pashayev był współautorem trzytomowej „Historii literatury azerskiej” (1957–1960) i napisał ponad 50 książek. „İclas Qurusu” (Wyschnięty na posiedzeniach) to jedno z jego najsłynniejszych dzieł, opisujące, jak obsesja głównego bohatera na punkcie procedur biurokratycznych sprawia, że całkowicie traci on kontakt z realiami życia rodzinnego.