(Sergiu Celibidache)

Sergiu Celibidache (rum. [ˈserd͡ʒju t͡ʃelibiˈdake]; 11 lipca [st. kalendarza 28 czerwca] 1912 – 14 sierpnia 1996) był rumuńskim dyrygentem, kompozytorem, teoretykiem muzyki i pedagogiem. Wykształcony w rodzinnej Rumunii, a później w Paryżu i Berlinie, prowadził karierę muzyczną przez ponad pięć dekad, pełniąc m.in. funkcję głównego dyrygenta Filharmonii Monachijskiej, Filharmonii Berlińskiej, Orkiestry Symfonicznej Sycylii oraz kilku innych europejskich orkiestr. W późniejszym okresie życia wykładał na Uniwersytecie w Moguncji w Niemczech oraz w Curtis Institute of Music w Filadelfii w Pensylwanii.

Za życia Celibidache często odmawiał wydawania swoich wykonań w formie komercyjnych nagrań, twierdząc, że słuchacz nie może doznać „doświadczenia transcendentalnego” poza salą koncertową. Wiele nagrań z jego występami zostało wydanych pośmiertnie. Mimo to zyskał międzynarodowe uznanie dzięki interpretacjom repertuaru klasycznego i był znany z pełnego pasji stylu prowadzenia, ukształtowanego przez studia i doświadczenia w buddyzmie zen. Jest uważany za jednego z największych dyrygentów XX wieku.

Sergiu Celibidache urodził się 28 czerwca 1912 roku w Roman, małym mieście w regionie Mołdawii w Rumunii, gdzie jego ojciec był urzędnikiem państwowym. Jego rodzicami byli Demostene Celebidachi, oficer kawalerii armii rumuńskiej, a później prefekt regionu Jassy, oraz Maria Celebidachi (z domu Brăteanu). Wychowywał się w Jassy, dokąd jego rodzina przeniosła się krótko po jego narodzinach. Już w wieku czterech lat improwizował przy pianinie, a po tradycyjnej edukacji z zakresu matematyki, filozofii i muzyki w Jassy, został wysłany przez ojca do Bukaresztu, a następnie do Paryża, gdzie kontynuował studia. Ojciec oczekiwał, że syn będzie kontynuował karierę polityczną w Rumunii, jednak w 1936 roku Celibidache zapisał się do Hochschule für Musik (Akademii Muzycznej) w Berlinie (niemieckie władze błędnie zmieniły jego nazwisko z Celebidachi na Celibidache, formę tę zachował), gdzie studiował kompozycję u Heinza Tiessena oraz dyrygencję u Kurta Thomasa, Waltera Gmeindla i Fritza Steina. Kontynuował studia doktoranckie na Uniwersytecie Friedrich Wilhelma (Friedrich-Wilhelms-Universität), gdzie studiował filozofię u Nicolai Hartmanna i Eduarda Sprangera oraz muzykologię u Arnolda Scheringa i Georga Schünemanna. Przedłożył rozprawę o Josquin des Prez i uzyskał stopień naukowy w 1944 roku. Przez całe lata 40. towarzyszył i pozostawał w związku z urodzoną w Rumunii tancerką i choreografką Iris Barbura. Podczas studiów w Berlinie Celibidache został zapoznany z buddyzmem zen przez swojego nauczyciela Martina Steinkego; buddyzm ten kształtował światopogląd i twórczość Celibidache do końca jego życia. W wywiadzie z 1986 roku powiedział: „Urodziłem się prawosławnym chrześcijaninem i studiowałem filozofię, ale wciąż nie potrafiłem znaleźć rozwiązań moich problemów. Dzięki Steinkemu odnalazłem [...] drogę zen. Mogę tylko powiedzieć, że bez zen nie poznałbym tej dziwnej zasady, że początek jest końcem. Muzyka jest niczym innym jak materializacją tej zasady”. ...