Oleksandr Dovżenko (Alexander Dovzhenko)

Oleksandr Petrovych Dovzhenko był ukraińskim radzieckim scenarzystą, producentem i reżyserem filmowym. Często wymienia się go jako jednego z najważniejszych wczesnych radzieckich filmowców, obok Siergieja Eisensteina, Dzigi Vertova i Wsewołoda Pudowkina, a także jako pioniera radzieckiej teorii montażu.

Choć rodzice Oleksandra Dovzhenki nie byli wykształceni, jego słabo piśmienny dziadek zachęcał go do nauki, dzięki czemu w wieku 19 lat został nauczycielem. Dovżenko zwrócił się ku filmowi w 1926 roku, kiedy przybył do Odessy. Jego ambitne dążenia doprowadziły do powstania jego drugiego w życiu scenariusza, „Wasia Reformator” (który był również współreżyserem). Większy sukces odniósł w 1928 roku filmem „Zwenyhora”, który ugruntował jego pozycję jako jednego z najważniejszych twórców swojej epoki. Następująca po nim „Trylogia ukraińska” („Zwenyhora”, „Arsenał” i „Ziemia”), choć niedoceniana przez niektórych ówczesnych radzieckich krytyków (którzy uznali część zawartego w niej realizmu za kontrrewolucyjną), jest jego najbardziej znanym dziełem na Zachodzie. Za film „Szczors” Dovżenko został odznaczony Nagrodą Stalina (1941); osiem lat później, w 1949 roku, otrzymał kolejną Nagrodę Stalina za film „Michurin”.

Po spędzeniu kilku lat na pisaniu, współtworzeniu scenariuszy i produkowaniu filmów w studiach Mosfilm w Moskwie, zwrócił się ku pisaniu powieści. W ciągu swojej dwudziestoletniej kariery Dovżenko osobiście wyreżyserował zaledwie 7 filmów.

Był mentorem dla młodych ukraińskich radzieckich filmowców: Larysy Szepitko i Siergieja Parajanowa. Dovżenko zmarł z powodu zawału serca 25 listopada 1956 roku w swojej daczy w Peredjelkino. Jego żona, Julia Solncewa, kontynuowała jego dziedzictwo, tworząc własne filmy i kończąc projekty, których Dovżenko nie zdołał zrealizować.

Po jego śmierci, na jego cześć, Kijowskie Studia Filmowe zostały nazwane Studiami Filmowymi im. Dovżenki.