(Nina Berberova)

Nina Nikolajewna Berberowa (ros. Ни́на Никола́евна Бербе́рова) (Sankt Petersburg, 26 lipca 1901 – Filadelfia, 26 września 1993) była rosyjską pisarką, która w swoich opowiadaniach i powieściach opisywała życie antykomunistycznych rosyjskich uchodźców w Paryżu. Odwiedziła Rosję po upadku Związku Radzieckiego. Jej opracowanie tłumaczenia „Anny Kareniny” Lwa Tołstoja autorstwa Constance Garnett, przygotowane w 1965 roku wspólnie z Leonardem J. Kentem, jest uznawane przez badaczkę Zoję Pavlovskis-Petit za najlepsze dotychczasowe tłumaczenie.

Urodzona w 1901 roku z ojca Ormianina i matki Rosjanki, Nina Berberowa wychowywała się w Sankt Petersburgu. W 1922 roku wyemigrowała z radzieckiej Rosji do Republiki Weimarskiej wraz z poetą Władisławem Chodasewiczem (który zmarł w 1939 roku). Para mieszkała w Berlinie do 1924 roku, a następnie osiedliła się w Paryżu. Tam Berberowa została stałą współpracowniczką pisma białej emigracji „Posledniye Novosti” („Najświeższe Wiadomości”), w którym publikowała opowiadania, wiersze, recenzje filmowe oraz kroniki literatury radzieckiej. Pisała również dla wielu innych rosyjskich pism emigracyjnych wydawanych w Paryżu, Berlinie i Pradze. W tym okresie powstały opowiadania zebrane w tomach „Oblegchenie Uchasti” („Ułatwienie losu”) oraz „Biiankurskie Prazdniki” („Święta w Billancourt”). W 1936 roku napisała pierwszą obszerną biografię kompozytora Piotra Iljicz Tczajkowskiego, która w tamtym czasie wzbudziła ogromne kontrowersje ze względu na otwartość w kwestii homoseksualizmu kompozytora. W Paryżu należała do kręgu ubogich, lecz wybitnych rosyjskich uchodźców literackich, w skład którego wchodzili m.in. Władimir Nabokow, Boris Pasternak, Marina Cwetajewa i Władimir Majakowski. Od momentu powstania pisma w 1940 roku, była stałą współpracowniczką tygodnika „Russkaia Mysl’” („Myśl rosyjska”).

Po 25 latach życia w Paryżu, Berberowa wyemigrowała w 1950 roku do Stanów Zjednoczonych i w 1959 roku uzyskała obywatelstwo amerykańskie. W 1954 roku wyszła za mąż za George'a Kochevitsky'ego, rosyjskiego pianistę i nauczyciela. Karierę akademicką rozpoczęła w 1958 roku, kiedy została zatrudniona do nauczania języka rosyjskiego na Uniwersytecie Yale. Podczas pracy dydaktycznej kontynuowała pisanie i opublikowała kilka powesti (długich opowiadań), tekstów z zakresu krytyki literackiej oraz wiersze. W 1963 roku odeszła z Yale na Uniwersytet Princeton, gdzie wykładała aż do przejścia na emeryturę w 1971 roku. W 1991 roku Berberowa przeniosła się z Princeton w New Jersey do Filadelfii.

Autobiografia Berberowej, szczegółowo opisująca jej wczesne życie i lata spędzone we Francji, została napisana po rosyjsku, lecz po raz pierwszy wydana w języku angielskim jako „The Italics are Mine” (Harcourt, Brace & World, 1969). Wydanie rosyjskojęzyczne, „Kursiv Moi”, ukazało się dopiero w 1983 roku.

Źródło: Artykuł „Nina Berberova” z angielskiej Wikipedii, na licencji CC-BY-SA 3.0.