(Kostas Sfikas)

Kostas Sfikas (Ateny 1927 – Ateny 25 maja 2009) był greckim reżyserem filmowym, scenarzystą i aktorem. Za film „Model” otrzymał połowę nagrody dla najlepszego filmu pełnometrażowego na 15. Greckim Festiwalu Filmowym. W 1961 roku rozpoczął działalność jako dokumentalista, tworząc krótkie filmy: „Inauguracja” (1962), uznany za dokument reżyserski, „Oczekiwanie” (1963) oraz „Theraic Morning” (1968), współreżyserowany przez Stavrosa Tornesa, który został później zakupiony przez MOMA w Nowym Jorku. W latach dyktatury zdaje się on wypracować zupełnie inne podejście kinematograficzne – problemowe, całkowicie wykraczające poza wszystko, co do tego momentu widziano w rodzimym kinie. Oddany kinu eksperymentalnemu, Kostas Sfikas reżyserował dokumenty i filmy fabularne, stanowiąc konsekwentny, alternatywny głos w greckiej kinematografii, „ostatni ideał naszego samotnego kina”.

Kostas Sfikas to reżyser, który testował, można rzec do ekstremum, tolerancję i wytrzymałość kreatywności filmowej; rozważał i pracował nad innym, całkowicie radykalnym i odbiegającym od zwykłego kina narracyjnego podejściem do kultury filmowej. W innych czasach i okolicznościach byłby wyrzutkiem. W tamtych czasach i okolicznościach traktowano go jako nurt – wprawdzie ekstremalny, ale szanowany i istniejący, który wzbogacał refleksje nad tym, czym jest kreacja kinematograficzna, jak jest konstruowana, jak odczytywana i jak przyjmowana. „Model” to film wykraczający poza greckie dane i ustalone normy, który zaskakuje od samego początku. Jest niemy, bez dźwięku i muzyki – w zasadzie nie ma w nim aktorów, choć pojawiają się ludzkie postaci, dziesiątki postaci poruszających się w kadrze – a składa się z jednego ujęcia! Film opiera się na idei nawiązującej do koncepcji Eisensteina dotyczącej filmowania relacji ekonomicznych opisanych w „Kapitale” Karola Marksa. Po tym pionierskim początku Sfikas kontynuował pracę nad filmami: „Metropolie” (1975), „Alegoria” (1986), „Proroczy ptak smutku Paula Klee” (1995), „Prometeusz przeciwnych kierunków” (1998), „Kobieta z... i Kolekcjoner” (2002) oraz „Metamorfoza” (2007).

Dorobek przekładowy Sfikasa jest znaczący. Przetłumaczył prace Siergieja Eisensteina: „Kino i malarstwo”, „Poza gwiazdami” oraz „Forma filmu”, André Bazina: „Czym jest kino” (Ontologia i język, Estetyka realizmu i neorealizmu) oraz Noela Bircha: „Akt kina”. Szczytem jego pracy translatorskiej było opracowanie „Boskiej Komedii” Dantego Alighieri. Przetłumaczył również utwory Honoré de Balzaca: „Wspaniałość i nędza towarzystw” oraz „Zgubne sny”.

Wizyty Kostasa Sfikasa w biurach Cinetic przez 30 lat stworzyły tradycję dyskusji na wysokim poziomie z Lakisem Papastathisem i Takisem Hatzopoulosem, twórcami programu, co doprowadziło do powstania dziesięciu jego spektakli dla Paraskenio: „Skrzypek Tatsis Apostolidis”, „Notacja w dziełach Yannisa Christosa”, „Ewangelia według Marka”, „Cyrk”, „Głosy i siedliszcze rebetiko”, „Ekspresjonizm w kinie”, „Mizantrop Moliera”, „Montaż u Eisensteina”, „Alegoria władzy” oraz „Zagadkowy pan Jules Verne”.