(Idir)

Idir (w języku amazigh: ⵉⴷⵉⵔ, w języku arabskim: إدير), właściwie Hamid Cheriet, urodził się w 1949 roku w Aït Lahcène, 35 km od Tizi-Ouzou w Algierii. Jest algierskim piosenkarzem, autorem tekstów i muzykiem, który wykonuje utwory w języku kabylskim.

Idir urodził się w 1949 roku w wiosce Aït Lahcène, w górach Djurdżura w Kabylii. Jako syn pasterza dorastał w środowisku, w którym centralne miejsce zajmowała poezja i kultura berberyjska, mówiono w języku kabylskim, a lokalne tradycje karmiły jego muzyczną wyobraźnię. Od samego początku jego świat kształtowały głosy kobiet z jego otoczenia: „Miałem szczęście mieć babcię i matkę, które były poetkami” – mawiał później, podsumowując znaczenie kobiecych głosów w jego rozwoju artystycznym.

Idir studiował geologię i początkowo zamierzał związać swoją karierę z algierskim przemysłem naftowym. Do muzyki trafił przypadkiem w 1973 roku w Radio Algier, kiedy to w ostatniej chwili zastąpił chorego piosenkarza, wykonując skomponowaną przez siebie kołysankę. Występ ten szybko stał się jego pierwszym radiowym hitem – utworem „Rsed A Yidess”, którego tytuł oznacza „Niech przyjdzie sen”. Niedługo potem nagrał „A Vava Inouva”, kolejną kołysankę, która stała się jedną z jego najbardziej ikonicznych piosenek. Sukces był natychmiastowy i wykroczył poza granice Algierii.

Podczas dwóch lat służby wojskowej Idir słuchał swoich nagrań w radiu i obserwował oddźwięk, jaki jego repertuar wywoływał zarówno w kraju, jak i za granicą. W 1975 roku na prośbę wytwórni Pathé Marconi udał się do Paryża, aby nagrać swój pierwszy album. Utwór „A Vava Inouva” stał się światowym hitem, emitowanym w 77 krajach i przetłumaczonym na około piętnaście języków. To międzynarodowe uznanie ugruntowało pozycję Idira jako kluczowej postaci berberyjskiej i maghrebskiej muzyki XX wieku, torując drogę do szerszej prezentacji brzmień berberyjskich na światowej scenie.

Idir prowadził niezwykle płodną karierę, wydając albumy i koncertując w wielu miejscach, stając się niezbędnym punktem odniesienia dla kolejnych pokoleń artystów posługujących się językami berberyjskimi. Jego twórczość cechowało również zaangażowanie kulturowe i tożsamościowe, często w trudnym kontekście, w którym rdzenne języki i tradycje były zagrożone marginalizacją. Przez całą swoją karierę Idir łączył pamięć z uniwersalizmem, dbając o to, by historie jego ziemi i języka dotarły do niezwykle zróżnicowanej publiczności. Jego muzyka łączyła tradycyjne brzmienia kabylskie z współczesnymi wpływami, kreując otwartą i nowoczesną tożsamość muzyczną.

Idir zmarł 2 maja 2020 roku w szpitalu Bichat w Paryżu z powodu powikłań włóknienia płuc, z którym walczył od kilku miesięcy. 13 maja został pochowany na cmentarzu Père-Lachaise (dywizja 85). Po jego śmierci szeroka publiczność, a wraz z nią liczni artyści i dziennikarze, oddali hołd muzykowi, który wzbogacił muzykę algierską, pozostawiając po sobie trwałe dziedzictwo: dyskografię, która pomogła przybliżyć muzykę kabylską szerokiemu gronu odbiorców.