(Richard Serra)

Richard Serra (2 listopada 1938 – 26 marca 2024) był amerykańskim artystą znanym z wielkoskalowych rzeźb abstrakcyjnych, tworzonych z myślą o konkretnych przestrzeniach krajobrazowych, miejskich i architektonicznych, którego twórczość utożsamia się przede wszystkim z postmodernizmem. Opisywany jako „jeden z największych rzeźbiarzy swojej epoki”, Serra zasłynął kładzeniem nacisku na materialne właściwości swoich dzieł oraz badaniem relacji między widzem, obiektem a miejscem.

Serra studiował literaturę angielską na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley, zanim zwrócił się ku sztukom wizualnym. W 1961 roku uzyskał stopień licencjata z literatury angielskiej na Uniwersytecie Kalifornijskim w Santa Barbara, gdzie poznał wpływowych muralistów, Rico Lebruna i Howarda Warshawa. Praca w hutach stali, którą podejmował, aby utrzymać się na studiach, oraz wczesny kontakt z materiałami przemysłowymi wpłynęły na jego artystyczną drogę. Kontynuował edukację na Uniwersytecie Yale, gdzie w 1964 roku uzyskał stopień licencjata z historii sztuki oraz tytuł magistra sztuk pięknych (M.F.A.). Podczas pobytu w Paryżu w 1964 roku, dzięki stypendium Yale, zaprzyjaźnił się z kompozytorem Philipem Glassem i odwiedził pracownię Constantina Brâncușiego, co wywarło silny wpływ na jego twórczość. Czas spędzony w Europie stał się również katalizatorem jego późniejszego przejścia od malarstwa do rzeźby.

Od połowy lat 60., a szczególnie po przeprowadzce do Nowego Jorku w 1966 roku, Serra dążył do zradykalizowania i rozszerzenia definicji rzeźby – od wczesnych eksperymentów z gumą, neonem i ołowiem, aż po wielkoskalowe prace ze stali. Jego wczesne nowojorskie dzieła, takie jak „To Lift” z 1967 roku i „Thirty-Five Feet of Lead Rolled Up” z 1968 roku, odzwierciedlały fascynację materiałami przemysłowymi i właściwościami fizycznymi wybranych mediów. Jego monumentalne prace, usytuowane zarówno w krajobrazach miejskich, jak i naturalnych, zmieniły sposób interakcji publiczności ze sztuką, a niekiedy stawały się źródłem kontrowersji, czego przykładem była instalacja „Tilted Arc” na Manhattanie w 1981 roku. Serra był żonaty z artystką Nancy Graves w latach 1965–1970, a od 1981 roku do śmierci w 2024 roku z Clarą Weyergraf.

W latach 1968–1979 Serra stworzył zbiór filmów i wideo. Choć pracę nad rzeźbą i filmem rozpoczął w tym samym czasie, dostrzegał odmienne możliwości materiałowe każdego z tych mediów i nie przenosił problematyki rzeźbiarskiej na grunt filmowy. W swoich pracach wideo i filmowych Serra współpracował z kilkoma artystami, m.in. z Joan Jonas, Nancy Holt i Robertem Fiore. Jego pierwsze filmy: „Hand Catching Lead” (1968), „Hands Scraping” (1968) oraz „Hand Tied” (1968) przedstawiają serię działań: dłoń próbującą złapać spadający ołów, pary dłoni przesuwające opiłki ołowiu oraz związane dłonie, które próbują się rozwiązać.