Sofokles (Sophocles)

Sofokles (ok. 497/496 – zima 406/405 p.n.e.) był starogreckim tragikiem, znanym jako jeden z trzech autorów, z których do naszych czasów przetrwały w całości co najmniej dwie sztuki. Jego pierwsze dramaty powstały później niż utwory Eschylosa lub w tym samym czasie, a wcześniej niż dzieła Eurypidesa lub równolegle z nimi. Sofokles napisał ponad 120 sztuk, lecz tylko siedem zachowało się w pełnej formie: „Ajaks”, „Antygona”, „Kobiety trachyńskie”, „Król Edyp”, „Elektra”, „Filoktet” oraz „Edyp w Kolonos”. Przez niemal 50 lat Sofokles był najsławniejszym dramaturgiem w konkursach teatralnych państwa-miasta Aten, które odbywały się podczas świąt religijnych – Lenajów i Dionizji. Wziął udział w 30 konkursach, z których 24 wygrał, a nigdy nie zajął miejsca niższego niż drugie. Eschylos wygrał 13 konkursów i bywał pokonywany przez Sofoklesa; Eurypides zwyciężył w czterech. Najsłynniejsze tragedie Sofoklesa przedstawiają losy Edypa i Antygony: są one powszechnie znane jako cykl tebański, choć każda z nich była częścią innej tetralogii (pozostałe sztuki z tych zbiorów zaginęły). Sofokles wpłynął na rozwój dramatu, przede wszystkim wprowadzając trzeciego aktora (co przypisuje mu Arystoteles, natomiast Temistius przypisuje to rozwiązanie Eschylosowi), ograniczając tym samym rolę chóru w prezentacji akcji. Bardziej niż wcześniejsi dramaturdzy pogłębił on również psychologię swoich postaci.