(François Jacob)

François Jacob (17 czerwca 1920 – 19 kwietnia 2013) był francuskim biologiem, który wraz z Jacquesem Monodem sformułował koncepcję, według której kontrola poziomu enzymów we wszystkich komórkach odbywa się poprzez regulację transkrypcji. W 1965 roku dzielił Nagrodę Nobla w dziedzinie medycyny z Jacquesem Monodem i André Lwoff.

Jacob urodził się w Nancy we Francji jako jedynak Simona, kupca, i Thérèse (Franck) Jacob. Jako ciekawy świata chłopiec nauczył się czytać w młodym wieku. Wzorcem z dzieciństwa był dla niego dziadek ze strony matki, Albert Franck, generał w czterech gwiazdkach. W wieku siedmiu lat rozpoczął naukę w Lycée Carnot, gdzie kształcił się przez następne dziesięć lat; w swojej autobiografii opisuje swoje wrażenia z tego miejsca jako „klatkę”. Około 1934 roku stał się obiektem niechęci prawicowej młodzieży w Lycée Carnot. Ojca opisuje jako „konformistę w kwestiach religijnych”, podczas gdy jego matka i inni członkowie rodziny ważni w jego dzieciństwie byli świeckimi Żydami; krótko po bar micwie stał się ateistą.

Choć interesował się (i był utalentowany w zakresie) fizyki i matematyki, Jacob był przerażony perspektywą spędzenia kolejnych dwóch lat w „jeszcze bardziej drakonijnym reżimie”, aby przygotować się do studiów wyższych w Polytechnique. Zamiast tego, po obserwacji operacji chirurgicznej, która utwierdziła jego „lekkie zainteresowanie” medycyną, wstąpił na studia medyczne.

Podczas niemieckiej okupacji Francji – i tuż po śmierci matki – Jacob opuścił Francję i udał się do Wielkiej Brytanii, aby włączyć się w wysiłek wojenny. Jacob, który ukończył zaledwie drugi rok studiów medycznych, wstąpił w 1940 roku do kompanii medycznej 2. Dywizji Pancernej Francji. Został ranny podczas niemieckiego ataku lotniczego w 1944 roku i powrócił do wyzwolonego Paryża 1 sierpnia 1944 roku. Za służbę wojenną otrzymał najwyższe francuskie odznaczenie za męstwo z okresu II wojny światowej – Krzyż Wyzwolenia, a także Legii Honorowej i Krzyż Wojenny.

Po rekonwalescencji Jacob wrócił na studia medyczne i rozpoczął badania nad tyrotrycyną, poznając przy tym metody bakteriologii. Napisał pracę dyplomową, którą opisał jako „powtórzenie amerykańskich badań” nad skutecznością antybiotyku w leczeniu zakażeń miejscowych, i w 1947 roku uzyskał tytuł lekarza. Choć kusiła go kariera naukowa, zniechęcił się, odczuwając własną niewiedzę po uczestnictwie w kongresie mikrobiologicznym tego lata. Zamiast tego podjął pracę w Centrum Cabanel, gdzie prowadził badania do swojej pracy dyplomowej; jego nowym zadaniem była produkcja antybiotyku, tyrotrycyny. Później centrum otrzymało zlecenie przekształcenia fabryk prochu w zakłady produkcji penicyliny (co okazało się niemożliwe).

W tym samym okresie poznał i zaczął zabiegać o rękę swojej przyszłej żony, Lise Bloch. W 1999 roku Jacob ożenił się ponownie z Geneviève Barrier.

W 1961 roku Jacob i Monod zbadali koncepcję, według której kontrola poziomów ekspresji enzymów w komórkach jest wynikiem regulacji transkrypcji sekwencji DNA. Ich eksperymenty i idee dały impuls rozwijającej się dziedzinie biologii rozwoju molekularnego, a w szczególności regulacji transkrypcyjnej. ...