(Mstislav Rostropovich)

Mstisław Leopoldowicz Rostropowicz (27 marca 1927 – 27 kwietnia 2007) był rosyjskim wiolonczelistą i dyrygentem. Przez wielu uważany jest za najwybitniejszego wiolonczelistę XX wieku. Oprócz interpretacji i techniki był znany z inspirowania oraz zamawiania nowych utworów, dzięki czemu rozszerzył repertuar wiolonczelowy bardziej niż jakikolwiek inny wiolonczelista przed nim czy po nim. Zainspirował i zaprezentował w premierach ponad 100 utworów, nawiązując wieloletnie przyjaźnie i artystyczne partnerstwa z kompozytorami, takimi jak Dmitrij Szostakowicz, Siergiej Prokofiew, Henri Dutilleux, Witold Lutosławski, Olivier Messiaen, Luciano Berio, Krzysztof Penderecki, Alfred Schnittke, Norbert Moret, Andreas Makris, Leonard Bernstein, Aram Chaczaturian i Benjamin Britten.

Rostropowicz był uznawany na arenie międzynarodowej za niezłomnego rzecznika praw człowieka i w 1974 roku otrzymał nagrodę Międzynarodowej Ligi Praw Człowieka. Był żonaty z sopranistką Galiną Wiszniewskiej i miał dwie córki, Olgę i Elenę Rostropowicz.

Mstisław Rostropowicz urodził się w Baku, w Azerbejdżańskiej SRR, jako syn rodziców, którzy przenieśli się z Orenburga: Leopolda Witoldowicza Rostropowicza, uznanego wiolonczelisty i byłego ucznia Pablo Casalsa, oraz Sofii Nikołajewny Fedotowej-Rostropowicz, utalentowanej pianistki. Ojciec Mstisława (1892–1942) urodził się w Woroneżu z Witolda Rostropowicza, kompozytora pochodzenia polskiej szlachty, i Matyldy Rostropowicz z domu Pule, pochodzącej z Białorusi. Polska część jego rodziny posługiwała się herbem Bogoria, który znajdował się w rodzinnym pałacu w Skotnikach.

Matka Mstisława, Sofia, pochodzenia rosyjskiego, była córką muzyków. Jej starsza siostra Nadieżda wyszła za wiolonczelistę Semiona Kozolupowa, który był zatem wujkiem Rostropowicza przez małżeństwo.

Rostropowicz dorastał w Baku i tam spędził młodość. Podczas II wojny światowej jego rodzina przeniosła się z powrotem do Orenburga, a następnie w 1943 roku do Moskwy. W wieku czterech lat Rostropowicz uczył się gry na pianinie pod kierunkiem matki. Naukę gry na wiolonczeli rozpoczął w wieku 10 lat u swojego ojca.

W 1943 roku, w wieku 16 lat, wstąpił do Konserwatorium Moskiewskiego, gdzie uczył się gry na wiolonczeli u swojego wujka Semiona Kozolupowa oraz pianina, dyrygentury i kompozycji u Wissariona Szebalina. Jego nauczycielami był również Dmitrij Szostakowicz. W 1945 roku zyskał uznanie jako wiolonczelista, zdobywając złoty medal w pierwszym w historii Związku Radzieckiego konkursie dla młodych muzyków. Ukończył Konserwatorium w 1948 roku, a w 1956 roku został tam profesorem wiolonczeli.

Rostropowicz zagrał swój pierwszy koncert wiolonczelowy w 1942 roku. W latach 1947, 1949 i 1950 zdobył pierwsze nagrody na międzynarodowych konkursach muzycznych w Pradze i Budapeszcie. W 1950 roku, w wieku 23 lat, otrzymał Nagrodę Stalina, uważaną wówczas za najwyższe odznaczenie w Związku Radzieckim. W tym czasie Rostropowicz był już dobrze znany w swoim kraju i prowadząc aktywną karierę solistyczną, wykładał w Konserwatorium Leningradzkim (Sankt Petersburg) oraz w Konserwatorium Moskiewskim. W 1955 roku poślubił Galinę Wiszniewską, czołową sopranistkę Teatru Bolszoj. ...