Fidel Castro (Fidel Castro)

Fidel Alejandro Castro Ruz (13 sierpnia 1926 – 25 listopada 2016) był kubańskim rewolucjonistą i politykiem, który sprawował funkcję premiera Kuby w latach 1959–1976 oraz prezydenta w latach 1976–2008. Ideologicznie marksista-leninista i kubański nacjonalista, od 1961 do 2011 roku pełnił również funkcję I Sekretarza Komunistycznej Partii Kuby. Pod jego rządami Kuba stała się jednopartyjnym państwem komunistycznym; uprzemysłowienie i biznes zostały znacjonalizowane, a w całym społeczeństwie wprowadzono państwowe reformy socjalistyczne.

Urodzony w Birán w prowincji Oriente, jako syn zamożnego hiszpańskiego farmera, Castro przyjął lewicowe i antyimperialistyczne idee podczas studiów prawniczych na Uniwersytecie Hawany. Po udziale w buntach przeciwko prawicowym rządom w Dominikanie i Kolumbii, zaplanował obalenie prezydenta Kuby Fulgencio Batisty, przeprowadzając w 1953 roku nieudany atak na koszary Moncada. Po roku więzienia Castro udał się do Meksyku, gdzie wraz z bratem Raulem Castro i Ernesto „Che” Guevarą utworzył grupę rewolucyjną – Ruch 26 Lipca. Po powrocie na Kubę Castro odegrał kluczową rolę w kubańskiej rewolucji, prowadząc Ruch w wojnie partyzanckiej przeciwko siłom Batisty z gór Sierra Maestra. Po obaleniu Batisty w 1959 roku Castro przejął władzę wojskową i polityczną jako premier Kuby. Stany Zjednoczone sprzeciwiły się rządowi Castro i bezskutecznie próbowały go usunąć poprzez zamachy, blokadę ekonomiczną oraz kontrrewolucję, w tym inwazję w Zatoce Świń w 1961 roku. W odpowiedzi na te zagrożenia Castro zbliżył się do Związku Radzieckiego i pozwolił Sowietom na rozmieszczenie broni nuklearnej na Kubie, co doprowadziło do kryzysu kubańskiego w 1962 roku – przełomowego wydarzenia zimnej wojny.

Przyjmując marksistowsko-leninowski model rozwoju, Castro przekształcił Kubę w jednopartyjne państwo socjalistyczne pod rządami Partii Komunistycznej, pierwsze tego typu w półkuli zachodniej. Polityka wprowadzająca centralne planowanie gospodarcze oraz rozszerzająca opiekę zdrowotną i edukację wiązała się z państwową kontrolą prasy i tłumieniem wewnętrznego sprzeciwu. Na arenie międzynarodowej Castro wspierał antyimperialistyczne grupy rewolucyjne, pomagając w ustanowieniu rządów marksistowskich w Chile, Nikaragui i Grenadzie, a także wysyłając wojska z pomocą sojusznikom w wojnie Jom Kippur, w regionie Ogaden oraz w wojnie domowej w Angoli. Działania te, w połączeniu z przewodnictwem Castro w Ruchu Państw Niezaangażowanych w latach 1979–1983 oraz kubańskim internacjonalizmem medycznym, zwiększyły znaczenie Kuby na światowej scenie. Po rozpadzie Związku Radzieckiego w 1991 roku Castro przeprowadził Kubę przez kryzys gospodarczy tzw. „okresu specjalnego”, przyjmując idee ekologiczne i antyglobalizacyjne. W latach 2000. Castro budował sojusze w ramach łacińskoamerykańskiej „różowej fali” – w szczególności z Wenezuelą Hugo Cháveza – i utworzył Boliwariański Sojusz dla Ameryk. W 2006 roku Castro przekazał swoje obowiązki wiceprezydentowi Raulowi Castro, który w 2008 roku został wybrany na prezydenta przez Zgromadzenie Narodowe. Powyższy opis pochodzi z artykułu Wikipedii „Fidel Castro”, na licencji CC-BY-SA, pełna lista autorów dostępna w Wikipedii.