(Edita Gruberova)

Edita Gruberová (23 grudnia 1946 – 18 października 2021) była słowacką sopranistką koloraturową. Debiutowała na scenie w Bratysławie w 1968 roku jako Rosina w „Cyruliku sewilskim” Rossiniego, a w następnym roku pomyślnie zdała przesłuchanie w Operze Wiedeńskiej, która stała się jej główną siedzibą. Międzynarodowe uznanie zdobyła w takich rolach jak Królowa Nocy w „Zaczarowanym flecie” Mozarta oraz Zerbinetta w „Ariadnie na Naxos” Richarda Straussa.

W późniejszym etapie kariery podejmowała się cięższych partii w włoskim repertuarze bel canto, takich jak rola tytułowa w „Lucii di Lammermoor” Donizettiego oraz Elvira w „I puritani” Belliniego. W 2019 roku wystąpiła jako Elisabetta w „Roberto Devereux” Donizettiego, która opuszcza swój tron, kończąc tym samym ponad 51-letnią karierę sceniczną w rolach głównych. Zapamiętano ją jako „Slowakische Nachtigall” (Słowackiego Słowika) oraz jako primadonnę assoluta.

Edita Gruberová urodziła się 23 grudnia 1946 roku w Rača w Bratysławie; jej ojciec był Niemcem, a matka Węgierką. Jako antykomunista, jej ojciec przeżył pięcioletnie więzienie za zdradę stanu. Ojciec pił, przez co Edita nawiązała bardzo bliską relację z matką. Śpiewała w chórze szkolnym oraz w chórze dziecięcym nadawcy radiowego. Proboszcz parafii, w której przygotowywała się do bierzmowania, towarzyszył jej podczas śpiewania solowych partii w kościele i przygotowywał ją do gry na pianinie, aby mogła zdać egzamin wstępny do konserwatorium. Gruberová rozpoczęła studia muzyczne w Konserwatorium Bratysławskim (Konzervatórium v Bratislave), gdzie była uczennicą Marii Medveckej. Następnie kontynuowała naukę w Akademii Sztuk Scenicznych w Bratysławie (VŠMU). Podczas studiów śpiewała w zespole ludowym Lúčnica i kilkakrotnie występowała w Słowackim Teatrze Narodowym. Później uczyła się u Ruthilde Boesch w Wiedniu.

W 1968 roku Gruberová zadebiutowała operowo w Teatrze Narodowym w Bratysławie jako Rosina w „Cyruliku sewilskim” Rossiniego. Po zwycięstwie w konkursie śpiewaczym w Tuluzie została zaangażowana jako solistka zespołu operowego Teatru J. G. Tajovský w Banská Bystrica na Słowacji w latach 1968–1970. Wśród jej ról znalazła się Eliza Doolittle w musicalu „My Fair Lady” Loewe. Ponieważ komunistyczna Czechosłowacja przechodziła okres normalizacji, podczas którego granice z krajami niekomunistycznymi były zamknięte, Medvecká potajemnie zorganizowała dla Gruberovej przesłuchanie w Operze Wiedeńskiej latem 1969 roku. Została natychmiast zaangażowana, a swój przełom osiągnęła w następnym roku, występując jako Królowa Nocy w „Zaczarowanym flecie” Mozarta. W 1971 roku Gruberová zdecydowała się na emigrację na Zachód. W 1972 roku została stałą członkinią Opery Wiedeńskiej, choć w pierwszych latach otrzymywała jedynie role drugoplanowe i epizodyczne. Była zapraszana do wielu najważniejszych oper świata, szczególnie w rolach koloraturowych. Gruberová zadebiutowała w Glyndebourne w 1973 roku jako Królowa Nocy. W 1974 roku otrzymała obywatelstwo austriackie. ...

Źródło: Artykuł „Edita Gruberová” z angielskiej Wikipedii, na licencji CC-BY-SA 3.0.