(Mariza)

Mariza (wymowa portugalska: [mɐˈɾizɐ]), urodzona jako Marisa dos Reis Nunes (16 grudnia 1973 r., Lourenço Marques, portugalskie Mozambik), jest popularną piosenkarką fado. Mariza urodziła się z ojca Portugalczyka i matki o częściowych korzeniach afrykańskich. W wieku trzech lat jej rodzina przeprowadziła się do metropolitalnej Portugalii, a ona sama dorastała w historycznych dzielnicach Lizbony – Mourarii i Alfamie. Już w bardzo młodym wieku zaczęła śpiewać w wielu stylach muzycznych, w tym gospel, soul i jazz. Jej ojciec usilnie zachęcał ją do zajęcia się fado; uważał, że uczestnictwo w tej tradycyjnej muzyce zapewni jej większą akceptację w społeczności portugalskiej. Mariza sprzedała na całym świecie ponad milion płyt.

Kariera muzyczna

W 1999 roku zmarła Amália Rodrigues, najsłynniejsza i najbardziej ceniona interpretatorka fado. W związku z towarzyszącą temu publiczną żałobą i wspomnieniami, fado odzyskało znaczną część swojej dawnej popularności, a Mariza została poproszona o wystąpienie w transmitowanym hołdzie dla pamięci Rodrigues. Skłoniło to jej przyjaciół do namawiania jej na nagranie albumu z muzyką fado. Zrobiła to, a w 2001 roku ukazał się album „Fado em Mim”. Sprzedano zdumiewającą liczbę 100 000 egzemplarzy (za sukces płyty fado uznawano wówczas sprzedaż na poziomie 4 000 sztuk). Następnie firma nagraniowa udostępniła płytę na całym świecie, a sprzedaż ostatecznie przekroczyła 140 000 egzemplarzy. Jedna z hitowych piosenek Marizy, „Transparente”, jest hołdem dla jej afrykańskiej babci. Mariza zaśpiewała hymn narodowy Portugalii podczas Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej FIFA 2002, w meczu pomiędzy gospodarzami (Koreą Południową) a Portugalią.

Kiedy w 2003 roku ukazał się drugi album Marizy, „Fado Curvo”, uznano ją za przedstawicielkę nurtu Nowego Fado (New Fado), z głosem przypominającym tradycyjne divy tego gatunku, takie jak Rodrigues. Jej interpretacje standardów fado przyniosły jej szybkie międzynarodowe uznanie, co zaowocowało otrzymaniem w marcu 2003 roku nagrody BBC Radio 3 dla najlepszego europejskiego artysty w kategorii World Music. Jej debiut w brytyjskiej telewizji miał miejsce w programie „Later with Jools Holland”. Podczas Igrzysk Olimpijskich w Atenach w 2004 roku zaśpiewała w duecie ze Stingiem utwór „A Thousand Years”. Piosenka została wydana na oficjalnym popowym albumie z Olimpiady w Atenach pt. „Unity”, na którym fado śpiewane jest w języku angielskim i portugalskim.

W 2004 roku Mariza zdobyła nagrodę EBBA. Co roku European Border Breakers Awards (EBBA) wyróżniają sukcesy dziesięciu wschodzących artystów lub grup, którzy w ciągu ostatniego roku dotarli do publiczności poza granicami swojego kraju dzięki pierwszemu międzynarodowemu albumowi.

Trzeci album Marizy, „Transparente”, został nagrany w Brazylii i wydany w 2005 roku. Wystąpiła na koncercie Live 8, śpiewając w Eden Project w Kornwalii, po czym była zapraszana na koncerty i wydarzenia promujące kulturę portugalską na całym świecie – od Australii po Finlandię, Stany Zjednoczone i Argentynę. Album ten dotarł do pierwszej dziesiątki list przebojów w krajach takich jak Holandia, Hiszpania i Finlandia. Mariza, która mieszka w prestiżowej nadbrzeżnej dzielnicy Alcântara w Lizbonie, otrzymała wiele odznaczeń od krajów takich jak Dania, Australia, Kanada, Niemcy, Wielka Brytania, Gwinea Bissau i Gwinea Równikowa.

Występowała w takich miejscach jak Carnegie Hall i Central Park w Nowym Jorku, Walt Disney Concert Hall, Barbican, Hollywood Bowl, Royal Albert Hall, Union Chapel, Royal Festival Hall w Londynie, Centro Cultural de Belém w Lizbonie, Alte Oper we Frankfurcie, Théâtre de la Ville w Paryżu, Teatro Albéniz w Madrycie, Teatro Grec w Barcelonie, X Cairo International Song Festival 2004, Centro Cultural de Macau, Moskiewski Międzynarodowy Dom Muzyki, Massey Hall w Toronto, Sydney Opera House oraz National Concert Hall w Dublinie w lutym 2010 roku.

Jej album wydany w 2007 roku, „Concerto em Lisboa”, otrzymał nominację do Latin Grammy w kategorii Najlepszy Album Folk. W roku następnym wydała kolejny album, „Terra”, który również został nominowany do Latin Grammy w tej samej kategorii. Płyta ta kontynuowała łączenie różnych gatunków, prezentując bazowe fado pod wpływem jazzu, flamenco oraz brzmień latynoskich i afrykańskich.

W 2010 roku Mariza wystąpiła w odcinku pilotażowym serii muzycznej PBS „Sound Tracks: Music Without Borders”, śpiewając światowy hit „Minh' Alma”. W tym samym roku wydała album „Fado Tradicional”, powracając do korzeni fado, ale interpretując tę muzykę w swoim unikalnym stylu.

Życie prywatne

Pierwsze dziecko piosenkarki urodziło się 6 lipca 2011 roku, dwa miesiące przed terminem. Dziecko jest owocem związku z biznesmenem Anthonym Ferreirą.